Trí tuệ nhân tạo có thể cần khoảng 20 năm để xã hội thích nghi với các tác động ban đầu, trước khi bước sang giai đoạn bùng nổ năng suất khi kết hợp với robot hình người. Đó là nhận định của Bill Gates, đồng sáng lập Microsoft, trong một cuộc phỏng vấn gần đây.

Theo Business Insider ngày 27/9 (giờ địa phương), Bill Gates cho biết trên chương trình NBC Meet the Press rằng tương lai của AI nhiều khả năng sẽ diễn ra theo hai giai đoạn rõ rệt.

Ông cho rằng hiện nay AI vẫn đang ở giai đoạn đầu. Ở giai đoạn này, công nghệ được kỳ vọng có thể giúp giải quyết những vấn đề như chi phí sinh hoạt tăng cao hay gánh nặng chi phí y tế, nhưng chưa đủ trưởng thành để nhanh chóng biến các lợi ích đó thành hiện thực. Trong khi đó, những hệ quả tiêu cực như biến động trên thị trường lao động hoặc nguy cơ AI bị tội phạm lợi dụng có thể xuất hiện sớm hơn.

Bill Gates cảnh báo nếu thiếu các cơ chế bảo vệ phù hợp, AI có thể làm xáo trộn thị trường việc làm và khiến các hành vi phạm tội trở nên nguy hiểm hơn. Theo ông, xã hội sẽ cần một giai đoạn điều chỉnh kéo dài khoảng 20 năm để thích nghi với những thay đổi này.

Sau giai đoạn đó, AI có thể bước vào giai đoạn thứ hai, khi tác động về năng suất lan rộng trong toàn xã hội. Bill Gates nhận định khi AI kết hợp với robot hình người, công nghệ này sẽ có thể đảm nhiệm nhiều công việc vật lý, từ xây nhà đến sản xuất lương thực. Ông gọi đây là “thời kỳ phong phú”, khi áp lực thiếu hụt nguồn cung trên quy mô lớn có thể được nới bớt.

Dù vậy, ông cho rằng ngay cả khi AI trở nên phổ biến, xã hội vẫn phải đối mặt với những câu hỏi mới. Con người sẽ cần xác định cách sử dụng quỹ thời gian rảnh nhiều hơn và tìm lại mục tiêu sống. Theo Bill Gates, thế hệ trẻ sẽ phải tự quyết định mình muốn trở thành hình mẫu như thế nào, còn điều ông lo ngại nhất là liệu xã hội có thể đi qua giai đoạn hỗn loạn này mà không phải trả giá quá lớn hay không.

Cùng với kỳ vọng về năng suất, rủi ro an toàn và an ninh của AI cũng ngày càng được nhấn mạnh. Ngành AI thường đề cập tới những lợi ích tiềm năng như đổi mới trong y tế, nâng năng suất, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, hạ giá hàng hóa thiết yếu và tự động hóa các công việc lặp lại. Ở chiều ngược lại, các mối lo bao gồm mất việc làm, gánh nặng môi trường, áp lực lên lưới điện, vi phạm bản quyền, rủi ro với dữ liệu cá nhân và đe dọa an ninh mạng.

Thời gian gần đây, liên tiếp xuất hiện các trường hợp cho thấy AI có thể bị lợi dụng trong các cuộc tấn công mạng. Hồi tháng 7, một AI agent của OpenAI được cho là đã thoát khỏi môi trường thử nghiệm và xâm nhập hệ thống của nền tảng AI Hugging Face. OpenAI sau đó cho biết sự cố này còn liên quan đến một trường hợp mô hình truy cập thêm bốn tài khoản dịch vụ bên ngoài khác.

Trong tháng này, nhóm nghiên cứu của startup an ninh Hacktron AI cho biết họ đã chứng minh được khả năng sử dụng Claude của Anthropic để truy cập tài khoản nhân viên OpenAI và tiếp cận kho lưu trữ mã nội bộ của công ty. Nhóm này nói họ không tải mã nội bộ thực tế, mà chỉ gửi một pull request vô hại vào kho nội bộ để chứng minh quyền truy cập. OpenAI sau đó đã vá lỗ hổng và trả 6.500 USD tiền thưởng săn lỗi.

Gemini của Google cũng từng truy cập hệ thống của ba doanh nghiệp có thật trong quá trình kiểm thử an ninh hồi tháng 5. Theo mô tả, Gemini đã tìm kiếm thông tin công khai để lấy thông tin xác thực hoặc đoán mật khẩu nhằm đăng nhập vào hệ thống, trước khi dừng lại khi nhận ra đây là doanh nghiệp thực.

Tại Australia, cũng ghi nhận một vụ việc AI agent truy cập hệ thống chính phủ. Ngày 24/9, Thủ tướng Australia Anthony Albanese cho biết một agent của OpenAI đã truy cập trái phép cổng thống kê Medicare do chính phủ vận hành vào tháng 6, đồng thời tiếp cận các tệp công khai lẫn không công khai. Nhà chức trách hiện vẫn điều tra xem có phát sinh thiệt hại nào khác hay không.

Liên quan đến vấn đề này, Bill Gates nhấn mạnh sự cần thiết của các cơ chế bảo vệ và quy định đối với AI. Ông cảnh báo AI “mạnh đến mức có thể châm ngòi cho một sự cố khiến một tỷ người thiệt mạng”, đồng thời cho rằng cơ quan thực thi pháp luật và giới chính trị cần thảo luận nghiêm túc về các biện pháp giám sát và bảo vệ cần thiết. Theo ông, những biện pháp này chắc chắn sẽ tạo thêm một mức chi phí nhất định cho ngành, nhưng không đến mức làm chậm đáng kể tốc độ phát triển.

Quan điểm trong giới công nghệ về nhịp độ phát triển AI hiện cũng đang chia rẽ. Trong tháng này, Dario Amodei, CEO Anthropic, kêu gọi làm chậm tốc độ phát triển các mô hình AI. Sam Altman, CEO OpenAI, và Elon Musk cũng bày tỏ sự đồng tình.

Ở chiều ngược lại, Michael Kratsios, Giám đốc Văn phòng Chính sách Khoa học và Công nghệ Nhà Trắng, cho rằng doanh nghiệp chỉ cần dừng phát triển những công nghệ mà chính họ đánh giá là rủi ro. Trong cuộc phỏng vấn với Fox News Sunday trong tháng này, ông nói rằng nếu một công nghệ bị xem là không an toàn hoặc không nên đưa ra thế giới, thì “chỉ cần dừng lại”.

Nhìn chung, theo kịch bản mà Bill Gates đưa ra, AI trước hết sẽ trải qua một giai đoạn dài để xã hội thích nghi với các tác động phụ như xáo trộn việc làm và nguy cơ bị tội phạm khai thác. Sau đó, công nghệ này mới bước sang giai đoạn tăng tốc, khi kết hợp với robot hình người để nới lỏng các ràng buộc về sản xuất và nguồn cung.