Một website châm biếm mang tên OverpAId đang gây chú ý khi kêu gọi thay CEO bằng trí tuệ nhân tạo (AI), qua đó công kích mức thù lao quá cao của giới điều hành và chênh lệch thu nhập trong doanh nghiệp.

Theo Gigazine ngày 24/7 (giờ địa phương), OverpAId xuất hiện trong bối cảnh AI tạo sinh được ứng dụng ngày càng rộng rãi. Website này lập luận rằng nếu doanh nghiệp muốn “thay thế con người bằng AI”, quá trình đó nên bắt đầu từ tầng lớp lãnh đạo thay vì nhân viên.

Ngay trên trang chủ, OverpAId đưa ra so sánh trực tiếp giữa thù lao CEO và chi phí AI. Website viết rằng “chi phí cho CEO của công ty bạn là 22 triệu USD mỗi năm”, trong khi một “AI CEO” chỉ tốn 4.699 USD cho mỗi lần dùng. Theo cách mô tả mang tính châm biếm của trang này, AI có thể đảm nhận các việc như xây dựng chiến lược, đưa ra tầm nhìn hay viết email khích lệ nhân viên với chi phí thấp hơn và hiệu quả hơn.

Tuy nhiên, trọng tâm của OverpAId không nằm ở một sản phẩm có thật, mà ở lời chỉ trích nhắm vào cơ cấu thù lao của CEO. Website dẫn số liệu cho thấy tổng thù lao trung bình của CEO tại các công ty thuộc S&P 500 là 18,9 triệu USD, trong khi tỷ lệ thù lao giữa CEO và nhân viên tại các doanh nghiệp niêm yết lớn lên tới 290:1. OverpAId cũng cho biết trong 40 năm qua, thù lao CEO tại các tập đoàn lớn đã tăng hơn 1.000%, còn tiền lương của lực lượng trực tiếp tạo ra tăng trưởng tăng chậm hơn nhiều.

Lập luận này cũng gắn với xu hướng triển khai AI trong doanh nghiệp thời gian gần đây. Theo OverpAId, tại nhiều lĩnh vực như công nghệ, bán lẻ, truyền thông, logistics và tài chính, làn sóng ứng dụng AI thường đi kèm với việc cắt giảm quản lý trung gian và nhân viên thông thường. Trong khi đó, phần chi phí tiết kiệm được lại được dồn sang xây dựng trung tâm dữ liệu và mua giấy phép AI agent, còn thù lao của lãnh đạo vẫn được giữ nguyên, thậm chí tiếp tục tăng.

Website này cũng đối chiếu giữa những việc AI làm tốt và những công việc vẫn đòi hỏi con người trực tiếp đảm nhiệm. OverpAId nêu ví dụ những việc AI khó thay thế như y tá nhận ra thay đổi trong tình trạng bệnh nhân, kỹ sư xử lý sự cố vào rạng sáng hay giáo viên phát hiện những dấu hiệu bất thường nhỏ trong lớp học.

Ở chiều ngược lại, các công việc mà AI được cho là có thể làm tốt lại được mô tả theo giọng điệu mỉa mai, như đọc các báo cáo do người khác viết trong cuộc họp, phê duyệt muộn những quyết định mà đội ngũ đã chốt từ ba tuần trước, hoặc tự tăng thù lao bất chấp hiệu suất. Qua đó, website này giễu nhại trực diện vai trò của CEO.

Phần cuối trang còn có một công cụ tính toán, cho phép người dùng nhập mức thù lao CEO và số lượng nhân viên để ước tính mỗi người có thể nhận thêm bao nhiêu tiền thưởng nếu “sa thải” CEO. Với giả định một doanh nghiệp có 500 nhân viên và CEO nhận 22 triệu USD mỗi năm, mỗi người có thể được thưởng thêm 43.990 USD. OverpAId cũng viết rằng AI có thể đưa ra quyết định ngay lập tức, không chuyển sang đối thủ cạnh tranh và cũng không cần máy bay riêng hay khách sạn hạng sang.

Dù vậy, ở chân trang, OverpAId nêu rõ đây không phải là sản phẩm có thật. Website cho biết mục đích của họ là châm biếm sự mất cân đối giữa giá trị thực mà lãnh đạo tạo ra và mức thù lao quá cao, đồng thời chỉ ra giới hạn của lập luận “nhỏ giọt” - tức quan điểm cho rằng lợi ích dành cho người giàu rồi sẽ tự lan xuống phần còn lại.

Tựu trung, OverpAId đặt ra một câu hỏi trực diện: AI đang thay thế công việc của ai trước, và chi phí lẫn lợi ích đang được phân bổ ra sao trong tổ chức. Trong bối cảnh doanh nghiệp đồng thời cắt giảm nhân sự và tăng đầu tư cho AI, website này nhắm thẳng vào thù lao lãnh đạo và lập luận tiết kiệm chi phí mà nhiều công ty đang theo đuổi.