Liên minh châu Âu (EU) đang xúc tiến xây dựng Digital Network Act (DNA), bộ khung pháp lý mới cho ngành viễn thông. Dự thảo thu hút sự chú ý vì chạm tới nhiều vấn đề cũng đang được tranh luận tại Hàn Quốc, đặc biệt là chính sách phổ tần và tranh chấp về phí mạng. Theo giới chuyên gia, đây có thể là tài liệu tham chiếu quan trọng cho các nỗ lực thúc đẩy đầu tư hạ tầng mạng.

Thông tin trên được ông Cho Dae-geun, giảng viên kiêm nhiệm Đại học Sogang, chia sẻ ngày 15/4 tại hội thảo Insight ngành viễn thông do KTOA tổ chức. Theo ông, DNA được thiết kế để thay thế khung Quy tắc Truyền thông Điện tử châu Âu (EECC), đồng thời hợp nhất các quy định viễn thông vốn đang khác biệt giữa các nước thành viên thành một hệ thống thống nhất hơn.

Ông Cho nhận định DNA cho thấy sự thay đổi đáng chú ý trong cách EU nhìn nhận phổ tần, từ một tài nguyên quản lý theo từng quốc gia sang một tài sản công mang tính chiến lược. Theo ông, đây là dấu hiệu của sự chuyển dịch trong tư duy chính sách phổ tần.

Dưới khuôn khổ EECC hiện nay, 27 quốc gia thành viên áp dụng các quy định viễn thông khác nhau, khiến thị trường bị phân mảnh và làm suy giảm lợi thế kinh tế theo quy mô của các nhà mạng châu Âu. Vì vậy, DNA đề xuất bảo đảm quyền sử dụng phổ tần tối thiểu 40 năm, qua đó giúp doanh nghiệp xây dựng kế hoạch đầu tư trung và dài hạn rõ ràng hơn.

Nội dung này đặc biệt đáng chú ý trong bối cảnh ngành viễn thông Hàn Quốc từ lâu cho rằng cơ chế hiện hành quá phụ thuộc vào đấu giá phổ tần, từ đó có thể làm thu hẹp dư địa đầu tư. Các nhà mạng nước này nhiều lần nêu quan ngại rằng việc tái phân bổ theo chu kỳ cùng chi phí phổ tần cao đang tạo thêm áp lực cho các khoản đầu tư dài hạn vào hạ tầng mạng.

Theo phân tích của ông Cho, cách tiếp cận của EU trong DNA là giảm tối đa gánh nặng thị trường và dùng thời hạn cấp quyền sử dụng phổ tần dài hơn như một công cụ kích thích đầu tư. Ông cho rằng điều quan trọng không chỉ là sửa quy định, mà còn là xây dựng môi trường thể chế đủ ổn định để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư.

Ngoài phổ tần, DNA cũng được đánh giá là đáng tham khảo trong tranh luận về phí mạng, trong đó có vấn đề “đi nhờ mạng” của các nền tảng OTT toàn cầu. Tại Hàn Quốc, bất đồng giữa các nhà cung cấp dịch vụ Internet (ISP), bên yêu cầu thu phí, và các doanh nghiệp nội dung (CP), bên phản đối, vẫn chưa có lời giải rõ ràng dù nhiều dự luật liên quan đã được đưa ra.

Với vấn đề này, DNA không đặt trọng tâm vào can thiệp trực tiếp của Nhà nước, mà thiên về cơ chế tự điều tiết của thị trường dưới sự điều phối của cơ quan quản lý quốc gia (NRA). Khi phát sinh tranh chấp giữa các doanh nghiệp, NRA sẽ tổ chức các cuộc họp điều phối để hòa giải, đồng thời lưu hồ sơ vụ việc nhằm hình thành tiền lệ cho các tranh chấp tương tự về sau.

Theo ông Cho, việc các quyết định hoặc cách xử lý trước đó của NRA có thể trở thành cơ sở tham chiếu trong tương lai sẽ tạo áp lực để các bên chủ động thương lượng trước khi cơ quan quản lý phải can thiệp sâu hơn. Cơ chế này, theo ông, cũng góp phần duy trì nguồn lực tài chính cho ISP, qua đó hỗ trợ tính bền vững của đầu tư mạng.

Ông cho rằng đây là một thiết kế tương đối mở, cho phép ISP có cơ hội thu hồi chi phí đầu tư và tiếp tục tạo nguồn vốn cho các đợt đầu tư tiếp theo.

Hiện DNA vẫn mới ở giai đoạn đề xuất và dự kiến sẽ còn trải qua quá trình rà soát, chỉnh sửa trước khi được triển khai. Dù vậy, trong bối cảnh các nhà mạng Hàn Quốc liên tục kêu gọi cơ chế hỗ trợ đầu tư hạ tầng, dự thảo này được xem là một tham chiếu quan trọng cho định hướng lập pháp và chính sách trong nước.

Giới trong ngành đánh giá DNA không đơn thuần là nỗ lực hợp nhất quy định, mà còn phản ánh sự chuyển hướng sang mô hình quản lý ưu tiên đầu tư. Khi Hàn Quốc đang thảo luận về triển khai 5G SA và lộ trình 6G, chính sách phổ tần dài hạn cùng các biện pháp khuyến khích đầu tư mạng được xem là những biến số then chốt đối với năng lực cạnh tranh của ngành viễn thông.

Ông Cho nhấn mạnh rằng nếu muốn thúc đẩy đầu tư mạng, khung pháp lý phải được thiết kế theo hướng minh bạch và dễ dự đoán. Theo ông, bài toán đặt ra là tìm được điểm cân bằng để đổi mới và bảo vệ người dùng có thể song hành cùng nhau.