Thống đốc California Gavin Newsom đã ký 7 đạo luật mới nhằm siết quản lý hoạt động của các trung tâm dữ liệu AI, với trọng tâm là minh bạch mức tiêu thụ điện, nước và ngăn doanh nghiệp đẩy chi phí hạ tầng sang các nhóm khách hàng khác.

Theo Cryptopolitan ngày 21/9 (giờ địa phương), gói biện pháp này không nhằm chặn việc xây mới trung tâm dữ liệu. Mục tiêu chính là buộc doanh nghiệp chịu trách nhiệm rõ hơn đối với chi phí điện, đầu tư lưới truyền tải - phân phối và hạ tầng cấp nước phục vụ dự án.

Nội dung đáng chú ý của gói luật là yêu cầu các trung tâm dữ liệu quy mô lớn công khai chi tiết hơn tác động của họ tới lưới điện và nguồn nước tại địa phương, đồng thời hạn chế việc chuyển phần chi phí phát sinh đó sang người tiêu dùng khác.

Trong số này, AB 1577 buộc đơn vị vận hành trung tâm dữ liệu nộp báo cáo thường niên về lượng điện tiêu thụ và thông tin vận hành cho Ủy ban Năng lượng California cùng cơ quan quản lý địa phương. AB 2383 điều chỉnh cơ chế biểu giá, cho phép thu hồi các chi phí phát sinh từ việc bổ sung công suất phát điện và tổn thất trên lưới, nhưng không để gánh nặng bị chuyển sang các khách hàng khác.

Các quy định liên quan đến nước cũng được siết chặt. AB 2469 yêu cầu doanh nghiệp phải trình bày điều kiện cung cấp nước và khả năng thiếu hụt trước khi được chính quyền địa phương phê duyệt; phần chi phí cần thiết để nâng cấp hạ tầng nước sẽ do bên nộp hồ sơ chi trả. AB 2619 quy định doanh nghiệp xin cấp phép phải kê khai mức sử dụng nước dự kiến, đồng thời khi gia hạn phải xác nhận và nộp số liệu tiêu thụ thực tế hằng năm.

California cũng sửa các quy tắc về kết nối lưới điện và phân bổ chi phí. SB 886 yêu cầu Ủy ban Tiện ích Công cộng California xây dựng hoặc sửa đổi biểu giá và quy định kết nối hệ thống trước ngày 1/1/2028, trong đó có cách tính chi phí nâng cấp lưới truyền tải và cơ chế bảo vệ đối với "chi phí stranded" áp dụng cho các trung tâm dữ liệu lớn. SB 1168 yêu cầu rà soát lại cấu trúc giá để các trung tâm dữ liệu đóng góp phần chi phí hợp lý cho truyền tải, phân phối và phụ tải. Trong khi đó, SB 887 hạn chế việc áp dụng các ngoại lệ giúp đơn giản hóa đánh giá môi trường với dự án trung tâm dữ liệu, đồng thời đặt thêm điều kiện riêng nếu muốn sử dụng quy trình rút gọn theo Luật Lãnh đạo Môi trường.

Ông Newsom cho biết các biện pháp này nhằm bảo đảm người dân California tiếp tục giữ thế chủ động, đồng thời nhấn mạnh bang sẽ không để doanh nghiệp kiếm lợi bằng cách đặt thêm gánh nặng lên cư dân. Ở chiều ngược lại, nhóm doanh nghiệp trung tâm dữ liệu cảnh báo bộ quy định mới có thể làm California kém hấp dẫn hơn với các dự án mới và đẩy dòng đầu tư sang các bang khác.

Động thái lập pháp này diễn ra trong bối cảnh đầu tư vào trung tâm dữ liệu tăng mạnh. Trên thị trường, khả năng bảo đảm nguồn điện đang trở thành một trong những tiêu chí then chốt khi chọn địa điểm, bên cạnh năng lực huy động vốn. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) dự báo lượng điện tiêu thụ của các trung tâm dữ liệu toàn cầu sẽ tăng từ 485 TWh năm 2025 lên 950 TWh vào năm 2030, khiến các yếu tố như lưới điện, nước và quỹ đất ngày càng quan trọng trong quyết định đầu tư.

Nguồn cung tại các thị trường lớn cũng đang thu hẹp nhanh. Theo CBRE, tỷ lệ trống trong quý I/2026 chỉ còn 0,3% tại Bắc Virginia, 1% tại Atlanta, 2,2% tại Chicago và 1,8% tại Dallas-Fort Worth. Allianz Commercial cho biết trong cùng giai đoạn, tại Mỹ có ít nhất 75 dự án xây dựng với tổng giá trị khoảng 130 tỷ USD bị hoãn hoặc hủy do vấp phải phản đối tại địa phương. Những nguyên nhân chính gồm thiếu điện, thiếu đất, thiếu lao động tay nghề cao và vướng mắc trong thủ tục cấp phép.

Châu Âu cũng đang đi theo hướng tương tự. Cùng ngày, Ủy ban châu Âu khởi động đợt tham vấn công khai kéo dài 12 tuần về tiêu chuẩn hiệu suất tối thiểu dành cho trung tâm dữ liệu. Hạn chót tiếp nhận phản hồi là ngày 14/12 và dự thảo luật dự kiến được trình trong quý II/2027. Cơ quan này đồng thời công bố gói giải pháp mới nhằm nâng hiệu quả năng lượng, dựa trên hệ thống phân hạng và nhãn chung của Liên minh châu Âu.

Vấn đề được giới quan sát đặt ra là việc siết quy định sẽ thực sự làm chậm đầu tư hạ tầng AI, hay chỉ khiến dòng vốn chuyển sang địa điểm khác. Các nhà phát triển dự án đã xem xét những dự án năng lượng sử dụng khí đốt, thủy điện, điện gió và điện mặt trời tại Neuquen và Chubut, thuộc khu vực Patagonia của Argentina.

Dù vậy, còn quá sớm để kết luận các quy định mới của California sẽ ngay lập tức kéo theo làn sóng rút dự án. Tác động trong ngắn hạn sẽ phụ thuộc vào cách cơ quan chức năng triển khai luật, mức độ ảnh hưởng tới chi phí và tiến độ dự án, cũng như khả năng các địa phương khác đồng thời đáp ứng được điện, cáp quang, nguồn vốn và tệp khách hàng.