Một nghiên cứu quốc tế cho thấy đà suy giảm mạnh của băng biển quanh Nam Cực đang khiến nước biển ở Nam Đại Dương trở nên mặn hơn. Các nhà khoa học cảnh báo biến đổi này có thể làm xáo trộn tuần hoàn đại dương toàn cầu, từ đó ảnh hưởng đến thời tiết và khí hậu trong dài hạn.

Theo Ars Technica ngày 28/10, nhóm nghiên cứu đã công bố trên tạp chí Nature Climate Change kết quả phân tích tác động của sự suy giảm băng biển Nam Cực đối với độ mặn và mật độ nước biển.

Nghiên cứu sử dụng 6 bộ dữ liệu quan trắc thu thập trong giai đoạn 2004-2024, trong đó có dữ liệu từ hệ thống phao Argo và các thiết bị tự hành dưới nước dùng để đo nhiệt độ, độ mặn cùng nhiều chỉ số hải dương học khác.

Kết quả cho thấy từ sau năm 2016, độ mặn của tầng nước trung gian Nam Cực ở độ sâu khoảng 700-1.200 m tại Nam Đại Dương tăng rõ rệt. Mật độ nước biển cũng tăng lên, đồng thời tầng nước này dịch xuống sâu hơn.

Theo nhóm nghiên cứu, đây là dấu hiệu cho thấy xu hướng “ngọt hóa” kéo dài suốt nhiều thập niên đã bị đảo ngược. Tại khu vực quanh Nam Cực, băng biển tan vào mùa hè thường bổ sung nước ngọt cho đại dương. Tuy nhiên, khi diện tích băng biển giảm mạnh từ năm 2016, lượng nước ngọt bổ sung này cũng suy giảm theo.

Băng biển Nam Cực từng đạt mức cao nhất kể từ khi có dữ liệu vệ tinh vào năm 2014, nhưng sau đó lao dốc nhanh. Đến năm 2023, diện tích băng biển đã thấp hơn khoảng 2,6 triệu km² so với mức trung bình giai đoạn 1981-2010.

Tác động của hiện tượng này không chỉ dừng ở Nam Cực. Tầng nước trung gian Nam Cực lan sang Đại Tây Dương, Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương, đóng vai trò vận chuyển nhiệt, carbon, oxy và chất dinh dưỡng.

Khi độ mặn và mật độ của tầng nước này thay đổi, quá trình trao đổi nhiệt giữa lớp nước mặt và tầng sâu cũng có thể bị ảnh hưởng. Nhóm nghiên cứu nhận định cách đại dương tích trữ nhiệt có thể thay đổi, kéo theo nguy cơ nhiệt độ ở tầng biển sâu tăng, mực nước biển dâng và hoàn lưu khí quyển biến động.

Khả năng hình thành cũng như quỹ đạo di chuyển của bão vì thế cũng có thể thay đổi. Tuy nhiên, tác động cụ thể đến thời tiết và thời điểm xuất hiện vẫn chưa thể xác định.

Nhà hải dương học Michael Meredith thuộc Cơ quan Khảo sát Nam Cực Anh cho biết sự suy giảm băng biển Nam Cực “đã tác động đến đặc tính và tuần hoàn của nước biển”. Ông đồng thời lưu ý rằng hiện vẫn “khó đánh giá liệu đây có phải là một chuyển đổi mang tính dài hạn hay không”.

Nhóm nghiên cứu nhấn mạnh các mô hình khí hậu hiện nay chưa phản ánh đầy đủ mức độ suy giảm băng biển Nam Cực trong những năm gần đây. Vì vậy, việc duy trì quan trắc đại dương liên tục và cải thiện mô hình dự báo khí hậu là cần thiết.