Các tập đoàn công nghệ lớn của Mỹ như Google, Microsoft và Meta đang đồng loạt đầu tư vào các nhà máy điện khí tự nhiên để bảo đảm nguồn điện cho trung tâm dữ liệu AI. Xu hướng này không chỉ làm nóng cuộc đua giành hạ tầng năng lượng, mà còn dấy lên lo ngại về giá điện và áp lực mới lên chuỗi cung ứng thiết bị phát điện.

Ngày 3/4 (giờ địa phương), TechCrunch cho biết Microsoft, Google và Meta đang đua nhau chốt nguồn nhiên liệu và thiết bị phát điện nhằm bảo đảm điện cho các dự án trung tâm dữ liệu quy mô lớn. Theo hãng tin này, tác động có thể lan rộng sang thị trường điện và nhiều ngành công nghiệp khác.

Trong số đó, Microsoft là doanh nghiệp có bước đi quyết liệt nhất. Công ty đang hợp tác với Chevron và Engine No. 1 để xây dựng một nhà máy điện khí tại Tây Texas, đồng thời xem xét phương án mở rộng dài hạn lên tối đa 5 GW.

Google cũng thúc đẩy dự án nhà máy điện công suất 933 MW tại Bắc Texas cùng công ty năng lượng Crusoe. Trong khi đó, Meta trước đó cho biết sẽ bổ sung thêm 7 nhà máy điện tại khu trung tâm dữ liệu Hyperion ở Louisiana, qua đó nâng tổng công suất lắp đặt lên 7,46 GW.

Làn sóng đầu tư này chủ yếu tập trung ở miền Nam nước Mỹ, nơi có nguồn khí tự nhiên dồi dào. USGS gần đây đánh giá trữ lượng tại khu vực này có thể cung cấp năng lượng cho toàn nước Mỹ trong khoảng 10 tháng. Đây được xem là một trong những lý do khiến các nhà vận hành trung tâm dữ liệu đẩy mạnh việc tự bảo đảm nguồn điện ổn định.

Tuy nhiên, cuộc chạy đua này cũng đang tạo ra một điểm nghẽn mới: thiếu turbine khí, thiết bị then chốt của các nhà máy điện. Công ty tư vấn năng lượng Wood Mackenzie dự báo giá turbine có thể tăng tới 195% so với năm 2019 vào cuối năm nay.

Turbine hiện chiếm khoảng 20-30% chi phí xây dựng nhà máy điện. Khi nguồn cung bị siết chặt, chi phí đầu tư không chỉ tăng lên mà tiến độ dự án cũng có thể bị kéo dài. Một số dự báo cho thấy việc đặt đơn hàng mới có thể gặp khó cho tới năm 2028, trong khi thời gian giao hàng có thể kéo dài tới 6 năm.

Chiến lược của Big Tech dựa trên giả định rằng nhu cầu AI sẽ tiếp tục tăng và khí tự nhiên có thể bù đắp tình trạng thiếu điện. Dù vậy, kịch bản này không hẳn bền vững. Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), khí tự nhiên hiện chiếm khoảng 40% sản lượng điện của Mỹ, đồng nghĩa giá khí tăng có thể kéo theo giá điện đi lên.

Ngay cả khi các doanh nghiệp triển khai nhà máy theo mô hình behind-the-meter, tức đấu nối trực tiếp với trung tâm dữ liệu thay vì đưa điện lên lưới, tổng áp lực về nhu cầu năng lượng vẫn không giảm. Gánh nặng chỉ chuyển từ lưới điện sang chuỗi cung ứng khí tự nhiên, trong khi căng thẳng trên toàn thị trường năng lượng vẫn còn nguyên.

Nguy cơ xung đột giữa các ngành vì thế cũng gia tăng. Trung tâm dữ liệu phần nào có thể kết hợp năng lượng tái tạo và pin lưu trữ, nhưng các ngành truyền thống như hóa dầu vẫn phụ thuộc lớn vào khí tự nhiên. Nếu cộng thêm rủi ro thời tiết cực đoan như các đợt rét đậm, bài toán phân bổ năng lượng có thể trở nên khó tránh khỏi.

Đợt lạnh bất thường tại Texas năm 2021 cho thấy khi nguồn cung suy giảm mạnh, thị trường có thể phải đối mặt với những lựa chọn rất khắc nghiệt: ưu tiên duy trì hoạt động của trung tâm dữ liệu hay bảo đảm nhu cầu sưởi ấm cho các hộ gia đình.

Trong kỷ nguyên AI, cuộc cạnh tranh về điện không còn chỉ là bài toán hạ tầng của riêng các tập đoàn công nghệ. Nó đang trở thành biến số có thể tác động đến giá năng lượng, cấu trúc công nghiệp và cả thứ tự ưu tiên của xã hội.