Những tài liệu được công bố tại phiên tòa giữa Elon Musk và Sam Altman cho thấy Microsoft đã sớm lo ngại OpenAI có thể từ đối tác chiến lược trở thành đối thủ, ngay cả trước khi ChatGPT ra mắt.

Theo CNBC ngày 13/5 (giờ địa phương), trong email gửi đội ngũ lãnh đạo vào tháng 4/2022, CEO Microsoft Satya Nadella viết: “Tôi không muốn mình trở thành IBM và OpenAI trở thành Microsoft”.

Phát biểu này được cho là xuất phát từ bài học lịch sử khi IBM từng để Microsoft vươn lên nắm vai trò dẫn dắt, dù IBM là bên cung cấp nền tảng. Sau khoản đầu tư đầu tiên trị giá 1 tỷ USD vào OpenAI năm 2019, Microsoft không chỉ cung cấp hạ tầng Azure mà còn muốn nắm quyền đối với tài sản trí tuệ thông qua thỏa thuận ban đầu.

Trước tòa, Nadella cho biết quyền kiểm soát thực chất ở các lớp công nghệ cốt lõi ngày càng trở nên quan trọng. Ông nói khi lựa chọn hợp tác với OpenAI thay vì tự phát triển, việc bảo đảm quyền tiếp cận tài sản trí tuệ là một yếu tố then chốt.

Sau đó, OpenAI tăng trưởng mạnh, đạt mức định giá 850 tỷ USD và mở rộng hợp tác với Google, Oracle và Amazon bên cạnh Microsoft. Tháng 4 vừa qua, hai bên đã điều chỉnh thỏa thuận, trong đó ấn định mức trần chia sẻ doanh thu OpenAI trả cho Microsoft, đồng thời cho phép OpenAI cung cấp toàn bộ sản phẩm cho khách hàng thông qua các nhà cung cấp khác, gồm Amazon và Google.

Dù vậy, OpenAI hiện vẫn là trụ cột trong mảng điện toán đám mây của Microsoft. Tính đến cuối năm 2025, khoảng 45% nghĩa vụ thực hiện còn lại của mảng thương mại tại Microsoft có liên quan đến OpenAI, buộc hãng tiếp tục mở rộng trung tâm dữ liệu để đáp ứng nhu cầu.

Tại phiên tòa, Michael Wetter, lãnh đạo phụ trách phát triển doanh nghiệp của Microsoft, cho biết tổng chi tiêu liên quan đến OpenAI, bao gồm cam kết đầu tư, hạ tầng và chi phí lưu trữ, sẽ vượt 100 tỷ USD trước tháng 6/2026.

Microsoft cũng tận dụng quan hệ hợp tác này để nâng năng lực hạ tầng AI. CTO Kevin Scott khai trước tòa rằng siêu máy tính đầu tiên do hai bên cùng xây dựng là hệ thống kết nối khoảng 10.000 GPU trong vòng 6 tháng. Nadella cũng cho biết Microsoft đã tích lũy được kinh nghiệm triển khai siêu máy tính phục vụ AI từ chính dự án này.

Tuy nhiên, Microsoft không còn giữ vị thế gần như độc quyền trong việc đưa công nghệ của OpenAI đến khách hàng. Từ sau năm 2024, hãng công khai thừa nhận OpenAI là đối thủ, đồng thời mở rộng hợp tác với các nhà phát triển mô hình khác như xAI và Anthropic để cung cấp dịch vụ qua Azure.

Song song với đó, Microsoft cũng phát triển các mô hình riêng. Tuy nhiên, đến nay hãng vẫn chưa có sản phẩm phần mềm nào tạo được sức hút rộng rãi tương đương ChatGPT.

Nadella cho biết việc từ bỏ một số quyền trong thỏa thuận ban đầu nhằm tạo dư địa linh hoạt để OpenAI tiếp tục mở rộng và tăng trưởng. Theo ông, ưu tiên cốt lõi của Microsoft là duy trì vai trò một đối tác tốt, đồng thời củng cố vị thế doanh nghiệp nền tảng.