Một nghiên cứu dựa trên dữ liệu bảo hiểm y tế thương mại tại Mỹ cho thấy thứ tự sinh có thể liên quan đến sự khác biệt về tỷ lệ chẩn đoán ở một số bệnh. Tuy vậy, mức chênh lệch nhìn chung không lớn và chưa đủ để kết luận con đầu hay con thứ thực sự có nguy cơ mắc bệnh cao hơn.

Theo Gigazine ngày 10/8, nhóm nghiên cứu do Benjamin Kramer của Đại học Chicago dẫn dắt đã phân tích dữ liệu yêu cầu thanh toán bảo hiểm trong giai đoạn 2003-2024. Mẫu nghiên cứu gồm 5.135.006 cặp anh chị em ruột, tương đương 10.270.012 người.

Từ bộ dữ liệu này, nhóm tác giả so sánh 1.616.881 cặp con đầu và con thứ ở các gia đình khác nhau nhưng có đặc điểm tương đồng như giới tính và năm sinh. Đồng thời, họ cũng đối chiếu riêng con đầu và con thứ trong cùng một gia đình nhằm giảm tác động của yếu tố di truyền và môi trường sống trong gia đình.

Trong tổng số 569 bệnh được xem xét, có 418 bệnh ghi nhận số ca đủ lớn để phân tích. Kết quả cho thấy 150 bệnh có khác biệt có ý nghĩa thống kê theo thứ tự sinh. Trong đó, 79 bệnh được chẩn đoán nhiều hơn ở con đầu, còn 71 bệnh xuất hiện nhiều hơn ở con thứ. Nghiên cứu không cho thấy nhóm nào có xu hướng mắc bệnh cao hơn một cách nhất quán, mà sự khác biệt thay đổi tùy theo từng nhóm bệnh.

Cụ thể, ở con đầu, tỷ lệ chẩn đoán rối loạn phát triển lan tỏa không xác định (PDD) cao hơn khoảng 43% so với con thứ. Tỷ lệ chẩn đoán tự kỷ cao hơn khoảng 26%, dị ứng thực phẩm cao hơn khoảng 20% và viêm mũi dị ứng cao hơn khoảng 9%.

Ở chiều ngược lại, con thứ có tỷ lệ chẩn đoán zona cao hơn khoảng 35%, các rối loạn liên quan đến lạm dụng chất cao hơn khoảng 19%, viêm dạ dày - tá tràng cao hơn khoảng 14% và đau nửa đầu cao hơn khoảng 13%.

Nhóm nghiên cứu cho rằng việc con đầu được chẩn đoán nhiều hơn với các bệnh liên quan đến dị ứng có thể xuất phát từ việc con thứ tiếp xúc sớm hơn với vi sinh vật thông qua anh chị lớn. Yếu tố này có thể tác động đến quá trình hình thành khả năng dung nạp miễn dịch.

Đối với sự khác biệt ở các rối loạn phát triển thần kinh, nhóm tác giả nhận định khó có thể giải thích bằng một nguyên nhân đơn lẻ. Theo họ, tỷ lệ chẩn đoán PDD và tự kỷ cao hơn ở con đầu có thể là kết quả tổng hợp của nhiều yếu tố, gồm khác biệt sinh học giữa các lần mang thai, mức độ quan sát của cha mẹ, thời điểm chẩn đoán và những biến số chưa thể loại trừ hoàn toàn trong quá trình phân tích.

Dù vậy, nhóm nghiên cứu nhấn mạnh kết quả này không đồng nghĩa với việc con đầu hoặc con thứ thực sự dễ mắc một số bệnh hơn. Nguyên nhân là nghiên cứu dựa trên dữ liệu chẩn đoán được ghi nhận tại cơ sở y tế và hồ sơ yêu cầu thanh toán bảo hiểm, nên không phản ánh đầy đủ các trường hợp không đi khám. Ngoài ra, hành vi sử dụng dịch vụ y tế, thời điểm chẩn đoán và tuổi của cha mẹ cũng là những yếu tố khó loại bỏ hoàn toàn. Nhóm nghiên cứu cũng khẳng định thứ tự sinh không thể được xem là nguyên nhân gây bệnh.

Một hạn chế khác là mẫu nghiên cứu chỉ bao gồm các gia đình có hai con cùng tham gia bảo hiểm y tế thương mại. Vì vậy, chưa thể khẳng định xu hướng tương tự cũng xuất hiện ở các gia đình có nhiều con hơn, ở nhóm không có bảo hiểm hoặc ở những người tham gia bảo hiểm y tế công.

Nhìn chung, mức chênh lệch trung vị về tỷ lệ chẩn đoán giữa con đầu và con thứ vào khoảng 10%. Theo nhóm nghiên cứu, thứ tự sinh có thể được xem là một chỉ dấu rủi ro tương đối yếu đối với nhiều bệnh. Họ cho rằng cần thêm các nghiên cứu kết hợp không chỉ hồ sơ chẩn đoán, mà cả tình trạng bệnh thực tế, môi trường sống và cấu trúc gia đình.