Liên minh châu Âu (EU) sẽ kết thúc giai đoạn chuyển tiếp của khung quản lý tiền mã hóa MiCA từ ngày 1/7. Động thái này làm gia tăng rủi ro đối với các sàn giao dịch, broker và dịch vụ ví chưa kịp có giấy phép, khi họ có thể phải ngừng cung cấp dịch vụ, khóa tính năng nạp tiền mới hoặc hướng dẫn khách hàng rút tài sản.

Theo CryptoSlate, ngày 14/6, sau khi thời gian miễn trừ kết thúc, nhiều doanh nghiệp trước đây vẫn hoạt động dựa trên các đăng ký hiện có sẽ gặp khó trong việc tiếp tục phục vụ khách hàng tại EU.

MiCA yêu cầu mọi doanh nghiệp tiền mã hóa cung cấp dịch vụ cho khách hàng EU phải được cấp phép chính thức. Tuy nhiên, đến tháng 5/2026, toàn khối mới có 194 đơn vị được cấp phép, bao gồm cả ngân hàng. Trong khi đó, theo thống kê năm 2024, có hơn 3.000 doanh nghiệp đã đăng ký hoạt động, đồng nghĩa khoảng 75% có nguy cơ mất quyền kinh doanh khi giai đoạn chuyển tiếp khép lại.

Một trở ngại lớn là quy trình thẩm định tại cơ quan quản lý của từng quốc gia có thể kéo dài nhiều tháng. Vì vậy, các doanh nghiệp chưa được cấp phép gần như khó kịp hoàn tất phê duyệt trước hạn chót.

Trong bối cảnh đó, nhiều đơn vị chưa có giấy phép buộc phải chuẩn bị phương án chấm dứt hoạt động, chuyển khách hàng sang công ty liên kết đã được cấp phép hoặc sang đối tác khác, thậm chí rút khỏi thị trường châu Âu. Cơ quan Chứng khoán và Thị trường châu Âu (ESMA) đã yêu cầu các doanh nghiệp này xây dựng kế hoạch chấm dứt hoạt động trước ngày 1/7.

Mức độ ảnh hưởng đến người dùng sẽ phụ thuộc vào từng nền tảng. Với các sàn đã có giấy phép MiCA hoặc đang vận hành thông qua pháp nhân tại châu Âu đã được cấp phép, người dùng nhiều khả năng vẫn có thể tiếp tục sử dụng tài khoản như trước.

Ngược lại, các nền tảng chuyển người dùng sang pháp nhân đã được cấp phép có thể yêu cầu khách hàng chấp thuận lại điều khoản sử dụng và xác minh danh tính lại. EU cũng yêu cầu toàn bộ quá trình chuyển đổi đối với người dùng hiện hữu phải tuân thủ đầy đủ quy định về định danh khách hàng và chống rửa tiền.

Đối với các nền tảng chưa được cấp phép, khả năng cao sẽ xuất hiện biện pháp chặn nạp tiền mới và hướng dẫn người dùng chuyển tài sản sang ví cá nhân hoặc sang sàn đã được cấp phép. Trong số các thị trường thành viên, Pháp được đánh giá là một trong những nước siết quản lý mạnh tay hơn cả.

Cơ quan quản lý tài chính Pháp (AMF) đã thông báo các doanh nghiệp chưa được cấp phép phải dừng hoạt động từ ngày 1/7. Cơ quan này cũng cảnh báo việc vi phạm có thể bị xử lý hình sự theo luật Pháp, với mức phạt tối đa 2 năm tù và 30.000 euro.

AMF có thể đưa các doanh nghiệp chưa được cấp phép vào danh sách đen công khai, phát cảnh báo tới nhà đầu tư hoặc đề nghị tòa án chặn website. Phát biểu tại một sự kiện ở Paris ngày 28/5, Chủ tịch AMF Marianne Barbat-Layani cho biết các hồ sơ xin cấp phép đã bước vào giai đoạn khẩn cấp, đồng thời cảnh báo các doanh nghiệp tiếp tục phục vụ khách hàng EU khi chưa có giấy phép có thể phải ra tòa.

Dù vậy, người dùng cá nhân không phải là đối tượng trực tiếp chịu trách nhiệm pháp lý cho hành vi vi phạm quy định của doanh nghiệp. Người dùng có thể kiểm tra nền tảng mình đang sử dụng đã có giấy phép MiCA riêng hay đang vận hành thông qua một pháp nhân tại châu Âu đã được cấp phép bằng cách tra cứu sổ đăng ký của cơ quan quản lý trong nước hoặc danh sách cấp phép tập trung của EU.

Theo CryptoSlate, việc ứng dụng hoặc website vẫn tiếp tục hoạt động không đồng nghĩa dịch vụ đó vẫn đủ điều kiện cung cấp hợp pháp. Sau khi giai đoạn chuyển tiếp kết thúc, sổ đăng ký chính thức sẽ là căn cứ quan trọng để xác định một nền tảng còn được phép hoạt động hay không.

Diễn biến này được dự báo sẽ thúc đẩy quá trình tái cơ cấu thị trường tiền mã hóa tại châu Âu. Khi chi phí tuân thủ MiCA tăng lên, lợi thế có thể nghiêng về các ngân hàng, sàn lớn và những nền tảng có đủ nguồn lực để đáp ứng các yêu cầu về pháp lý, vốn và kiểm soát nội bộ.

Tại Ba Lan, từng có hơn 1.400 doanh nghiệp đã đăng ký hoạt động. Vì vậy, nhóm doanh nghiệp nhỏ trên toàn châu Âu có thể là những đơn vị bị đào thải đầu tiên.

Mô hình “thị trường đơn nhất” mà MiCA hướng tới cũng đang bước vào giai đoạn thử thách. Cơ chế này dựa trên nguyên tắc “passporting”, tức giấy phép được cấp tại một quốc gia có thể cho phép doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên toàn bộ 27 nước thành viên EU.

Tuy nhiên, trên thực tế, giấy phép vẫn do cơ quan quản lý của từng quốc gia cấp. Điều đó khiến khác biệt về tốc độ xử lý và tiêu chí thẩm định giữa các nước trở thành vấn đề đáng chú ý. Malta hiện nằm trong diện bị ESMA giám sát chặt hơn, do cơ quan quản lý của nước này có quy mô nhỏ nhưng đã phê duyệt nhiều giấy phép trong thời gian ngắn.

Bà Marianne Barbat-Layani cho rằng Pháp có thể từ chối công nhận giấy phép do một quốc gia mà nước này không tin cậy cấp, đồng thời gọi kịch bản đó là “một thất bại tập thể nghiêm trọng”.

Thị trường stablecoin là ví dụ cho thấy tác động của MiCA đã xuất hiện từ sớm. USDT của Tether, stablecoin lớn nhất thế giới, không đáp ứng các yêu cầu của MiCA, khiến Coinbase, Kraken, Crypto.com và Binance loại tài sản này khỏi nền tảng của họ tại châu Âu.

Trong khi đó, USDC của Circle và EURC neo theo đồng euro vẫn giữ được chỗ đứng trên thị trường. Theo bài viết, áp lực tương tự hiện cũng đang lan sang các sàn giao dịch và broker.

Trong vài tuần tới, thị trường có thể chứng kiến hàng loạt diễn biến như các sàn lớn công bố kế hoạch chuyển sang pháp nhân tại châu Âu, cơ quan quản lý phát cảnh báo và lập danh sách đen, dịch vụ bị chặn tại Pháp, Tây Ban Nha, Italy và Đức, các giấy phép được phê duyệt vào phút chót, cùng với hướng dẫn rút tiền hoặc chuyển tài khoản dành cho người dùng.

Mốc 1/7 vì thế không chỉ là thời điểm EU bắt đầu áp dụng đầy đủ cơ chế bảo vệ người dùng trong lĩnh vực tiền mã hóa, mà còn có thể trở thành ranh giới phân định nền tảng nào thực sự đủ điều kiện hoạt động hợp pháp trên thị trường này.