Kết quả một cuộc khảo sát được Electrek dẫn lại cho thấy phần lớn người tham gia cho rằng trách nhiệm chính trong các vụ tai nạn liên quan xe tự lái thuộc về bên phát triển hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI).

Ngày 27/9 (giờ địa phương), Electrek cho biết cuộc khảo sát về chủ thể phải chịu trách nhiệm khi xe tự lái gặp tai nạn ghi nhận gần 90% ý kiến nghiêng về phía đơn vị phát triển AI điều khiển phương tiện. Khảo sát thu hút khoảng 3.000 người tham gia.

Khảo sát được thực hiện trong bối cảnh tranh cãi quanh xe tự lái tiếp tục nóng lên. Nội dung câu hỏi đề cập các vụ tai nạn chết người liên tiếp liên quan Tesla, các vi phạm đỗ xe của Waymo và xu hướng mở rộng dịch vụ taxi tự lái, từ đó đặt ra vấn đề ai phải chịu trách nhiệm khi robotaxi gặp sự cố.

Phương án nhận được ít ủng hộ nhất là quy trách nhiệm cho cá nhân ngồi ở ghế lái hoặc người sử dụng dịch vụ trong trường hợp cần can thiệp của con người. Lựa chọn này chỉ nhận 102 phiếu, tương đương khoảng 3,5%. Điều đó cho thấy rất ít người đồng tình với quan điểm người có mặt trên xe phải chịu trách nhiệm cuối cùng ngay cả khi chế độ tự lái đang hoạt động.

Ở chiều ngược lại, một bộ phận người tham gia cho rằng trách nhiệm nên thuộc về chủ sở hữu phương tiện. Theo lập luận này, bất kỳ ôtô nào cũng có thể bị dùng để chạy quá tốc độ, đỗ xe trái phép hoặc gây hại cho người khác, nên việc quy toàn bộ trách nhiệm pháp lý cho nhà sản xuất hay đơn vị cung cấp công nghệ là không hợp lý. Một người tham gia nêu ý kiến rằng mọi chiếc xe đều có khả năng vi phạm pháp luật, vì vậy không nên mặc nhiên đổ trách nhiệm cho nhà sản xuất trong mọi trường hợp.

Khảo sát cũng ghi nhận quan điểm nhấn mạnh mức độ kiểm soát thực tế mới là yếu tố quyết định trách nhiệm. Steven Fields cho rằng cần xem chủ xe tự lái thực sự có thể làm gì để ngăn tai nạn. Nếu chủ xe không thực hiện các khuyến nghị như cập nhật phần mềm hoặc tuân thủ phạm vi vận hành cho phép, họ có thể phải chịu trách nhiệm. Ngược lại, nếu chủ xe không có khả năng ngăn sự cố, việc quy trách nhiệm sẽ khó thuyết phục hơn.

Ngoài ra, cũng có ý kiến cho rằng trách nhiệm không nên chỉ dồn cho một bên. Theo lập luận này, nhà sản xuất xe và công ty phát triển AI cùng tham gia xây dựng hệ thống tự lái, nên cần chia sẻ trách nhiệm khi xảy ra tai nạn. Việc đánh giá trách nhiệm vì thế không chỉ dựa vào lựa chọn của chủ xe hay người dùng, mà còn phải xét đến mức độ kiểm soát của nhà sản xuất và bên phát triển AI, cũng như khả năng phòng ngừa rủi ro.

Thời điểm khảo sát diễn ra cũng trùng với làn sóng tranh luận mới về xe tự lái. Đầu tháng này, Tesla tái giới thiệu Cybercab tại Austin, bang Texas, Mỹ. Trong khi đó, Tesla Semi sau thời gian chậm tiến độ đã bắt đầu được sản xuất hàng loạt tại Nevada. Khảo sát vì vậy xuất hiện đúng lúc các vấn đề liên quan robotaxi và xe tải điện thương mại cùng thu hút sự chú ý.

Kết quả khảo sát cho thấy khi dịch vụ tự lái mở rộng, tranh cãi về trách nhiệm pháp lý sau tai nạn nhiều khả năng sẽ còn gia tăng. Trong bối cảnh robotaxi đã bắt đầu hoạt động tại đô thị và doanh nghiệp đẩy mạnh dịch vụ dựa trên công nghệ tự lái, việc xác định rõ bên chịu trách nhiệm khi xảy ra sự cố ngày càng trở thành vấn đề quan trọng.

Một trong những quan điểm nổi bật từ khảo sát là doanh nghiệp công nghệ càng nắm quyền kiểm soát an toàn lớn thì càng phải gánh trách nhiệm tương xứng. Tuy nhiên, quan điểm này vẫn đối lập với lập luận cho rằng cần đồng thời xem xét trách nhiệm của chủ xe và người sử dụng. Khi xe tự lái ngày càng phổ biến, không chỉ độ an toàn của công nghệ mà cả cơ chế phân định trách nhiệm sau tai nạn cũng sẽ là tâm điểm tranh luận.