Liên minh châu Âu (EU) đang xúc tiến quy định mới yêu cầu các trung tâm dữ liệu quy mô lớn công khai mức tiêu thụ điện và nước, khi nhu cầu AI làm gia tăng áp lực lên lưới điện, tài nguyên nước và mục tiêu giảm phát thải.

Theo Engadget, ngày 21/9 (giờ địa phương), Ủy ban châu Âu đã đề xuất áp dụng một hệ thống xếp hạng chung đối với các trung tâm dữ liệu có công suất điện từ 500 kW trở lên.

Đề xuất được đưa ra trong bối cảnh EU đặt mục tiêu tăng gấp ba năng lực hạ tầng lưu trữ và xử lý dữ liệu trong 7 năm tới. Khối này đang đẩy mạnh đầu tư vào hạ tầng số cốt lõi nhằm củng cố chủ quyền số, nhưng đồng thời cũng phải tính đến nguy cơ tiêu thụ điện, nước và phát thải carbon gia tăng khi số lượng cơ sở mở rộng nhanh.

Ủy ban châu Âu cho biết các trung tâm dữ liệu tại EU đã tiêu thụ 68 TWh điện trong năm 2024. Theo dự báo của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), con số này có thể tăng lên 114 TWh vào năm 2030 do nhu cầu mở rộng hạ tầng tính toán phục vụ AI. Con số này tương đương hơn 3% tổng điện năng tiêu thụ của toàn EU.

Thay vì giới hạn quy mô trung tâm dữ liệu, EU hiện ưu tiên nâng hiệu quả vận hành và tăng tính minh bạch trong sử dụng tài nguyên. Ủy ban châu Âu nhấn mạnh các cơ sở này cần đạt hiệu suất cao về điện và nước, đồng thời được tích hợp vào hệ thống năng lượng theo hướng bền vững.

Đáng chú ý, đề xuất hiện chưa đặt trần tiêu thụ điện hoặc nước đối với trung tâm dữ liệu. Trọng tâm của quy định là buộc doanh nghiệp công bố mức độ sử dụng tài nguyên của từng cơ sở, thay vì áp hạn mức điện năng hay yêu cầu cắt giảm nước xuống một ngưỡng cố định.

Theo đề xuất, doanh nghiệp vận hành trung tâm dữ liệu không chỉ phải công bố lượng điện tiêu thụ mà còn phải báo cáo việc sử dụng nước trong tương quan với tình trạng khan hiếm nước tại khu vực đặt cơ sở. Phần đóng góp cho hệ sinh thái năng lượng địa phương, như tái sử dụng nhiệt thải để sưởi ấm hoặc cho các mục đích khác, cũng có thể phải công khai.

Hệ thống xếp hạng mới có thể trở thành nền tảng cho các quy định chặt chẽ hơn về hiệu năng trung tâm dữ liệu trong tương lai. EU cũng đang xem xét xây dựng bộ tiêu chuẩn hiệu năng tối thiểu áp dụng trên toàn khối. Cơ chế này được hình dung tương tự nhãn hiệu suất năng lượng trên đồ gia dụng hoặc ôtô, qua đó tạo cơ sở so sánh hiệu quả sử dụng điện và tài nguyên giữa các trung tâm dữ liệu.

Ủy ban châu Âu đã khởi động quy trình tham vấn kéo dài hai tháng để Nghị viện châu Âu và Hội đồng Liên minh châu Âu xem xét, góp ý đối với dự thảo. Nếu đúng tiến độ, các trung tâm dữ liệu có thể phải công bố xếp hạng hoặc các thông tin liên quan đến tính bền vững từ năm sau.

Đề xuất này xuất hiện trong bối cảnh đầu tư vào trung tâm dữ liệu tăng mạnh theo đà tăng trưởng của ngành AI. Khi nhu cầu tính toán cho huấn luyện và suy luận mô hình AI tăng cao, điện năng tiêu thụ tại các trung tâm dữ liệu cũng leo thang; trong khi đó, với các cơ sở quy mô lớn, nước phục vụ làm mát ngày càng trở thành một vấn đề môi trường đáng chú ý.

Với EU, bài toán đặt ra là cân bằng hai mục tiêu: mở rộng năng lực cạnh tranh số thông qua AI và hạ tầng dữ liệu, đồng thời kiểm soát sức ép lên nguồn điện và tài nguyên nước. Vì vậy, thị trường hiện theo dõi sát việc dữ liệu công khai sắp tới sẽ được gắn với các tiêu chuẩn hiệu năng tối thiểu hoặc những quy định bổ sung về sử dụng tài nguyên ra sao.

Giới quan sát cũng đặc biệt chú ý đến cách các nhà vận hành trung tâm dữ liệu cải thiện hiệu quả sử dụng nước và triển khai giải pháp tái sử dụng nhiệt thải. Khi quá trình mở rộng hạ tầng AI tăng tốc, các tiêu chí quản lý liên quan đến điện và nước tại trung tâm dữ liệu được dự báo sẽ ngày càng cụ thể hơn.