Dự thảo cải cách thuế tiền mã hóa tại Đức đang làm dấy lên lo ngại về gánh nặng mới đối với nhà đầu tư cá nhân. Theo cảnh báo từ Circle, nếu không chứng minh được giá vốn, nhà đầu tư có thể bị mặc định có lợi nhuận 50% để làm căn cứ tính thuế.

Theo Cryptopolitan ngày 26/9 (giờ địa phương), dự thảo thuế mới do chính phủ Đức thúc đẩy quy định rằng với các khoản đầu tư không thể xác minh được giá mua, cơ quan thuế sẽ giả định giá trị tài sản đã tăng gấp đôi. Trên cơ sở đó, 50% giá trị khoản đầu tư sẽ bị coi là lợi nhuận chịu thuế.

Patrick Hansen, một lãnh đạo của Circle, nhận định cơ chế này đặc biệt bất lợi với nhà đầu tư cá nhân. Circle là đơn vị phát hành stablecoin lớn đã được cấp phép theo khung quản lý MiCA của Liên minh châu Âu. Theo ông Hansen, đề xuất trên có thể “giáng đòn mạnh” vào người tiêu dùng và nhà đầu tư, nhất là những người không theo kịp thay đổi pháp lý hoặc không thể chứng minh giá vốn vì hạn chế kỹ thuật.

Điểm gây tranh cãi nằm ở chỗ tài sản mua từ ngày 1/1/2027 trở đi, nếu không có hồ sơ chứng minh giá mua, có thể bị áp mức lợi nhuận chịu thuế mặc định 50%. Hansen cho rằng giả định này quá cao, nhất là khi thị trường từng trải qua nhiều giai đoạn Bitcoin giảm giá theo năm và phần lớn altcoin suy yếu mạnh. Theo ông, nếu quy định không được điều chỉnh, nhà đầu tư phổ thông có thể phải nộp thuế cao bất hợp lý, thậm chí trên cả phần lợi nhuận thực tế không tồn tại.

Giới pháp lý cũng đưa ra cảnh báo tương tự. Tiến sĩ Ddayvid Hoechel của hãng luật Fullath cho biết mức 50% chưa phải con số cuối cùng, nhưng nhấn mạnh rằng ngay cả các giao dịch gần như không có lãi cũng có thể vẫn bị tính thuế cao nếu không chứng minh được giá vốn. Ông nói việc bảo vệ quyền lợi đối với tài sản đang nắm giữ “cuối cùng phụ thuộc vào hồ sơ chứng từ đáng tin cậy”.

Vì vậy, việc lưu trữ đầy đủ hồ sơ giao dịch đang trở thành vấn đề then chốt với nhà đầu tư tiền mã hóa tại Đức. Theo yêu cầu của Bộ Tài chính Đức, nhà đầu tư cần lưu lại ngày mua, số lượng, chi phí mua, phí giao dịch, cũng như sàn giao dịch hoặc ví đã sử dụng. Tờ khai thuế, lịch sử giao dịch trên sàn và bảng theo dõi cá nhân được hệ thống hóa cũng có thể được dùng làm tài liệu chứng minh.

Nếu dự thảo được giữ nguyên, cơ chế mới sẽ áp dụng với tiền mã hóa mua từ ngày 1/1/2027 trở đi. Các khoản nắm giữ trước ngày 1/1/2027 nhìn chung vẫn tuân theo quy định hiện hành. Cơ chế khấu trừ thuế tại nguồn dự kiến bắt đầu từ năm 2028. Khi đó, nhà đầu tư sẽ phải tách bạch rõ tài sản nắm giữ từ trước với các khoản mua mới. Việc giao dịch qua nhiều sàn hoặc sử dụng thêm ví tự lưu ký có thể khiến quá trình truy vết lịch sử mua vào trở nên phức tạp hơn.

Cấu trúc đánh thuế cũng sẽ thay đổi đáng kể. Chính phủ Đức đề xuất áp thuế suất cố định 25% đối với lãi vốn từ tiền mã hóa. Cộng thêm phụ thu đoàn kết 5,5%, tổng mức thuế áp lên Bitcoin và Ethereum sẽ là 26,375%. Trong cơ chế hiện hành, nhà đầu tư cá nhân tại Đức thường không phải nộp thuế khi chuyển đổi Bitcoin hoặc các đồng tiền mã hóa khác ra tiền mặt nếu đáp ứng điều kiện nắm giữ. Tuy nhiên, nếu cải cách được thông qua, các tài sản mua mới sau cuối năm 2026 sẽ bị đánh thuế bất kể thời gian nắm giữ.

Dù vậy, không phải mọi tài sản số đều chịu chung tiêu chuẩn này. Theo dự thảo, NFT, một số stablecoin, token chứng khoán và token tài sản gắn với tài sản thực (RWA) vẫn thuộc diện miễn thuế. Ở chiều ngược lại, với nhóm nhà đầu tư lướt sóng hiện chịu thuế thu nhập cá nhân tối đa 45%, mức thuế cố định mới có thể lại mang đến lợi thế nhất định.

Tác động sẽ lớn hơn nhiều với nhóm nắm giữ dài hạn. Nếu ưu đãi miễn thuế lãi vốn hiện nay bị bãi bỏ, một khoản lãi vốn dài hạn 100.000 euro sẽ phải chịu khoảng 26.375 euro tiền thuế và phụ thu đoàn kết. Chính phủ Đức ước tính cơ chế mới có thể mang lại 160 triệu euro nguồn thu trong năm 2028, và tăng lên tối đa 350 triệu euro mỗi năm vào năm 2031.

Vấn đề còn lại là dự thảo sẽ được điều chỉnh đến đâu trong quá trình lập pháp. Tranh luận hiện không chỉ xoay quanh thuế suất, mà chủ yếu tập trung vào cơ chế mặc định tính thuế 50% khi nhà đầu tư không chứng minh được giá vốn, cùng nghĩa vụ lưu trữ hồ sơ giao dịch. Với nhà đầu tư cá nhân, việc ghi nhận đầy đủ lịch sử mua bán nhiều khả năng sẽ trở thành yêu cầu gần như bắt buộc, dù dự luật cuối cùng có được thông qua hay không.