Theo Cryptopolitan ngày 28/10/2026 (giờ địa phương), Trung Quốc đã vượt Mỹ về quy mô vốn đầu tư mạo hiểm vào lĩnh vực robot trong năm nay. Tuy nhiên, đà tăng quá nhanh cũng khiến giới chức nước này lên tiếng cảnh báo nguy cơ bong bóng trên thị trường.

Tổng vốn đầu tư lũy kế của Trung Quốc đạt 13,2 tỷ USD, cao hơn mức 12,1 tỷ USD của Mỹ. Trên phạm vi toàn cầu, dòng vốn vào lĩnh vực robot cũng tăng mạnh. Trong quý III, vốn đầu tư mạo hiểm toàn ngành đạt 9,9 tỷ USD, gấp hơn hai lần mức 4,3 tỷ USD cùng kỳ năm trước.

Lũy kế 9 tháng đầu năm, quy mô đầu tư toàn cầu tăng khoảng 185% so với cùng kỳ. Đức đứng ở mức 1,7 tỷ USD, thấp hơn khá xa so với Trung Quốc và Mỹ.

Nhiều thương vụ lớn tiếp tục xuất hiện. Tại Trung Quốc, Xiaopeng Robotics ở Quảng Châu huy động 900 triệu USD, trong khi AI² Robotics tại Thâm Quyến gọi được 736 triệu USD ở vòng Series C.

Tại Mỹ, Atoms của Travis Kalanick và Skild AI ở Pittsburgh cũng thu hút các khoản đầu tư lớn. Riêng Skild AI huy động 1,4 tỷ USD để phát triển mô hình “Skild Brain”.

Số lượng kỳ lân trong ngành cũng tăng nhanh. Theo danh sách của Crunchbase, trong khoảng 75 công ty robot được xếp hạng kỳ lân, nhiều doanh nghiệp đã huy động vốn thành công trong ba năm gần đây; riêng năm nay có thêm 45 công ty mới gia nhập danh sách.

Ulrick Stig Hansen, đồng CEO của công ty hạ tầng dữ liệu Encord, nhận định physical AI mới chỉ bắt đầu bước vào giai đoạn tăng trưởng thực sự.

Dù vậy, ngay tại Trung Quốc, các cảnh báo về tình trạng tăng trưởng quá nóng cũng đồng thời xuất hiện. Người phát ngôn Li Chao của Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia Trung Quốc cho biết đến cuối tháng 11/2025, số nhà sản xuất robot hình người tại nước này đã vượt 150 công ty.

Theo ông, việc quá nhiều doanh nghiệp tung ra những sản phẩm gần như giống nhau có thể làm suy giảm nguồn lực dành cho R&D.

Dòng vốn thực tế cũng đã cho thấy dấu hiệu chững lại ở một số phân khúc. Đầu tư vào các công ty physical AI tại Trung Quốc giảm từ 19,4 tỷ nhân dân tệ trong tháng 8 xuống còn 11,6 tỷ nhân dân tệ trong tháng 9, tương đương mức giảm 40,1% chỉ sau một tháng.

Tổng vốn đầu tư lũy kế trong quý III đạt 33,3 tỷ nhân dân tệ, thấp hơn 28,7% so với mức của nửa đầu năm. Một số nhà đầu tư quốc doanh thậm chí đã ngừng xem xét các khoản đầu tư mới vào lĩnh vực physical AI.

Diễn biến này diễn ra trong bối cảnh cơ quan quản lý chứng khoán Trung Quốc đưa ra “window guidance” - tức khuyến nghị không chính thức - vào tháng 9. Theo đó, các startup robot hình người muốn niêm yết phải có doanh thu ổn định, mức lỗ được thu hẹp hoặc chứng minh được năng lực đổi mới thực chất.

Tâm lý thận trọng càng gia tăng khi cổ phiếu của Unitree Robotics, một trong những doanh nghiệp robot hình người tiêu biểu của Trung Quốc, đã giảm một nửa so với mức đỉnh sau khi lên sàn tại Thượng Hải.

Dù vậy, hoạt động huy động vốn trong ngành vẫn chưa chững lại. Agibot, doanh nghiệp thường được xếp cùng Unitree trong nhóm nòng cốt của ngành robot Trung Quốc, đang thúc đẩy kế hoạch gọi vốn 1-1,5 tỷ nhân dân tệ với mức định giá khoảng 50 tỷ nhân dân tệ.

Trong khi đó, Mỹ cũng tăng tốc dựng rào cản đối với robot sản xuất tại Trung Quốc. Ngày 3/6/2026, các hạ nghị sĩ John Moolenaar, Jay Obernolte và Jennifer McClellan đã đề xuất dự luật GUARD.

Dự luật này cho phép các cơ quan an ninh quốc gia thẩm định robot hình người và robot bốn chân do các quốc gia cạnh tranh sản xuất, đồng thời có thể cấm nhập khẩu nếu những sản phẩm này bị đánh giá là mối đe dọa.

Đến ngày 28/7/2026, Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) đã đưa các robot tiên tiến do nước ngoài sản xuất vào “covered list”. Những robot nằm trong danh sách này sẽ không được FCC phê duyệt nếu không có chấp thuận có điều kiện từ Bộ Quốc phòng Mỹ.

Hạ viện Mỹ cũng đã thông qua một dự luật ngân sách quốc phòng riêng, trong đó Điều 163 cấm Bộ Quốc phòng mua hoặc vận hành các hệ thống robot hình người có nguồn gốc từ Trung Quốc, Nga và Iran.

Về thị phần, lợi thế hiện nghiêng về Trung Quốc. Các nhà sản xuất nước này chiếm 86% trong tổng số khoảng 22.000 robot hình người được xuất xưởng trên toàn cầu trong nửa đầu năm nay.

Trong bối cảnh dòng vốn tiếp tục mở rộng trong khi các biện pháp kiểm soát cũng được siết chặt, thị trường robot nhiều khả năng sẽ bước vào giai đoạn cạnh tranh quyết liệt hơn giữa ưu thế vốn và năng lực cung ứng của Trung Quốc với các rào cản an ninh mà Mỹ đang dựng lên.