Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) đã quyết định đẩy nhanh tiến độ bán lượng ETF đang nắm giữ, với quy mô hằng năm tăng khoảng 2,6 lần. Theo tính toán cơ học, thời gian cần để thoái hết danh mục theo đó được rút từ 112 năm xuống còn 43 năm. Tuy nhiên, BOJ vẫn chọn lộ trình bán kéo dài nhằm hạn chế xáo trộn thị trường.

Theo CryptoSlate ngày 1/11 (giờ địa phương), trong quyết định đưa ra ngày 30/10, BOJ nâng lượng bán ETF hằng năm từ 330 tỷ yên lên 860 tỷ yên. Kế hoạch mới sẽ được áp dụng từ tháng 1/2027. Cùng ngày, BOJ cũng giữ nguyên mục tiêu lãi suất chính sách ngắn hạn ở khoảng 1,25%.

Việc tăng tốc bán ETF nằm trong lộ trình thu hẹp dần khối tài sản tích lũy trong thời kỳ nới lỏng tiền tệ. BOJ bắt đầu mua ETF từ năm 2010 nhằm hỗ trợ tăng trưởng và ứng phó giảm phát, trước khi dừng mua mới vào tháng 3/2024. Dù vậy, lượng tài sản đã mua vẫn còn trên bảng cân đối của BOJ và cuối cùng phải được bán lại cho thị trường.

Theo BOJ, việc tăng lượng bán nhưng vẫn duy trì cách tiếp cận thận trọng là nhằm giảm tác động lên thị trường. Khác với trái phiếu, ETF cổ phiếu không có ngày đáo hạn nên không thể tự động thu hẹp theo thời gian. Nếu đẩy mạnh bán ra trong giai đoạn ngắn, áp lực cung có thể tăng đột ngột. Vì vậy, BOJ cho biết sẽ ưu tiên điều kiện giá hợp lý, đồng thời hạn chế biến động thị trường và rủi ro thua lỗ.

Mức 860 tỷ yên mỗi năm được tính theo giá trị sổ sách. Nếu quy đổi theo giá trị thị trường, con số này tương đương khoảng 2.460 tỷ yên. BOJ ước tính quy mô trên chỉ tương đương khoảng 0,1% giá trị giao dịch tại thị trường Prime của Sở Giao dịch Chứng khoán Tokyo. So với mức cũ khoảng 0,05%, tỷ trọng này gần như tăng gấp đôi nhưng vẫn được đánh giá là nhỏ so với thanh khoản chung của thị trường. BOJ cũng lưu ý các mốc 112 năm và 43 năm chỉ là phép tính cơ học, dựa trên lượng nắm giữ tính đến cuối tháng 9/2026 chia cho quy mô bán hằng năm theo giá trị sổ sách, không phản ánh mốc thời gian hoàn tất bán thực tế.

Động thái của BOJ cũng có thể tạo ảnh hưởng gián tiếp đến thị trường Bitcoin thông qua carry trade đồng yên. Trong trường hợp nhà đầu tư vay yên với chi phí thấp để mua các tài sản định giá bằng USD như Bitcoin, biến động tỷ giá hoặc chi phí vay tăng lên có thể làm suy giảm hiệu quả của chiến lược này. Khi đó, nhà đầu tư có thể phải bổ sung tài sản bảo đảm hoặc thu hẹp vị thế, và Bitcoin có thể nằm trong nhóm tài sản bị bán ra.

Dù vậy, việc BOJ bán ETF và hoạt động vay yên của nhà đầu tư tư nhân là hai vấn đề riêng biệt. Hiện chưa có cơ sở xác nhận gánh nặng vay bằng đồng yên đã tăng tới mức buộc nhà đầu tư phải bán Bitcoin, cũng như chưa thể xác định quy mô của hiện tượng này.

Trong thống kê đầu tư chứng khoán nước ngoài giai đoạn 18-24/10 do Bộ Tài chính Nhật Bản công bố, nhà đầu tư Nhật Bản bán ròng 92,6 tỷ yên trái phiếu dài hạn nước ngoài, nhưng lại mua ròng tổng cộng 430,8 tỷ yên chứng khoán nước ngoài. Vì vậy, chỉ từ hoạt động bán trái phiếu dài hạn vẫn chưa thể kết luận dòng vốn Nhật Bản đang rút khỏi thị trường quốc tế trên diện rộng.

Tâm điểm của chính sách lần này là BOJ từng bước giảm lượng tài sản cổ phiếu tích lũy trong thời gian dài mà không gây sốc cho thị trường, đồng thời theo dõi những thay đổi có thể xuất hiện trong điều kiện huy động vốn bằng đồng yên. Việc chi phí vay yên có thực sự khiến nhà đầu tư thu hẹp vị thế hay không sẽ là biến số then chốt khi đánh giá mức độ liên quan đối với thị trường Bitcoin.