Cơ quan quản lý viễn thông và truyền thông Hàn Quốc ngày 28/10 quyết định xử phạt Google và Apple với tổng mức phạt 63,71 tỷ won vì hành vi áp đặt hệ thống thanh toán trong ứng dụng. Hai nền tảng đồng thời bị yêu cầu mở thêm phương thức thanh toán qua liên kết ngoài, điều chỉnh chính sách phí và hoàn tất các biện pháp khắc phục trong vòng 3 tháng.

Tại phiên họp toàn thể lần thứ 46, cơ quan này thông qua mức phạt 42,9 tỷ won đối với Google và 20,81 tỷ won đối với Apple, kèm theo lệnh khắc phục. Đây là vụ xử phạt đầu tiên kể từ khi Hàn Quốc sửa Luật Kinh doanh viễn thông năm 2021, còn được gọi là luật cấm ép buộc thanh toán trong ứng dụng.

Quyết định cuối cùng được đưa ra gần 3 năm sau khi nhà chức trách thông báo trước, vào tháng 10/2023, về kế hoạch áp mức phạt tối đa 68 tỷ won đối với hai công ty. Mức phạt được tính trên doanh thu liên quan đến hành vi vi phạm, cùng các tiêu chí tăng nặng và giảm nhẹ theo quy định.

Theo kết luận của cơ quan quản lý, Google và Apple chỉ cho phép sử dụng hệ thống thanh toán trong ứng dụng của chính họ hoặc hình thức thanh toán của bên thứ ba, nhưng lại áp mức phí 26% cùng nhiều điều kiện bất hợp lý đối với phương thức của bên thứ ba. Điều này khiến các nhà phát triển trên thực tế bị buộc phải chọn một phương thức thanh toán cụ thể.

Cơ quan này cho biết mức phí của phương thức thanh toán bên thứ ba chỉ thấp hơn 4 điểm phần trăm so với mức 30% mà nền tảng thu với hệ thống thanh toán trong ứng dụng của chính mình. Tuy nhiên, khi chọn bên thứ ba, nhà phát triển còn phải trả thêm phí cho đơn vị xử lý thanh toán, cũng như chi phí xây dựng và vận hành hệ thống. Vì vậy, động lực để chuyển sang phương thức khác là không lớn.

Một vấn đề khác là các điều kiện bị cho là bất hợp lý tùy theo từng phương thức thanh toán. Google bị xác định đã hạn chế việc hiển thị mức giá theo từng hình thức thanh toán khi nhà phát triển sử dụng bên thứ ba. Trong khi đó, Apple yêu cầu nhà phát triển phải nộp riêng một bộ hồ sơ ứng dụng nếu muốn áp dụng thanh toán của bên thứ ba. Theo cơ quan quản lý, các điều kiện này đã hạn chế quyền lựa chọn phương thức thanh toán của nhà phát triển.

Google và Apple cũng bị cho là trì hoãn quá trình thẩm định ứng dụng một cách không phù hợp. Khi việc xét duyệt bị kéo dài, hai công ty hoặc không nêu rõ lý do cụ thể, hoặc không giải thích đầy đủ nguyên nhân cũng như lịch trình xử lý tiếp theo dù nhà phát triển đã yêu cầu làm rõ.

Riêng Apple còn bị xác nhận áp dụng tiêu chí tính phí bất lợi hơn đối với nhà phát triển Hàn Quốc so với nhà phát triển nước ngoài. Trong giai đoạn từ tháng 7/2015 đến tháng 1/2023, Apple thu phí 30% trên giá cung ứng chưa bao gồm VAT đối với nhà phát triển nước ngoài. Nhưng với nhà phát triển Hàn Quốc, hãng vẫn áp mức 30% song lại tính trên giá bán lẻ cuối cùng đã bao gồm VAT.

Cơ quan quản lý yêu cầu hai công ty cho phép cung cấp thêm các phương thức thanh toán khác thông qua liên kết ngoài trong ứng dụng, bên cạnh hệ thống thanh toán trong ứng dụng và phương thức thanh toán của bên thứ ba hiện có. Google phải điều chỉnh hướng dẫn trải nghiệm người dùng áp dụng với thanh toán của bên thứ ba. Apple phải bãi bỏ điều kiện buộc nhà phát triển nộp riêng hồ sơ ứng dụng khi sử dụng hình thức thanh toán này.

Ngoài ra, khi quá trình thẩm định ứng dụng bị chậm, cả hai công ty phải thông báo rõ lý do và lịch trình xử lý. Apple cũng phải đưa ra biện pháp ngăn tái diễn việc phân biệt đối xử về phí giữa nhà phát triển trong nước và nước ngoài. Theo yêu cầu, hai công ty phải nộp kế hoạch thực hiện trong vòng một tháng kể từ ngày nhận lệnh và hoàn tất việc cải thiện trong vòng 3 tháng.

Trước đó, vào tháng 3, Google đã công bố phương án điều chỉnh chính sách thanh toán trên toàn cầu, trong đó có nội dung cho phép thanh toán bên ngoài và giảm phí dịch vụ, dự kiến áp dụng tại Hàn Quốc đến hết ngày 31/12. Theo cơ chế mới, nhà phát triển có thể sử dụng phương thức thanh toán riêng hoặc thanh toán qua website bên ngoài, bên cạnh Google Play Billing.

Điểm đáng chú ý trong chính sách mới là Google tách riêng phí dịch vụ và phí thanh toán, đồng thời áp mức phí khác nhau tùy loại giao dịch và điều kiện người dùng. Với cơ chế này, Google thu phí dịch vụ 10% đối với 1 triệu USD doanh thu đầu tiên mỗi năm phát sinh qua Google Play.

Đối với phần doanh thu từ giao dịch trong ứng dụng vượt ngưỡng nói trên, sau khi cơ chế mới có hiệu lực, Google áp mức 20% với người dùng cài đặt hoặc cập nhật ứng dụng lần đầu và 25% với người dùng hiện hữu. Riêng thanh toán qua website bên ngoài chịu mức 20% cho cả người dùng mới lẫn người dùng hiện hữu. Nếu sử dụng hệ thống thanh toán của Google Play, nhà phát triển phải trả thêm 5% phí thanh toán.

Một điểm đang được quan tâm là liệu các nhà phát triển bị thiệt hại do chính sách ép buộc thanh toán trong ứng dụng có khởi kiện đòi bồi thường hay không. Trong quyết định lần này, cơ quan quản lý không ra lệnh hoàn trả trực tiếp các khoản phí cho nhà phát triển. Tuy vậy, theo khoản 2 Điều 55 của Luật Kinh doanh viễn thông, doanh nghiệp bị thiệt hại do hành vi bị cấm có thể yêu cầu bồi thường, và khi đó bên vi phạm phải chứng minh mình không cố ý hoặc không có lỗi.

Khả năng Google và Apple khởi kiện hành chính để phản đối quyết định xử phạt và lệnh khắc phục cũng vẫn để ngỏ. Cơ quan quản lý cho biết đã tiến hành rà soát kỹ lưỡng cả về kỹ thuật lẫn pháp lý đối với các hành vi vi phạm của hai công ty, đồng thời nhấn mạnh sẽ có biện pháp ứng phó đầy đủ nếu phát sinh tranh chấp pháp lý.