Mỹ và Trung Quốc được nhận định đều khó giành ưu thế trong cuộc đua AI nếu không dựa vào công nghệ và chuỗi cung ứng của các nền kinh tế khác.

South China Morning Post ngày 21/9 dẫn lời Matty Zhao, đồng phụ trách mảng cổ phiếu Trung Quốc tại Bank of America Global Research, cho biết chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu hiện gắn kết chặt chẽ đến mức không quốc gia nào có thể tự mình hoàn thiện toàn bộ hệ sinh thái AI.

Theo ông Zhao, Trung Quốc có lợi thế về lưới điện và năng lực sản xuất thiết bị, nhưng vẫn phụ thuộc vào nhà cung cấp nước ngoài ở các mảng như chip tiên tiến, bộ nhớ và một số vật liệu công nghệ cao. Trong khi đó, Mỹ cũng đối mặt những điểm nghẽn riêng, đặc biệt ở hạ tầng điện. Tuổi thọ trung bình của lưới điện Mỹ hiện vào khoảng 30-40 năm, dài hơn đáng kể so với mức 15-20 năm của Trung Quốc.

Tại Mỹ, việc mở rộng các trung tâm dữ liệu đang làm dấy lên lo ngại về giá điện, đồng thời vấp phải phản ứng từ giới chính trị và cộng đồng địa phương. Matty Zhao cho rằng điện năng có thể trở thành yếu tố kìm hãm đà tăng trưởng AI của Mỹ. Ở chiều ngược lại, Trung Quốc vẫn cần một bước đột phá trong lĩnh vực chip tiên tiến.

Ông nhấn mạnh cả Mỹ và Trung Quốc đều khó có thể thiếu hợp tác với các quốc gia khác. Dẫn chứng được đưa ra là năng lực cạnh tranh của Hàn Quốc trong mảng bộ nhớ bán dẫn, cùng thế mạnh của Nhật Bản về vật liệu cao cấp và thiết bị sản xuất. Theo ông, điều này cho thấy chuỗi cung ứng AI thực tế được hình thành trên nền tảng nhiều quốc gia cùng tham gia. Cạnh tranh và hợp tác vì thế sẽ tiếp tục song hành.

Nhận định trên được đưa ra trước cuộc gặp tại Washington vào ngày 24/9 giữa Chủ tịch nước Trung Quốc Xi Jinping và Tổng thống Mỹ Donald Trump. AI được dự báo sẽ là một trong những chủ đề trọng tâm, bên cạnh thương mại và các vấn đề địa chính trị. Trước đó, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent và Phó thủ tướng Quốc vụ viện Trung Quốc He Lifeng đã họp tại New York trong khoảng 8 giờ ngày 20/9, sau đó nhất trí thiết lập kênh đối thoại về AI và khởi động một cơ chế thương mại song phương.

Dù vậy, tâm lý hoài nghi công nghệ giữa hai nước vẫn chưa hạ nhiệt. Mỹ nhiều lần nêu quan ngại rằng các nhà phát triển Trung Quốc đang khai thác năng lực của những mô hình AI hàng đầu của Mỹ thông qua phương pháp “distillation”. Ở chiều ngược lại, Trung Quốc chỉ trích quan điểm kêu gọi làm chậm tốc độ phát triển các mô hình AI tiên tiến tại Mỹ, cho rằng cách tiếp cận này có thể giúp Washington củng cố lợi thế công nghệ sẵn có.

Hai bên cũng đồng thời thúc đẩy giảm phụ thuộc lẫn nhau trong các công nghệ cốt lõi. Dario Amodei, CEO của Anthropic, kêu gọi chính phủ Mỹ siết kiểm soát xuất khẩu chip sang Trung Quốc. Trong khi đó, Trung Quốc đang thúc đẩy các doanh nghiệp công nghệ tăng cường sử dụng bán dẫn nội địa.

Tuy nhiên, hạ tầng AI hiện vẫn vận hành theo chuỗi cung ứng toàn cầu. Trung Quốc nổi lên như một nhà cung cấp lớn về thiết bị điện và hệ thống lưu trữ năng lượng, đồng thời ghi nhận xuất khẩu máy biến áp tăng mạnh. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu máy biến áp của nước này đạt 64,6 tỷ nhân dân tệ, tăng khoảng 36% so với năm trước và là mức cao nhất từ trước tới nay.

Dẫu vậy, Trung Quốc vẫn tiếp tục phụ thuộc vào thiết bị và vật liệu chuyên dụng từ Nhật Bản, cũng như chip tiên tiến và một số công nghệ quang học từ Mỹ cùng các thị trường khác.