Nhà Trắng cáo buộc startup AI Trung Quốc Moonshot AI đã chưng cất trái phép từ Fable, mô hình của Anthropic, để phát triển Kimi K3. Tuyên bố được đưa ra đúng lúc Moonshot AI chuẩn bị công bố rộng rãi toàn bộ trọng số của mô hình này.

Theo Cryptopolitan ngày 22/7 (giờ địa phương), Giám đốc Văn phòng Chính sách Khoa học và Công nghệ Nhà Trắng Michael Kratsios viết trên X rằng Moonshot AI đã xây dựng một hệ thống nội bộ chuyên biệt để thực hiện hoạt động trích xuất quy mô lớn từ một mô hình AI của Mỹ.

Ông Kratsios cho rằng Moonshot AI liên tục thay đổi các tuyến truy cập để tránh bị phát hiện, đồng thời tiến hành chưng cất mô hình ở quy mô công nghiệp nhằm chiếm đoạt công nghệ của Mỹ. Theo ông, “việc bí mật thực hiện chưng cất quy mô lớn ở cấp độ công nghiệp để đánh cắp công nghệ độc quyền của Mỹ và làm suy yếu hoạt động nghiên cứu của Mỹ là điều không thể chấp nhận”.

Trong ngành AI, “chưng cất” là kỹ thuật huấn luyện cho mô hình nhỏ hơn học theo đầu ra của mô hình mạnh hơn để mô phỏng năng lực. Đây là phương pháp phổ biến khi được sử dụng trong phạm vi phù hợp và minh bạch. Tuy nhiên, ông Kratsios nhận định trường hợp của Moonshot AI đã vượt khỏi thông lệ kỹ thuật thông thường và về bản chất là hành vi trộm cắp.

Cáo buộc lần này cũng nối tiếp cuộc điều tra mà Anthropic công bố hồi tháng 2. Khi đó, Anthropic cho biết đã lần theo dấu vết hơn 3,4 triệu cuộc hội thoại trên Claude có liên quan đến Moonshot AI, đồng thời nghi ngờ có hàng trăm tài khoản giả được sử dụng. Theo Anthropic, một số nhật ký tài khoản trùng khớp với hồ sơ công khai của các nhân sự cấp cao tại Moonshot AI. Công ty cho rằng hoạt động này nhắm vào các năng lực suy luận, lập trình và thị giác của Claude.

Ông Kratsios cũng nêu khả năng các máy chủ dùng chip Nvidia GB300 đã được sử dụng trong hoạt động này. Các máy chủ được đặt tại Thái Lan, trong khi GB300 là dòng chip hiệu năng cao của Nvidia. Ông nhấn mạnh đây là loại chip không thể đưa vào Trung Quốc do các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ.

Moonshot AI công bố Kimi K3 vào ngày 16/7. Công ty giới thiệu đây là mô hình open-weight với 2.800 tỷ tham số, đồng thời tạm ngừng nhận đăng ký mới cho Kimi chỉ sau hai ngày ra mắt. Theo kế hoạch, toàn bộ trọng số của mô hình sẽ được công khai vào ngày 27/7.

Anthropic xem động thái này là một rủi ro. Theo công ty, các mô hình được tạo ra thông qua sao chép có thể không giữ nguyên các lớp an toàn của mô hình gốc. Một khi toàn bộ trọng số được công bố, mô hình cũng có thể phát tán ra ngoài tầm kiểm soát. Anthropic bày tỏ lo ngại rằng một mô hình open-weight như vậy có thể vượt khỏi khả năng kiểm soát của bất kỳ bên nào.

Đến nay, Moonshot AI vẫn chưa đưa ra phản hồi. Ông Kratsios cũng không nêu cụ thể biện pháp chế tài nào có thể được áp dụng.

Trước đó, vào tháng 1/2025, “AI czar” David Sacks từng cáo buộc DeepSeek sao chép mô hình của OpenAI, song DeepSeek đã bác bỏ hoàn toàn. Chính phủ Trung Quốc cũng phủ nhận kết quả điều tra mà Anthropic công bố hồi tháng 2, cho rằng những cáo buộc này không có cơ sở.

Vụ việc bùng lên trong bối cảnh Mỹ và Trung Quốc đang chuẩn bị cho cuộc tham vấn về AI vào tháng 9. Mỹ vẫn bỏ xa Trung Quốc về quy mô đầu tư vào AI, nhưng các phòng thí nghiệm của Trung Quốc đang tiếp tục thu hẹp khoảng cách về hiệu năng mô hình. Nghi vấn xoay quanh Kimi K3 cho thấy cạnh tranh AI giữa hai nước không chỉ dừng ở năng lực mô hình, mà đã mở rộng sang dữ liệu huấn luyện, kiểm soát chip và rủi ro phát tán từ các mô hình open-weight.