Đề xuất sử dụng 22 triệu ADA từ ngân quỹ Cardano để mua đồng vật chất và token hóa tài sản này đang làm dấy lên tranh cãi trong cộng đồng. Trước thời điểm chốt bỏ phiếu, nhiều ý kiến phản đối tập trung vào tính hợp hiến của đề xuất, cơ chế quản trị và giám sát giải ngân.

Theo Decrypt ngày 28/10, đề xuất này từng được xem là phép thử đối với chiến lược token hóa tài sản thực (RWA) của Cardano. Tuy nhiên, các vấn đề liên quan đến tuân thủ hiến pháp và thiết lập cơ chế giám sát trước khi giải ngân đang trở thành tâm điểm tranh luận.

Đề xuất mang tên “Cardano Strategic Copper Reserve”, do Toto Finance đệ trình ngày 15/10. Theo nội dung hồ sơ, dự án sẽ rút một lần 22 triệu ADA từ ngân quỹ Cardano để mua đồng cathode, sau đó phát hành token on-chain mang tên CuTT dựa trên lượng đồng nắm giữ.

Khoảng hai phần ba ngân sách sẽ được dùng để mua đồng chất lượng cao. Số đồng này sẽ được lưu trữ tại các kho được phê duyệt trong nước. Mô hình được thiết kế theo tỷ lệ 1 CuTT tương ứng với 1 pound đồng đã được xác minh.

Theo kế hoạch, Toto Finance sẽ nắm giữ số đồng này tối đa 2 năm trước khi bán ra theo lộ trình có kiểm soát. Lợi nhuận ròng và phần vốn chưa sử dụng phải được hoàn trả về ngân quỹ trong vòng 36 tháng. Tuy vậy, đề xuất không bảo đảm việc thu hồi số ADA gốc hoặc khả năng chốt lợi nhuận. Hồ sơ cũng nêu mức giá hòa vốn của đồng là 10,06 USD mỗi pound nếu áp toàn bộ trần phí, trong khi giá mua minh họa là 6,73 USD.

Trở ngại lớn đầu tiên xuất hiện ngay ở khâu đánh giá tính hợp hiến. Hai thành viên Hội đồng Hiến pháp Cardano đã bỏ phiếu phản đối lần lượt vào ngày 22/10 và 23/10. Theo họ, việc tài liệu đề xuất được đăng trên website của bên đề xuất là một vấn đề, bởi hồ sơ quản trị sau khi nộp cần ở trạng thái không thể chỉnh sửa. Trong khi đó, mã băm chỉ giúp phát hiện thay đổi chứ không ngăn chủ website thay thế tài liệu.

Cấu trúc ủy quyền của tài khoản nhận ngân sách cũng là một điểm gây tranh cãi. Tài khoản này vừa được ủy quyền cho một stake pool, vừa được gắn với lựa chọn “abstain”, và một số thành viên Hội đồng Hiến pháp cho rằng cấu hình như vậy không phù hợp với hiến pháp của mạng lưới. Một thành viên khác cũng đặt vấn đề về việc Toto Finance được chỉ định là đơn vị quản trị duy nhất, trong khi cơ chế giám sát độc lập đối với việc giải ngân vẫn chưa được chốt.

Để được phê duyệt, đề xuất phải nhận được kết luận hợp hiến từ ít nhất hai phần ba thành viên Hội đồng Hiến pháp. Hiện vẫn còn 5 thành viên chưa bỏ phiếu. Ở nhóm đại diện được ủy quyền (DRep), bên phản đối đang chiếm ưu thế với 32,8% số phiếu, trong khi tỷ lệ ủng hộ mới ở mức 0,32% và 66,87% chưa bỏ phiếu. Cuộc bỏ phiếu sẽ kéo dài đến ngày 15/11/2026, vì vậy kết quả cuối cùng vẫn có thể thay đổi.

Bên cạnh vấn đề hợp hiến, cơ chế vận hành dòng vốn và giám sát sau giải ngân cũng chưa rõ ràng. Toto Finance cho biết ưu tiên hợp tác với một công ty thành viên của PwC tại Mỹ làm đơn vị giám sát độc lập, nhưng đến nay vẫn chưa ký hợp đồng. Lớp báo cáo RIVB của Cardano Foundation cũng mới dừng ở mức đề xuất. Nghĩa vụ kiểm toán cũng như việc rà soát bảo mật đối với cầu nối Ethereum-Cardano đều chưa hoàn tất.

Cấu trúc phát hành token tiếp tục làm gia tăng yêu cầu về kiểm chứng và an toàn hệ thống. Theo đề xuất, lượng CuTT hình thành từ vốn ngân quỹ sẽ bị khóa trong một tài khoản escrow trên Ethereum, còn phía Cardano sẽ phát hành lượng token cầu nối tương ứng. Điều này đòi hỏi quy trình xác minh chặt chẽ đối với việc lưu kho và số lượng đồng vật chất, đồng thời phải đối chiếu xem lượng token on-chain có thực sự khớp với tài sản cơ sở hay không. Hồ sơ có thể được nộp trước khi mọi hợp đồng được ký kết, nhưng tiến độ triển khai phải được công khai minh bạch.

CEO của Toto Finance cho biết sẽ thảo luận về đề xuất này với người phụ trách mảng quản trị của Cardano Foundation tại sự kiện “Cardano Governance Hour #12” diễn ra ngày 28/10.

Đề xuất đang được xem là phép thử quan trọng đối với khả năng của Cardano trong việc mở rộng sang mảng token hóa tài sản thực, đồng thời duy trì các chốt chặn về hiến pháp và cơ chế quản trị vốn minh bạch. Nhà sáng lập Cardano Charles Hoskinson nhiều lần nhấn mạnh rằng token hóa tài sản thực sẽ là một trong những động lực tăng trưởng chính của ngành tiền số trong 5 năm tới. Cardano Foundation trước đó cũng từng tham gia các sáng kiến liên quan cùng London Stock Exchange Group, MembersCap và Akacx.

Dù vậy, tranh cãi quanh quỹ dự trữ đồng cho thấy thị trường hiện không chỉ đòi hỏi tiềm năng token hóa, mà còn yêu cầu bằng chứng rõ ràng về tính hợp hiến, giám sát độc lập và hệ thống xác minh tài sản.