Ngay cả khi máy tính lượng tử đạt tới ngưỡng có thể vô hiệu hóa các hệ mật mã hiện nay, dấu hiệu đầu tiên trên thị trường tiền mã hóa chưa chắc là một vụ đánh cắp quy mô lớn nhắm vào những ví nổi tiếng như ví của Satoshi Nakamoto. Theo các chuyên gia, kịch bản dễ xảy ra hơn là những vụ ví bị xâm nhập tưởng như bình thường nhưng rất khó xác định nguyên nhân.

Ngày 10/8, Cointelegraph dẫn lời Christopher Smith, CEO kiêm đồng sáng lập Quantus Network, cho biết khi máy tính lượng tử đủ mạnh, kẻ tấn công có thể suy ra khóa riêng từ khóa công khai đã được công bố on-chain để chiếm đoạt tài sản.

Theo ông Smith, khác với các vụ hack truyền thống, kẻ tấn công trong kịch bản này không cần xâm nhập trực tiếp vào ví, smartphone hay hệ thống nội bộ của sàn giao dịch. Ông nói việc chỉ biết rằng “khóa đã bị phá” có thể vẫn không đủ để lần ra điểm xâm nhập cụ thể. “Không ai gửi cho bạn một mẩu giấy giải thích họ đã làm điều đó bằng cách nào”, ông nói.

Vì thế, nỗi lo quanh “Q-day” không chỉ nằm ở thời điểm máy tính lượng tử có thể bẻ khóa, mà còn ở chỗ các cuộc tấn công khi đó có thể cực kỳ khó phát hiện và điều tra. Q-day là mốc giả định khi máy tính lượng tử đạt đủ năng lực tính toán để phá vỡ các hệ mật mã khóa công khai đang được sử dụng rộng rãi. Ông Smith nhận định nếu một cuộc tấn công lượng tử nhằm vào tổ chức có mức bảo mật cao xảy ra, “bằng chứng pháp y số duy nhất có thể là việc hoàn toàn không có dấu vết xâm nhập”.

Trước đây, thị trường tiền mã hóa thường cho rằng khi Q-day tới, những đồng Bitcoin đời đầu được cho là thuộc về Satoshi Nakamoto sẽ trở thành mục tiêu đầu tiên. Tuy nhiên, ông Smith cho rằng cuộc tấn công chưa chắc bắt đầu từ các ví nổi tiếng nhất. Theo ông, kẻ tấn công có thể ưu tiên các khóa liên quan tới hệ thống quân sự hoặc bí mật quốc gia; còn trong thị trường crypto, những khóa mang giá trị kinh tế lớn hơn có thể bị nhắm đến trước.

Một ví dụ điển hình, theo ông Smith, là các khóa quản trị của tổ chức phát hành stablecoin. Ông cho biết khóa phát hành của Tether là một trong những “khóa đơn lẻ” giá trị nhất trên blockchain. Nếu ví kiểm soát hoạt động phát hành bị lộ do tấn công lượng tử, kẻ tấn công có thể tự tạo token và tung ra thị trường trước cả bên phát hành.

Trong kịch bản đó, sự việc có thể trông giống một vụ chiếm đoạt tài khoản thông thường hơn là một vụ đánh cắp lượng lớn Bitcoin. Sean Cheetham, nhà nghiên cứu an ninh tại Blockchain Capital, cũng dự báo kẻ tấn công có thể nhắm vào hot wallet của các sàn giao dịch trước, bởi khả năng tránh kích hoạt cảnh báo sẽ cao hơn so với việc động tới số Bitcoin của Satoshi.

Ông Smith cũng đề cập khả năng các cuộc tấn công lượng tử sẽ được ngụy trang như một vụ mất quyền kiểm soát tài khoản thông thường. Từ bên ngoài, sự cố có thể đơn giản bị hiểu là người dùng làm mất khóa riêng hoặc ví bị hack.

Lo ngại này xuất hiện trong bối cảnh ngày càng có nhiều ý kiến cho rằng bước tiến đồng thời của thuật toán lượng tử và trí tuệ nhân tạo có thể rút ngắn đáng kể thời điểm rủi ro lượng tử trở thành hiện thực. Tháng 3, Google đã đẩy nhanh lộ trình chuyển đổi sang mật mã hậu lượng tử, đưa mốc thời gian về năm 2029, dựa trên kết quả nghiên cứu có ứng dụng AI. Nghiên cứu này cho thấy mật mã đường cong elliptic, vốn được dùng phổ biến trên blockchain, có thể bị tấn công với số qubit vật lý thấp hơn dự tính. Roy Blackstone, CEO của NGRAVE, cũng cho rằng các dự báo trước đây về máy tính lượng tử chưa tính đầy đủ tác động từ sự phát triển song hành của AI.

Dù vậy, thời điểm máy tính lượng tử thực sự đạt ngưỡng có thể phá vỡ hệ mật mã hiện tại vẫn là vấn đề gây tranh cãi. Ông Smith ước tính xác suất điều đó xảy ra vào năm 2028 là khoảng 50%. Trong khi đó, ông Cheetham cho rằng khả năng công nghệ này xuất hiện vào đầu thập niên 2030 là rất cao, còn xác suất ở giai đoạn sớm hơn thấp hơn đáng kể. Michael Coates, Giám đốc an ninh thông tin của Solana Foundation, nói rất khó xác định một mốc cụ thể và về cơ bản “không có cách nào để biết”.

Tuy mốc thời gian vẫn còn bất định, giới chuyên môn cho rằng thị trường không có lý do để trì hoãn việc ứng phó. Lĩnh vực blockchain đã bắt đầu chuyển từ cơ chế chữ ký hiện tại sang mật mã hậu lượng tử. Ông Blackstone cảnh báo nếu các blockchain lớn chưa kịp chuyển sang hệ chữ ký hậu lượng tử, thiệt hại có thể ở mức “thảm họa”. Một số mạng lưới có Tether phát hành cũng đang được cho là đã bắt đầu quá trình chuyển đổi này.

Theo các chuyên gia, điều thị trường tiền mã hóa cần chuẩn bị không chỉ là bản thân Q-day, mà còn là khả năng các đợt tấn công đầu tiên sẽ trông giống những vụ hack ví thông thường hoặc sự cố mất khóa riêng. Trong bối cảnh gần như không để lại dấu vết, tốc độ phát hiện bất thường và phản ứng của sàn giao dịch, ví và các mạng blockchain có thể sẽ quyết định quy mô thiệt hại.

Vì vậy, việc các mạng lưới lớn, ví và sàn giao dịch chuyển sang hệ bảo mật hậu lượng tử trước khi rủi ro máy tính lượng tử trở thành hiện thực đang nổi lên như một ưu tiên an ninh hàng đầu của thị trường tiền mã hóa.