Gần một nửa số thành phố tại Liên minh châu Âu (EU) hiện chưa đáp ứng tiêu chuẩn bụi mịn PM2.5 mới sẽ được áp dụng từ năm 2030. Theo một báo cáo mới, để đạt mục tiêu này, các đô thị không chỉ phải giảm khí thải từ giao thông mà còn cần kiểm soát các nguồn ô nhiễm phát sinh ngoài phạm vi thành phố, gồm nông nghiệp và hoạt động sưởi ấm.

Theo Cleantechnica ngày 28/10 (giờ địa phương), tổ chức luật môi trường quốc tế ClientEarth và Viện Tài nguyên Thế giới (WRI) đã công bố báo cáo phân tích chất lượng không khí tại 394 thành phố thuộc EU.

Dựa trên dữ liệu đã được xác minh của năm 2024, báo cáo cho thấy 181/394 thành phố, tương đương 46%, vẫn vượt ngưỡng PM2.5 theo tiêu chuẩn mới áp dụng từ năm 2030.

Chỉ thị sửa đổi về chất lượng không khí của EU đã có hiệu lực từ tháng 12/2024. Theo quy định này, từ năm 2030, ngưỡng PM2.5 trung bình năm sẽ được hạ từ 25 microgram (µg)/m³ xuống 10 µg/m³. Ngưỡng NO2 trung bình năm cũng giảm từ 40 µg/m³ xuống 20 µg/m³.

Báo cáo nhận định các biện pháp giao thông ở cấp thành phố là chưa đủ để hoàn thành mục tiêu. Nguyên nhân là trung bình khoảng hai phần ba lượng PM2.5 ghi nhận tại khu vực đô thị lại đến từ các nguồn phát thải bên ngoài ranh giới hành chính.

Vì vậy, nhóm nghiên cứu cho rằng cần kiểm soát đồng bộ nhiều nguồn ô nhiễm, từ ammonia phát sinh trong nông nghiệp đến khí thải tại cảng, sân bay, cũng như bụi từ mài mòn lốp xe và má phanh.

Các tác giả đề xuất một số giải pháp trọng tâm như mở rộng khu vực hạn chế phương tiện, cải thiện hạ tầng cho người đi bộ và xe đạp, đồng thời thúc đẩy điện hóa giao thông công cộng. Báo cáo cũng nhấn mạnh sự cần thiết của hỗ trợ pháp lý và tài chính không chỉ từ chính quyền địa phương mà còn từ chính phủ trung ương và EU.

Tại Krakow của Ba Lan, việc loại bỏ khoảng 45.600 thiết bị sưởi dùng than và củi đã giúp giảm ô nhiễm PM2.5 tới 26%. Theo báo cáo, kết quả này đến từ sự phối hợp giữa EU, chính quyền trung ương và chính quyền địa phương trong việc triển khai đồng thời quy định và hỗ trợ tài chính.

Emma Bird, luật sư của ClientEarth, cho biết bộ tiêu chuẩn chất lượng không khí mới là cơ hội quan trọng để bảo vệ sức khỏe người dân. Bà đồng thời nhấn mạnh cần cải tổ hệ thống giao thông đô thị theo hướng giảm phụ thuộc vào ôtô.

Trong khi đó, Steven Bland, phụ trách chiến lược hệ thống đô thị châu Âu tại WRI, cảnh báo các đợt nắng nóng đang làm gia tăng rủi ro từ ô nhiễm không khí. Ông cho rằng cần cắt giảm phát thải trong các lĩnh vực chính như giao thông, nông nghiệp và năng lượng, đồng thời đưa mục tiêu cải thiện chất lượng không khí vào các chính sách đầu tư.

Báo cáo kết luận rằng để đáp ứng tiêu chuẩn năm 2030, EU cần đẩy mạnh hợp tác liên chính phủ, siết quản lý nguồn phát thải và tiếp tục mở rộng đầu tư.