Iran được cho là đang cân nhắc áp phí đối với tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz, với hình thức thanh toán bằng tiền mã hóa, cụ thể là Bitcoin. Thông tin này ngay lập tức tác động đến thị trường tiền mã hóa và làm dấy lên lo ngại mới về an ninh hàng hải tại một trong những tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng nhất thế giới.

Ngày 8/4 (giờ địa phương), Ars Technica cho biết Tehran đang đưa ra một loạt điều kiện mới như phê duyệt trước, kiểm tra hàng hóa và thanh toán bằng tài sản số nhằm duy trì quyền kiểm soát tuyến hàng hải chiến lược này, ngay cả trong thời gian lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần qua.

Theo ông Hamid Hosseini, người phát ngôn Hiệp hội các nhà xuất khẩu sản phẩm dầu, khí và hóa dầu của Iran, mọi tàu chở dầu muốn đi qua eo biển Hormuz phải gửi thông tin hàng hóa qua email từ trước. Sau khi hoàn tất thẩm định, tàu sẽ phải nộp phí bằng tiền mã hóa. Mức phí được nêu là 1 USD cho mỗi thùng dầu thô, trong khi tàu rỗng có thể được đi qua mà không chịu hạn chế riêng.

Phía Iran cho biết biện pháp này phục vụ mục tiêu kiểm soát an ninh. Ông Hosseini nói việc giám sát tàu thuyền qua lại là cần thiết để ngăn chặn hoạt động vận chuyển vũ khí. Ông cũng khẳng định mọi tàu vẫn có thể đi qua, nhưng thủ tục sẽ mất thời gian và Iran sẽ không đẩy nhanh quy trình. Các điều kiện qua lại do Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran quyết định.

Việc đưa tiền mã hóa vào cơ chế thanh toán được xem là dấu hiệu cho thấy Iran muốn giảm tác động từ các lệnh trừng phạt. Theo đó, các tàu sau khi được phê duyệt có thể phải thanh toán ngay bằng Bitcoin để hạn chế nguy cơ bị theo dõi hoặc phong tỏa tài sản. Một khả năng khác cũng được nhắc tới là Iran có thể yêu cầu tàu di chuyển theo tuyến phía bắc, gần bờ biển nước này hơn.

Sau khi thông tin xuất hiện, thị trường tiền mã hóa phản ứng gần như ngay lập tức. Bitcoin có thời điểm vượt 72.000 USD trước khi thu hẹp đà tăng, hiện giao dịch quanh mức 71.342 USD. Ethereum và Solana cũng tăng hơn 7%.

Tuy nhiên, đến cuối ngày, Iran tuyên bố đình chỉ hoàn toàn hoạt động qua lại của tàu chở dầu qua eo biển Hormuz để đáp trả các cuộc không kích của Israel ở Lebanon. Tại vùng Vịnh, Iran cũng phát cảnh báo bằng tiếng Anh rằng mọi tàu đi qua mà chưa được nước này phê duyệt có thể trở thành mục tiêu tấn công quân sự. Bản ghi âm cảnh báo nêu rõ các tàu cố tình vượt qua khi chưa được cho phép sẽ bị phá hủy.

Giới thị trường hiện vẫn giữ quan điểm thận trọng về khả năng tuyến hàng hải này sớm mở lại. Maersk, hãng vận tải biển lớn thứ hai thế giới, cho biết đang xác minh các điều kiện qua lại. Doanh nghiệp này nhận định lệnh ngừng bắn có thể mở ra một số cơ hội, nhưng mức độ an toàn của tuyến đường vẫn chưa được đảm bảo hoàn toàn. Vì vậy, hoạt động vận chuyển hàng hóa trong thời gian tới sẽ tiếp tục được triển khai một cách thận trọng.

Tình trạng ùn ứ tại khu vực cũng đang gia tăng. Hiện có khoảng 175 triệu thùng dầu thô và sản phẩm tinh chế nằm trên 187 tàu chở dầu đang neo chờ lệnh tại vùng Vịnh. Ngành vận tải ước tính có thêm 300-400 tàu sẵn sàng di chuyển ngay khi hoạt động qua lại được khôi phục.

Theo dự báo, tình trạng tắc nghẽn khó có thể được giải quyết trong thời gian ngắn. Ông Martin Kelly, phụ trách tư vấn rủi ro tại EOS, cho rằng lượng tàu đang chờ không thể được xử lý hết chỉ trong vòng hai tuần. Năng lực cho tàu qua lại hiện chỉ vào khoảng 10-15 tàu mỗi ngày, thấp hơn rất nhiều so với mức 135 tàu/ngày trước khi xung đột bùng phát.

Trong các vòng đàm phán tiếp theo, quyền kiểm soát eo biển Hormuz được dự báo sẽ tiếp tục là điểm nóng. Tổng thống Mỹ Donald Trump yêu cầu Iran “mở hoàn toàn eo biển ngay lập tức và bảo đảm an toàn” như một điều kiện cho ngừng bắn. Ở chiều ngược lại, Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran đã đưa ra đề xuất đàm phán kèm một “giao thức thông hành an toàn” mới phối hợp với quân đội. Saudi Arabia, Qatar, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất và các nước vùng Vịnh khác cũng phản đối mạnh khả năng Iran tiếp tục duy trì quyền kiểm soát tuyến eo biển này.