Mỹ được cho là đang đẩy mạnh nỗ lực tiếp cận sở hữu trí tuệ liên quan đến công nghệ drone của Ukraine, với trọng tâm là các công nghệ lõi và kinh nghiệm sản xuất đã được kiểm chứng trên chiến trường, thay vì chỉ mở rộng hợp tác quốc phòng theo kênh chính thức.

Theo TechRadar ngày 30/7 (giờ địa phương), nhiều chuyên gia nhận định Washington đang tìm cách tiếp cận trực tiếp các công nghệ then chốt trong hệ sinh thái drone của Ukraine. Cách tiếp cận này được so sánh với việc Trung Quốc từng tận dụng các hợp đồng đồng sản xuất để tiếp cận công nghệ hàng không vũ trụ của Boeing.

Mỹ không chủ yếu nhắm tới phần cứng của drone, mà tập trung vào phần mềm và năng lực tác chiến. Hệ sinh thái drone của Ukraine được đánh giá cao nhờ khả năng tích hợp phần mềm, duy trì hoạt động trong môi trường tác chiến điện tử và tốc độ cải tiến nhanh. Việc phát triển công nghệ ngay trong điều kiện thực chiến, khi phải đối phó với gây nhiễu mạnh từ Nga, được xem là lợi thế lớn của Ukraine.

Đáng chú ý, Bộ Quốc phòng Mỹ được cho là đặc biệt quan tâm đến công nghệ dẫn đường giai đoạn cuối ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Công nghệ này cho phép drone tự nhận diện mục tiêu và tấn công ngay cả khi mất liên lạc với người điều khiển. Các hệ thống dẫn đường vẫn hoạt động ổn định khi tín hiệu GPS bị gây nhiễu hoặc chặn cũng được coi là mục tiêu quan trọng.

Theo các chuyên gia, nếu nắm được sở hữu trí tuệ của những công nghệ này, Mỹ có thể tự cải tiến, sao chép và sản xuất hàng loạt mà không cần Ukraine tiếp tục phê duyệt hoặc hỗ trợ kỹ thuật. Đây được xem là chiến lược nhằm giành lấy công nghệ lõi và năng lực cạnh tranh công nghiệp, trong khi không nhất thiết phải mở rộng hợp tác quốc phòng trong bối cảnh chiến sự.

Sự quan tâm của Mỹ cũng không dừng ở công nghệ mà còn hướng tới phương thức sản xuất. Trong khi ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ lâu nay dựa nhiều vào một số dòng vũ khí chính xác có giá thành cao, Ukraine đã xây dựng được mô hình sản xuất phân tán, đủ khả năng sản xuất mỗi năm hàng trăm nghìn drone FPV giá rẻ cùng drone tấn công tầm xa.

Diễn biến chiến sự gần đây cho thấy việc triển khai số lượng lớn drone giá rẻ có thể đối phó hiệu quả với các hệ thống vũ khí đắt tiền. Theo giới quan sát, điều này cũng đang buộc Mỹ xem xét lại những giới hạn trong cơ chế mua sắm quốc phòng hiện nay.

Dù vậy, một số ý kiến cho rằng việc nắm công nghệ không đồng nghĩa năng lực sản xuất có thể được chuyển giao ngay lập tức. Các chuyên gia dự báo trong thời gian tới, các nhà sản xuất Mỹ nhiều khả năng vẫn phải dựa vào cơ sở sản xuất và kinh nghiệm sản xuất thời chiến của Ukraine. Lý do là tốc độ sản xuất cũng như kinh nghiệm vận hành chuỗi cung ứng mà Ukraine tích lũy trong chiến tranh hiện vẫn vượt quá khả năng theo kịp của hệ thống mua sắm quốc phòng Mỹ trong ngắn hạn.

Ukraine đồng thời đang mở rộng hợp tác công nghệ với nhiều đối tác. Nước này hiện triển khai chương trình hợp tác drone nhiều năm với khoảng 20 quốc gia tham gia và đến ngày 9/6 đã ký 6 thỏa thuận. Tổng thống Volodymyr Zelenskyy trước đó cho biết ít nhất 10 dự án hợp tác sẽ được thúc đẩy, bao gồm xuất khẩu vũ khí, đồng sản xuất và phát triển công nghệ mới.

Hợp tác giữa hai nước cũng đã mở rộng ra thực địa. Hồi tháng 3, Ukraine triển khai drone đánh chặn và cử một nhóm chuyên gia hỗ trợ phòng thủ căn cứ quân sự Mỹ tại Jordan. Đến tháng 5, Bộ Quốc phòng Mỹ tiếp tục công bố kế hoạch cử nhân lực sang Ukraine để nghiên cứu cách vận hành drone trong điều kiện thực chiến.

Drone của Ukraine cũng đã cho thấy hiệu quả rõ rệt trên chiến trường. Các đòn tấn công bằng drone nhằm vào hạ tầng dầu mỏ của Nga được cho là đã ảnh hưởng đáng kể đến năng lực xuất khẩu dầu của nước này, qua đó làm nổi bật thêm giá trị chiến lược của các dòng drone chi phí thấp, sản xuất quy mô lớn.

Một nhà phân tích nhận định vấn đề Washington quan tâm hiện nay không còn là công nghệ drone của Ukraine có quan trọng đối với an ninh quốc gia Mỹ hay không, mà là Mỹ có thể kiểm soát công nghệ đó đến mức nào.