Điện tái tạo trên toàn cầu đã lần đầu vượt điện than sau hơn một thế kỷ, đánh dấu bước ngoặt lớn của ngành điện khi điện mặt trời và điện gió tăng trưởng mạnh.

Ngày 28/10, CleanTechnica dẫn phân tích của tổ chức nghiên cứu năng lượng Ember cho biết điện tái tạo chiếm 33,8% tổng sản lượng điện toàn cầu trong năm 2025, lần đầu cao hơn điện than.

Cụ thể, sản lượng điện tái tạo năm 2025 đạt 10.730 terawatt-giờ (TWh), trong khi điện than đạt 10.476 TWh, tương đương khoảng 33% tổng sản lượng. Dù vậy, nhóm nhiên liệu hóa thạch gồm than và khí tự nhiên vẫn chiếm khoảng 57% sản lượng điện toàn cầu, cao hơn mức của điện tái tạo.

Động lực tăng trưởng chính đến từ điện mặt trời. Trong năm 2025, sản lượng điện mặt trời tăng hơn 600 TWh so với một năm trước đó, đáp ứng khoảng 75% phần tăng thêm của nhu cầu điện toàn cầu. Nếu tính cả điện gió, hai nguồn này đóng góp khoảng 90% mức tăng nhu cầu điện.

Công suất lắp đặt cũng tăng mạnh. Theo dữ liệu từ Cơ quan Năng lượng Tái tạo Quốc tế (IRENA), tổng công suất năng lượng tái tạo toàn cầu trong năm 2025 đạt 5.149 gigawatt (GW). Chỉ trong một năm, công suất tăng thêm 692 GW, tương đương mức tăng 15,5% so với năm trước. Năng lượng tái tạo cũng chiếm tới 85,6% tổng công suất phát điện bổ sung trong năm.

Yếu tố chi phí giảm sâu tiếp tục hỗ trợ đà mở rộng. Trong giai đoạn 2010-2024, chi phí sản xuất điện quy dẫn của điện mặt trời quy mô lớn đã giảm 90%, còn điện gió trên bờ giảm 70%. Bên cạnh đó, tiến bộ trong công nghệ lưu trữ pin cũng góp phần nâng hiệu quả khai thác điện tái tạo.

Nhu cầu mua điện từ khu vực doanh nghiệp tiếp tục gia tăng. Google, Meta, Amazon và Microsoft cùng các tập đoàn công nghệ lớn khác đã góp phần bổ sung khoảng 27 GW công suất điện mặt trời và điện gió mới trong năm 2025.

Tuy nhiên, quá trình chuyển dịch vẫn đối mặt nhiều trở ngại như chậm kết nối lưới điện, thủ tục cấp phép kéo dài và biến động sản lượng. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) dự báo tại Mỹ và Trung Quốc, đến năm 2030, phần nhu cầu điện tăng thêm từ các trung tâm dữ liệu có thể vẫn được đáp ứng bởi nhiên liệu hóa thạch nhiều hơn so với năng lượng tái tạo.

Dù điện tái tạo vượt điện than là dấu mốc mang tính lịch sử, giới phân tích cho rằng để bảo đảm nguồn cung ổn định, thế giới vẫn cần đồng thời mở rộng lưới điện và tăng đầu tư vào hệ thống lưu trữ năng lượng.