Tesla đang chuyển trọng tâm sang phần mềm tự lái và dịch vụ AI sau khi đánh mất vị trí dẫn đầu trên thị trường xe điện vào tay BYD. Trong bối cảnh tăng trưởng bán xe chậm lại, hãng xe Mỹ đặt kỳ vọng vào nguồn thu định kỳ từ FSD để cải thiện biên lợi nhuận và tìm động lực tăng trưởng mới.

Ngày 26/10 (giờ địa phương), Ars Technica cho biết Tesla đang tìm cách mở rộng nguồn thu từ phần mềm theo mô hình thuê bao và các dịch vụ AI. Hãng này cũng được cho là đang cân nhắc khả năng sáp nhập với SpaceX nhằm tăng sức cạnh tranh trong mảng tự lái.

Xu hướng chuyển từ bán xe sang khai thác phần mềm và dịch vụ AI đang lan rộng trong ngành ôtô. Dan Ives, nhà phân tích công nghệ kiêm đối tác của Yorkville Ives, nhấn mạnh phần mềm là mảng có biên lợi nhuận cao. Hiện mảng ôtô vẫn đóng góp khoảng 75% doanh thu của Tesla và được xem là nền tảng để hãng tiếp tục đầu tư cho AI.

Áp lực cạnh tranh đối với Tesla cũng ngày càng lớn khi các doanh nghiệp Trung Quốc gia tăng hiện diện trên thị trường xe điện và đẩy mạnh đầu tư vào phần mềm, AI. Mục tiêu bán 20 triệu xe mỗi năm vào năm 2030 do Elon Musk từng đưa ra hiện đã được điều chỉnh xuống còn 5 triệu xe. Tuy nhiên, với sản lượng giao xe năm ngoái ở mức 1,6 triệu chiếc, ngay cả mục tiêu mới này cũng bị đánh giá là không dễ đạt được.

Trong ngắn hạn, trọng tâm của Tesla là Full Self-Driving (FSD). Tại cuộc họp công bố kết quả kinh doanh gần đây, Elon Musk gọi FSD là yếu tố cốt lõi thúc đẩy nhu cầu và cho rằng những mẫu xe hiện nay của Tesla gần như không có đối thủ cạnh tranh thực sự. Dù vậy, phiên bản FSD hiện tại vẫn là FSD có giám sát, tức tài xế phải ngồi sau tay lái và liên tục theo dõi tình huống giao thông.

Tại Bắc Mỹ, hơn 75% khách hàng mua xe Tesla mới đã chọn FSD có giám sát. Trên toàn cầu, số thuê bao đang hoạt động đạt 1,7 triệu, tăng 67% so với cùng kỳ năm trước. Tại Mỹ, phí thuê bao là 99 USD mỗi tháng. Tesla chưa công bố riêng quy mô nguồn thu từ FSD, nhưng Dan Ives cho rằng nếu tỷ lệ người dùng thuê bao tăng từ khoảng 10-15% hiện nay lên 50% tệp khách hàng, cấu trúc lợi nhuận của hãng có thể thay đổi đáng kể.

Rào cản lớn nhất hiện nay vẫn là pháp lý. Đến nay, Tesla chưa được bất kỳ thị trường nào cấp phép cho phiên bản FSD không cần giám sát. FSD có giám sát đã được chấp thuận tại một số quốc gia châu Âu, trong đó có Hà Lan, nhưng cuộc bỏ phiếu của các nước thành viên về việc mở rộng phạm vi áp dụng trên toàn Liên minh châu Âu (EU) đã bị lùi sang tháng 12.

Không chỉ Tesla, các hãng xe khác cũng đang chạy đua xin cấp phép tại châu Âu. XPeng, doanh nghiệp được Volkswagen hậu thuẫn, đang thúc đẩy thủ tục phê duyệt cho hệ thống XNGP. Jeong Ye-ching, phụ trách pháp lý của XPeng, cho biết mục tiêu của công ty là trở thành một trong những doanh nghiệp đầu tiên được cấp phép khi khung quy định liên quan hoàn tất.

Nếu việc sáp nhập với SpaceX trở thành hiện thực, Tesla có thể tích hợp năng lực nghiên cứu AI, vật liệu và sản xuất, đồng thời cải thiện khả năng tiếp cận các linh kiện then chốt như chất bán dẫn. Tuy nhiên, kịch bản này cũng làm dấy lên lo ngại về việc quyền kiểm soát của Musk sẽ lớn hơn, trong khi rủi ro từ mảng AI có thể lan sang toàn bộ tập đoàn. Jed Dorsheimer, nhà phân tích tại William Blair, nhận định rằng nếu được cổ đông và cơ quan quản lý thông qua, tỷ lệ kiểm soát cổ phần của Elon Musk tại doanh nghiệp sau sáp nhập có thể vượt 50%.

Chiến lược của Tesla cũng đang tạo sức ép lên các hãng xe truyền thống. General Motors (GM) đã tuyển Sterling Anderson, cựu nhân sự Tesla, để phụ trách phát triển xe tự lái. BMW và Mercedes-Benz đang hợp tác với Qualcomm và Nvidia để phát triển các hệ thống hỗ trợ lái cấp độ 2+, vốn vẫn yêu cầu tài xế giám sát liên tục. CEO Volvo Cars, Hakan Samuelsson cũng đánh giá Tesla đang đi trước các hãng phương Tây trong cuộc đua công nghệ tự lái.

Cạnh tranh trong ngành ôtô hiện không còn chỉ nằm ở doanh số bán xe, mà đã mở rộng sang công nghệ tự lái và khả năng tạo lợi nhuận từ phần mềm thuê bao. Thị trường đang theo dõi liệu Tesla có thể lấy lại lợi thế đã mất trên thị trường xe điện nhờ mở rộng FSD, vượt rào cản pháp lý và tăng cường liên kết với SpaceX hay không.