Hội nghị bộ trưởng hạt nhân đầu tiên của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) tổ chức tại Hàn Quốc đã khép lại ngày 29/10 sau ba ngày làm việc, với trọng tâm là an toàn hạt nhân, lò phản ứng module nhỏ (SMR), ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và hợp tác quốc tế.

Theo ban tổ chức, sự kiện thu hút khoảng 800 đại biểu, gồm đại diện chính phủ của 62 quốc gia thành viên IAEA, 5 tổ chức quốc tế cùng đại diện khoảng 85 doanh nghiệp trong và ngoài nước. Các phiên thảo luận xoay quanh giải pháp bảo đảm an toàn trong sử dụng năng lượng hạt nhân, hoàn thiện khung pháp lý cho công nghệ mới như SMR, đào tạo nhân lực và mở rộng hợp tác quốc tế.

Ở lĩnh vực xây dựng và triển khai các nhà máy điện hạt nhân mới, hội nghị nêu ba ưu tiên chính gồm duy trì chính sách nhất quán, bảo đảm tính độc lập của cơ quan quản lý và nâng độ chính xác trong dự báo chi phí cũng như tiến độ. Về huy động vốn, các bên trao đổi phương án chia sẻ rủi ro giữa chính phủ, doanh nghiệp và nhà đầu tư, đồng thời xem xét khả năng gắn cơ chế đánh giá mức độ sẵn sàng triển khai điện hạt nhân của IAEA với hỗ trợ đầu tư từ các định chế tài chính như Nhóm Ngân hàng Thế giới.

Với SMR và các lò phản ứng tiên tiến, các nội dung trọng tâm gồm kiểm chứng hiệu năng và tính kinh tế qua thử nghiệm và vận hành thực tế, bảo đảm nhu cầu thị trường, chuẩn bị cho quy trình cấp phép và chia sẻ rủi ro đầu tư giai đoạn đầu. Hội nghị cũng nhấn mạnh sự cần thiết của việc hoàn thiện khung pháp lý để triển khai công nghệ hạt nhân trên biển, ngoài khơi và tại các khu vực hẻo lánh, đồng thời bảo đảm nguồn cung nhiên liệu hạt nhân và xây dựng hệ thống quản lý chất thải phóng xạ.

Một chủ đề đáng chú ý khác là việc ứng dụng AI nhằm nâng cao độ an toàn và hiệu quả vận hành các cơ sở hạt nhân. Nhiều nước đã chia sẻ các trường hợp sử dụng AI trong kiểm tra và quản lý tri thức, đồng thời thảo luận những điều kiện để triển khai an toàn như kiểm chứng hiệu năng, quản lý dữ liệu và an ninh mạng. Tuy nhiên, hội nghị tái khẳng định nguyên tắc rằng con người vẫn là chủ thể chịu trách nhiệm cuối cùng đối với các quyết định liên quan đến an toàn.

Tại phiên “Kỷ nguyên mới của năng lượng hạt nhân”, Hàn Quốc đã chia sẻ kinh nghiệm tích lũy trong phát triển và vận hành các nhà máy điện hạt nhân. Nước này cũng giới thiệu khung quản lý và phương án bảo đảm nguồn nhân lực chuyên môn để triển khai công nghệ bản sao số (digital twin) và AI giám sát theo đúng các yêu cầu an toàn hiện hành.

Trong thời gian diễn ra hội nghị, Bộ Khoa học và CNTT Hàn Quốc cũng vận hành khu trưng bày chuyên đề K-Nuclear, giới thiệu các công nghệ hạt nhân trong nước như nhà máy điện hạt nhân quy mô lớn, SMR, lò phản ứng thế hệ mới và lò phản ứng nghiên cứu.

Phó thủ tướng Bae Kyung-hoon, đồng thời là Bộ trưởng Khoa học và CNTT, cho biết hội nghị là dịp để các bên cùng tìm kiếm định hướng cho tương lai của năng lượng hạt nhân, đồng thời tạo nền tảng hợp tác trong các lĩnh vực chính sách, công nghệ và công nghiệp dựa trên an toàn và niềm tin. Ông nhấn mạnh Hàn Quốc sẽ tiếp tục phát huy công nghệ và kinh nghiệm K-Nuclear, chia sẻ lợi ích của việc sử dụng năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình với cộng đồng quốc tế, qua đó mở rộng cơ hội cho thế hệ tiếp theo.