Số người mắc chán ăn tâm thần và cuồng ăn tâm thần trên toàn cầu đã tăng 71% trong hơn ba thập kỷ qua. Cùng với xu hướng này, các chuyên gia cũng cảnh báo thuốc giảm cân nhóm GLP-1, hiện được sử dụng rộng rãi trong điều trị béo phì, có thể làm triệu chứng rối loạn ăn uống trở nên nghiêm trọng hơn ở một bộ phận bệnh nhân.

Theo MIT Technology Review ngày 30/10 giờ địa phương, nhóm nghiên cứu do Ruhai Bai thuộc Bệnh viện Nhi, Đại học Y Nam Kinh (Trung Quốc) dẫn dắt đã phân tích dữ liệu từ 204 quốc gia và vùng lãnh thổ. Kết quả cho thấy số ca chán ăn tâm thần và cuồng ăn tâm thần trên toàn cầu tăng 71% trong giai đoạn 1990-2023.

Nghiên cứu được công bố trên tạp chí JAMA Psychiatry ngày 28/10 cho biết đến năm 2023, thế giới có khoảng 18,1 triệu người mắc hai rối loạn này. Trong đó, nhóm tuổi 10-24 chiếm 41,2%. Gánh nặng bệnh tật, tính theo số năm sống điều chỉnh theo mức độ tàn tật (DALY), lên tới 3,83 triệu năm.

Nhóm nghiên cứu dự báo nếu xu hướng hiện nay tiếp diễn, số bệnh nhân có thể tăng lên 21,8 triệu người vào năm 2050. Tuy nhiên, phân tích này không bao gồm các dạng rối loạn ăn uống khác như chứng ăn vô độ.

Theo nghiên cứu, một phần mức tăng nói trên đến từ đà gia tăng dân số. Dù vậy, tỷ lệ hiện mắc sau khi điều chỉnh theo cơ cấu tuổi vẫn tăng 20,6% trong 33 năm qua.

Các chuyên gia cho rằng áp lực phải có thân hình mảnh mai trên mạng xã hội, cùng với tình trạng cô lập xã hội trong giai đoạn Covid-19, là những yếu tố rủi ro đáng chú ý. Cynthia Bulik, giáo sư tại Đại học North Carolina, cảnh báo áp lực so sánh ngoại hình và các trào lưu ăn kiêng lan truyền trên mạng xã hội có thể kích hoạt rối loạn ăn uống.

Sự lan rộng của thuốc giảm cân cũng làm dấy lên thêm lo ngại. Khảo sát của Gallup cho thấy 15% người trưởng thành tại Mỹ cho biết từng sử dụng thuốc nhóm GLP-1 để giảm cân.

Trong một khảo sát quy mô nhỏ do nhóm của Cheri Levinson, giáo sư tại Đại học Louisville, thực hiện, 30% bệnh nhân rối loạn ăn uống nói rằng họ từng dùng thuốc GLP-1 và khoảng 10% có dấu hiệu lạm dụng. Levinson cho biết trong thực hành lâm sàng, bà cũng ghi nhận những trường hợp lạm dụng thuốc đi kèm biểu hiện rối loạn ăn uống nghiêm trọng.

Dù vậy, hiện chưa có bằng chứng cho thấy GLP-1 là nguyên nhân trực tiếp khiến rối loạn ăn uống gia tăng. Một số nghiên cứu cũng đang xem xét liệu nhóm thuốc này có thể giúp giảm triệu chứng cuồng ăn hay không.

Trong khuyến nghị chuyên môn được công bố gần đây, các chuyên gia đề xuất sàng lọc tiền sử rối loạn ăn uống trước khi kê đơn GLP-1, đồng thời theo dõi liên tục diễn biến triệu chứng trong suốt quá trình điều trị. Văn bản này cũng nhấn mạnh cần đặc biệt thận trọng khi chỉ định thuốc cho nhóm nguy cơ cao, chẳng hạn bệnh nhân đang trong giai đoạn chán ăn tiến triển.