Dòng vốn đang đổ mạnh vào ngành AI, nhưng bài toán lớn nhất vẫn là khả năng tạo doanh thu đủ để bù đắp chi phí đầu tư. Nếu doanh thu không theo kịp quy mô rót vốn, rủi ro có thể lan rộng trên thị trường tài chính, làm gia tăng nợ xấu và áp lực tái cơ cấu.

Ngày 26/10 (giờ địa phương), American Banker nhận định rủi ro lớn nhất của cơn sốt đầu tư AI hiện nay nằm ở khoảng cách giữa doanh thu thực tế và khả năng thu hồi vốn. Theo tờ báo này, các doanh nghiệp toàn cầu đang chi hàng nghìn tỷ USD cho trung tâm dữ liệu AI, chip bán dẫn và hạ tầng điện, nhưng chưa có gì đảm bảo doanh thu từ dịch vụ AI sẽ tăng đủ nhanh để hấp thụ mức chi tiêu khổng lồ đó.

Theo hãng nghiên cứu Gartner, để thu hồi vốn đầu tư, trang trải chi phí tài chính và đạt tỷ suất sinh lời 12% vào năm 2030, các đơn vị vận hành trung tâm dữ liệu AI sẽ cần doanh thu lũy kế lên tới 8,5 nghìn tỷ USD. Trong khi đó, doanh thu AI từ khách hàng doanh nghiệp và người tiêu dùng có thể ghi nhận cho mảng trung tâm dữ liệu trong cùng giai đoạn được dự báo tối đa chỉ đạt 3,6 nghìn tỷ USD.

Kết quả kinh doanh của các công ty AI cũng cho thấy mức độ rủi ro của làn sóng đầu tư này. Anthropic ghi nhận doanh thu khoảng 16,3 tỷ USD trong nửa đầu năm 2026, nhưng lỗ ròng lên tới khoảng 80,7 tỷ USD.

Dù vậy, phần lớn khoản lỗ ròng này là lỗ kế toán phi tiền mặt phát sinh từ việc giá trị các công cụ tài chính như trái phiếu chuyển đổi tăng lên. Lỗ hoạt động thực tế của Anthropic vào khoảng 693 triệu USD, đồng nghĩa không thể xem toàn bộ khoản lỗ ròng là dòng tiền thực bị rút ra.

Rủi ro đối với khu vực tài chính cũng đang được theo dõi sát. Theo Hiệp hội Ủy viên Giám sát Bảo hiểm Mỹ (NAIC), quy mô đầu tư tín dụng tư nhân của ngành bảo hiểm đến cuối năm 2025 đã đạt khoảng 1,2 nghìn tỷ USD. Tuy nhiên, tỷ trọng vốn có liên quan đến AI hiện vẫn chưa được xác định rõ.

Tín dụng tư nhân là hình thức cho doanh nghiệp vay trực tiếp ngoài hệ thống ngân hàng. Do thông tin về khoản đầu tư và giá trị tài sản không được công bố đầy đủ, giới quan sát cho rằng nếu nợ xấu phát sinh, sẽ rất khó xác định trước quy mô thiệt hại.

Các chuyên gia cảnh báo rằng nếu doanh thu AI không đạt kỳ vọng, giá trị tài sản của các trung tâm dữ liệu có thể suy giảm. Khi đó, các khoản vay liên quan cũng có nguy cơ trở thành nợ xấu, kéo theo áp lực tái cơ cấu doanh nghiệp.

Từ góc độ này, tính bền vững của ngành AI không nằm ở tốc độ mở rộng đầu tư, mà ở khả năng tạo ra doanh thu thực để gánh khối nợ và chi phí thiết bị ngày càng lớn.