Iran đang trở thành tâm điểm chú ý sau khi xuất hiện thông tin nước này có thể cung cấp một nền tảng bảo hiểm hàng hải số cho tàu thuyền đi qua Vịnh Ba Tư và eo biển Hormuz. Đồn đoán càng tăng khi Bitcoin và một số tiền mã hóa khác được nhắc đến như phương thức thanh toán phí bảo hiểm, làm dấy lên nghi vấn về khả năng né tránh hạ tầng tài chính do USD chi phối.

Theo Cointelegraph, Coinpost, Crypto Briefing và một số nguồn tin quốc tế, ngày 18/5 (giờ địa phương) xuất hiện thông tin cho rằng Iran đang cân nhắc phương án quản lý hoạt động qua eo biển Hormuz thông qua cơ chế bảo hiểm.

Trên mạng xã hội, ảnh chụp màn hình một website có tên “Hormuz Safe” được chia sẻ rộng rãi. Trang web này được giới thiệu là nền tảng bảo hiểm hàng hải số dành cho tàu đi qua eo biển Hormuz. Dù vậy, tính xác thực của website cũng như khả năng dịch vụ này đã được triển khai trên thực tế hiện vẫn chưa được xác nhận. Hiện trang web cũng không còn truy cập được.

Eo biển Hormuz là tuyến hàng hải chiến lược, nơi khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ toàn cầu đi qua. Các tàu chở dầu và tàu hàng hoạt động trên tuyến này bắt buộc phải có bảo hiểm hàng hải. Trong khi đó, hệ thống bảo hiểm hiện nay gắn chặt với các định chế tài chính phương Tây, các hãng bảo hiểm quốc tế và mạng lưới nhắn tin tài chính liên ngân hàng SWIFT. Nếu Iran, quốc gia đang bị loại khỏi cấu trúc này vì các lệnh trừng phạt, thực sự thúc đẩy Hormuz Safe, động thái đó có thể được hiểu là nỗ lực giảm phụ thuộc vào hạ tầng tài chính do USD và các trung gian phương Tây chi phối.

Hãng tin Fars của Iran cho biết Bộ Kinh tế nước này có kế hoạch tận dụng cơ chế bảo hiểm để quản lý eo biển Hormuz. Dẫn các tài liệu quốc gia, Fars nhận định cách làm này có thể cho phép phát hành nhiều loại chứng thư bảo hiểm hàng hải và giấy chứng nhận trách nhiệm tài chính, đồng thời mang về cho Iran hơn 10 tỷ USD doanh thu.

Tuy nhiên, vấn đề lớn nhất vẫn là mức độ chấp nhận của quốc tế. Chưa rõ các chứng thư bảo hiểm do cơ quan nhà nước Iran phát hành có được các cảng và ngành vận tải biển quốc tế công nhận là bảo đảm hợp lệ hay không. Bên cạnh đó, nguy cơ chủ tàu và nhà chức trách cảng sử dụng nền tảng này phải đối mặt với các biện pháp trừng phạt thứ cấp từ Mỹ vẫn hiện hữu.

Trước đó, từng xuất hiện thông tin cho rằng Iran đã thu các khoản phí liên quan đến việc đi qua eo biển Hormuz bằng USDt (USDT), Bitcoin và đồng nhân dân tệ của Trung Quốc. Dù vậy, đến nay vẫn chưa có cơ sở rõ ràng cho thấy mô hình bảo hiểm lần này đã được đưa vào vận hành. Cũng không loại trừ khả năng website nói trên chỉ là sản phẩm ngụy tạo.

Sự việc thu hút chú ý vì liên quan trực tiếp đến quyền kiểm soát eo biển Hormuz và khả năng ứng dụng tiền mã hóa trong thanh toán xuyên biên giới. Tuy nhiên, trọng tâm của vấn đề không nằm ở việc Bitcoin có thực sự được sử dụng hay không, mà ở chỗ mô hình bảo hiểm này và thực thể đứng sau website vẫn chưa được kiểm chứng. Khả năng Hormuz Safe được chấp nhận trong hoạt động vận tải biển quốc tế hiện vẫn là dấu hỏi.

Một bài đăng lan truyền trên mạng xã hội thậm chí còn cho rằng Iran đang chấp nhận thanh toán bằng Bitcoin để đổi lấy quyền đi lại an toàn qua eo biển Hormuz và xem đây là dấu hiệu cho thấy các lệnh trừng phạt có thể bị vô hiệu hóa bằng tài sản số. Tuy nhiên, đến nay các thông tin này vẫn chưa được xác nhận độc lập.