Tesla đã hoàn tất thương vụ mua lại một công ty phần cứng AI với giá 1,95 tỷ USD theo hình thức mua tài sản, nhưng chưa công bố tên doanh nghiệp được mua lại cũng như công nghệ liên quan. Cấu trúc giao dịch cho thấy phần lớn giá trị thương vụ phụ thuộc vào khả năng đạt các mục tiêu hiệu suất và việc giữ chân nhân sự chủ chốt.

Theo Electrek, trích hồ sơ 10-Q quý II/2026 của Tesla công bố ngày 24/7 (giờ địa phương), toàn bộ giá trị thương vụ được thanh toán bằng cổ phiếu phổ thông và các khoản thù lao bằng cổ phiếu. Tuy nhiên, giá trị tài sản được ghi nhận theo kế toán chỉ ở mức 222 triệu USD, chủ yếu là tài sản vô hình như bằng sáng chế và công nghệ đang phát triển.

Phần còn lại, tương đương 1,73 tỷ USD, được xếp vào khoản thanh toán có điều kiện. Tesla cho biết khoản này chỉ được chi trả nếu các nhân sự chủ chốt tiếp tục làm việc trong một thời gian nhất định, đồng thời công nghệ sau thương vụ được triển khai thành công và đạt các mục tiêu hiệu suất đã đề ra.

Cách cấu trúc giao dịch cho thấy Tesla ưu tiên việc giữ đội ngũ phát triển và năng lực thương mại hóa công nghệ hơn là chỉ tập trung vào tài sản công nghệ đơn thuần.

Đây là thương vụ đã được Tesla nhắc đến lần đầu trong báo cáo kết quả kinh doanh quý I năm nay. Khi đó, hãng cho biết đã ký thỏa thuận mua lại với quy mô tối đa 2 tỷ USD, trong đó khoảng 1,8 tỷ USD gắn với các điều kiện về hiệu suất. Sang báo cáo quý II, giao dịch đã chính thức hoàn tất và giá trị cuối cùng được xác nhận ở mức 1,95 tỷ USD.

Một trong những điểm thị trường quan tâm nhất hiện nay là Tesla đã mua lại công ty nào. Dù vậy, hãng vẫn chưa công bố tên doanh nghiệp, nội dung công nghệ hay cơ cấu nhân sự chủ chốt của bên được mua lại. Tesla cũng chưa giải thích cơ sở định giá gần 2 tỷ USD cho thương vụ này.

Điểm đáng chú ý khác nằm ở cách hạch toán khoản thanh toán có điều kiện. Tesla cho biết hãng chỉ ghi nhận chi phí khi khả năng hoàn thành các mục tiêu trở nên cao hơn. Trên thực tế, trong quý II, hãng chưa ghi nhận bất kỳ chi phí thù lao bằng cổ phiếu nào liên quan đến phần thưởng theo hiệu suất này.

Trong hồ sơ gửi cơ quan quản lý, Tesla cho biết chưa ghi nhận chi phí liên quan do đánh giá khả năng đáp ứng các điều kiện hiệu suất hiện vẫn ở mức thấp.

Điều đó cho thấy ở thời điểm hiện tại, Tesla chưa đánh giá cao khả năng thương mại hóa công nghệ cũng như hoàn thành các mục tiêu hiệu suất của thương vụ. Nói cách khác, phần lớn giá trị mua lại đã được gắn với điều kiện, nhưng xác suất hoàn thành các điều kiện này hiện chưa được hãng đánh giá cao.

Thương vụ diễn ra trong bối cảnh Tesla tăng tốc đầu tư cho AI. Công ty xem năm nay là giai đoạn then chốt để mở rộng đầu tư vào hạ tầng tính toán AI, cơ sở phát triển bán dẫn tại Austin, dự án chip Terafab hợp tác với SpaceX, cùng các dòng chip AI5 và AI6 thế hệ tiếp theo.

Ngoài ra, Tesla cho biết trong nửa đầu năm, hãng đã phát hành khoảng 198 triệu cổ phiếu mới để phục vụ các chương trình khuyến khích bằng cổ phiếu và hoạt động mua lại doanh nghiệp. Trong cùng kỳ, chi phí thù lao bằng cổ phiếu đạt 2,18 tỷ USD, tăng khoảng 80% so với cùng kỳ năm trước.

Giới chuyên môn đánh giá đây là khoản đầu tư chiến lược nhằm đồng thời nắm giữ công nghệ phần cứng AI và đội ngũ phát triển chủ chốt. Tuy nhiên, do Tesla chưa công bố cụ thể doanh nghiệp được mua lại và công nghệ thu về, hiệu quả triển khai thực tế cũng như khả năng đáp ứng các mục tiêu hiệu suất nhiều khả năng chỉ có thể rõ hơn trong các công bố tiếp theo.