Startup công nghệ y tế Haemanthus, do Billy Evans - bạn đời của Elizabeth Holmes, nhà sáng lập Theranos - điều hành, đang làm dấy lên nghi vấn “Theranos 2.0”. Công ty phát triển thiết bị chẩn đoán kết hợp laser và AI, song đến nay vẫn thiếu dữ liệu công khai để chứng minh hiệu quả công nghệ cũng như khả năng thương mại hóa.

Theo The Verge ngày 28/10 (giờ địa phương), Haemanthus đang phát triển thiết bị sử dụng laser để phân tích các mẫu máu, nước bọt và nước tiểu.

Trong phim tài liệu mới phát hành “You Can See Everything”, Evans nói về hoạt động của Haemanthus và đưa ra một số phát biểu khiến dư luận liên hệ đến Theranos. Ông gọi đây là việc “tập hợp lại các đồng đội”, trong khi công ty khẳng định Elizabeth Holmes không tham gia điều hành.

Công nghệ cốt lõi mà Haemanthus theo đuổi là quang phổ Raman - kỹ thuật chiếu laser vào mẫu thử rồi phân tích đặc tính tán xạ ánh sáng để xác định cấu trúc phân tử và thành phần. Công nghệ này đã được biết đến từ năm 1928.

Trong y học, quang phổ Raman hiện được nhiều nghiên cứu xem xét cho các ứng dụng như chẩn đoán sớm ung thư hay đo đường huyết. Tuy nhiên, tiềm năng của công nghệ không đồng nghĩa thiết bị mà Haemanthus đang phát triển đã được chứng minh về độ chính xác và độ tin cậy.

Theo định hướng ban đầu, Haemanthus muốn phát triển thiết bị xét nghiệm máu và dịch cơ thể cho thú cưng. Về dài hạn, công ty đặt mục tiêu giới thiệu thiết bị đeo cỡ tem thư dành cho người.

Dù vậy, tiến độ phát triển sản phẩm vẫn chưa rõ ràng. Năm 2023, Evans từng nói có thể tạo ra một nguyên mẫu mang tính đột phá trong khoảng một năm. Tuy nhiên đến nay, dữ liệu công khai cho thấy thiết bị thực sự hoạt động ra sao vẫn rất hạn chế.

Trên trang LinkedIn, Haemanthus cho biết công ty có từ 2 đến 10 nhân sự. Startup này nói đang phát triển cảm biến AI có thể phát hiện hàng nghìn dấu ấn sinh học, nhưng chưa công bố kết quả kiểm chứng cụ thể hoặc các nghiên cứu liên quan.

The Verge nhận định để một thiết bị y tế được thương mại hóa, ngoài mức độ hoàn thiện về kỹ thuật còn phải đáp ứng các yêu cầu về độ chính xác lâm sàng, an toàn và pháp lý. Theo bài báo, việc ứng dụng AI cũng không thể thay thế hay rút gọn các bước kiểm chứng này.

Dù vậy, hiện chưa có bằng chứng cho thấy Haemanthus có hành vi gian lận như Theranos. Tuy nhiên, chỉ nêu mục tiêu “đổi mới” trong công nghệ chẩn đoán là chưa đủ; để đưa sản phẩm ra thị trường, doanh nghiệp phải chứng minh minh bạch hiệu năng thực tế, độ chính xác lâm sàng và tính an toàn của thiết bị.