Trong khi tranh luận về việc làm chậm tốc độ phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) và siết yêu cầu an toàn ngày càng gia tăng tại Mỹ, Trung Quốc đã sớm thiết lập khung quản lý theo từng lớp, từ thuật toán gợi ý đến AI tạo sinh. Theo giới phân tích, cuộc đua giành vị thế dẫn đầu về AI giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới đang mở rộng từ năng lực công nghệ sang năng lực quản trị rủi ro và giám sát an toàn.

Theo một bài viết gần đây trên CleanTechnica, giáo sư Madeline Carr của University College London (UCL) đã đặt lên bàn cân cách tiếp cận quản lý AI của Mỹ và Trung Quốc. Trong bối cảnh đó, Dario Amodei, CEO của Anthropic, cho rằng tốc độ phát triển AI đang vượt quá khả năng kiểm chứng an toàn, đồng thời kêu gọi chính phủ tăng cường can thiệp.

Ông đề xuất đưa các cơ chế đánh giá độc lập từ bên ngoài vào hoạt động của các công ty AI, xây dựng bộ tiêu chuẩn an toàn chung và thúc đẩy hợp tác quốc tế, bao gồm cả với Trung Quốc.

Trung Quốc đã triển khai quản lý AI từ sớm theo từng mảng. Quy định về thuật toán gợi ý có hiệu lực từ tháng 3/2022, áp dụng đối với các hệ thống gợi ý nội dung, tìm kiếm và xếp hạng, đồng thời đặt ra nghĩa vụ bảo vệ quyền lợi người dùng và trách nhiệm quản trị thuật toán.

Từ tháng 1/2023, nước này tiếp tục áp dụng quy định đối với nội dung tổng hợp bằng AI như hình ảnh, âm thanh và video. Theo đó, nhà cung cấp dịch vụ phải xác minh danh tính người dùng, bảo vệ dữ liệu và gắn nhãn với nội dung do AI tạo ra.

Đến tháng 8 cùng năm, Trung Quốc ban hành các biện pháp quản lý tạm thời đối với dịch vụ AI tạo sinh dành cho công chúng. Trọng tâm của bộ quy định này là tính hợp pháp của dữ liệu huấn luyện, bảo vệ thông tin cá nhân, quyền sở hữu trí tuệ và yêu cầu ngăn ngừa phân biệt đối xử.

Các dịch vụ có khả năng tác động đến dư luận xã hội cũng phải đáp ứng yêu cầu đánh giá an toàn và thực hiện nghĩa vụ khai báo thuật toán.

Tháng 9/2026, Trung Quốc công bố Khung quản trị an toàn AI phiên bản 3.0. Tài liệu này đề cập đến nhiều vấn đề, từ rủi ro của mô hình AI, lỗ hổng trong hệ sinh thái mã nguồn mở đến việc kiểm soát các AI agent tự chủ, dù không mang tính ràng buộc pháp lý.

Ở chiều ngược lại, chính phủ liên bang Mỹ vẫn duy trì cách tiếp cận tương đối cởi mở, ưu tiên thúc đẩy đổi mới công nghiệp. Một số bang như California đã ban hành luật AI riêng, nhưng Mỹ đến nay vẫn chưa có khung quản lý toàn diện ở cấp quốc gia.

Giáo sư Carr nhận định các công ty AI có thể thu được lợi ích kinh tế từ tiến bộ công nghệ, trong khi các quốc gia khác có thể phải gánh chịu rủi ro an ninh và thiệt hại xã hội phát sinh từ những sự cố liên quan đến AI.

Theo phân tích này, bên cạnh năng lực cạnh tranh của ngành AI, năng lực thể chế trong quản lý rủi ro và xác định trách nhiệm khi sự cố xảy ra đang trở thành yếu tố ngày càng quan trọng.