SpaceX được cho là đang đẩy nhanh kế hoạch chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) khi nhu cầu vốn ngày càng lớn. Dù niêm yết, Elon Musk được dự báo vẫn nắm khoảng 85% quyền biểu quyết, qua đó duy trì quyền chi phối gần như tuyệt đối tại công ty.

Ngày 7/6 (giờ địa phương), CleanTechnica cho biết SpaceX cần mở rộng huy động vốn từ bên ngoài trong bối cảnh mức chi tiền tăng mạnh. Theo nguồn tin này, sau IPO, Musk vẫn có thể nắm 85% quyền biểu quyết.

Trước đó, Musk nhiều lần bày tỏ sự thận trọng với việc niêm yết. Năm 2023, ông nói SpaceX “không quá bận tâm đến kết quả theo quý và giá cổ phiếu”, đồng thời cho rằng công ty chưa nên lên sàn trước khi có dòng doanh thu ổn định và dễ dự báo hơn. Trong email gửi nhân viên năm 2013, ông cũng cho biết không muốn niêm yết trước khi hoàn thiện hệ thống vận chuyển lên Sao Hỏa.

Tuy nhiên, áp lực tài chính của SpaceX gần đây gia tăng rõ rệt. Công ty ghi nhận lãi 791 triệu USD trong năm 2024, nhưng sang năm 2025 đã chuyển sang lỗ khoảng 4,9 tỷ USD. Riêng quý I/2026, khoản lỗ tiếp tục ở mức khoảng 4,3 tỷ USD, đưa lỗ lũy kế ròng lên khoảng 41 tỷ USD.

Dù vậy, doanh thu vẫn tăng. Năm ngoái, SpaceX đạt doanh thu 18,7 tỷ USD, tăng 33% so với năm trước. Trong quý I năm nay, doanh thu cũng tăng từ 4,1 tỷ USD lên 4,7 tỷ USD. Tuy nhiên, biên lợi nhuận vẫn ở mức thấp.

Một trong những động lực chính của kế hoạch IPO được cho là sự thay đổi trong cơ cấu kinh doanh. Starlink đã bắt đầu có lãi, nhưng các mảng còn lại vẫn cần lượng vốn rất lớn. Bên cạnh đó, thương vụ sáp nhập startup AI xAI trong năm 2026 cũng làm gia tăng gánh nặng nợ.

Một vấn đề khác được thị trường đặc biệt quan tâm là mức độ kiểm soát của Musk. Nếu tiếp tục nắm 85% quyền biểu quyết sau niêm yết, ông nhiều khả năng vẫn có thể điều hành SpaceX gần như một mình. Điều đó cũng đồng nghĩa dư địa để cổ đông bên ngoài tác động thực chất đến quản trị doanh nghiệp sẽ khá hạn chế.

Lo ngại về khả năng sinh lời vẫn hiện hữu. Dù số người dùng Starlink tăng lên, thống kê của Chris Barney (CFA) cho thấy doanh thu bình quân trên mỗi người dùng đã giảm từ khoảng 99 USD/tháng năm 2023 xuống quanh ngưỡng 60 USD vào đầu năm 2026. Trong bối cảnh công ty hạ giá để mở rộng tệp khách hàng, đồng thời cạnh tranh từ mạng vệ tinh của Amazon và các đối thủ Trung Quốc ngày càng gay gắt, áp lực lợi nhuận có thể còn lớn hơn.

Musk từng nói việc Tesla lên sàn là điều không thể tránh khỏi để bảo đảm khả năng tồn tại. Với SpaceX, công ty hiện cũng được đánh giá đã bước vào giai đoạn cần huy động lượng vốn lớn từ thị trường đại chúng để theo đuổi các dự án dài hạn. Tuy vậy, vẫn chưa rõ IPO có thể sớm giúp giảm áp lực tài chính hay không, trong bối cảnh doanh thu tăng nhưng đầu tư tiếp tục mở rộng và thua lỗ vẫn kéo dài, còn mô hình quản trị xoay quanh Musk nhiều khả năng chưa thay đổi.

Tâm điểm của thương vụ IPO này hiện nằm ở hai câu hỏi lớn: liệu Starlink và chương trình phát triển tên lửa cỡ lớn có thể chuyển hóa thành năng lực tạo tiền mặt hay không, và liệu nhà đầu tư có chấp nhận một cấu trúc kiểm soát tập trung mạnh vào Musk ngay cả khi SpaceX đã trở thành công ty đại chúng hay không.