Việc kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng (ESS) với trạm sạc xe điện đang được xem là một giải pháp cho bài toán thiếu công suất điện cấp cho sạc nhanh tại Hàn Quốc. Tuy nhiên, theo quy định hiện hành, điện lấy từ lưới chưa được phép lưu vào ESS rồi dùng lại cho hoạt động sạc. Điều này khiến các doanh nghiệp trong ngành tiếp tục kiến nghị sửa cơ chế.

Theo giới trong ngành ngày 27/10, các cơ sở lắp ESS kèm bộ sạc hiện chưa được phép đấu nối theo mô hình lấy điện từ lưới để lưu trữ rồi cấp cho xe điện. Mô hình này chỉ được chấp nhận trong trường hợp hệ thống điện mặt trời, ESS và bộ sạc được lắp đồng thời.

Nguyên nhân là khi Hàn Quốc ban hành Luật năng lượng phân tán vào tháng 6/2023, vai trò của ESS chủ yếu được thiết kế để hỗ trợ phát triển năng lượng tái tạo.

Chiến lược phát triển ngành ESS do Bộ Thương mại, Công nghiệp và Năng lượng công bố vào tháng 10 cùng năm cũng đặt mục tiêu đến năm 2030 mở rộng quy mô ESS lên 3,7 GW nhằm bù đắp biến động của nguồn điện tái tạo khi tỷ trọng năng lượng này tăng lên.

Một doanh nghiệp trong lĩnh vực sạc xe điện cho biết họ từng góp ý trong quá trình xây dựng luật, nhưng quan điểm này không được phản ánh đầy đủ. Theo doanh nghiệp, điện mặt trời cần quỹ đất lớn, nên rất khó triển khai đồng thời với trạm sạc tại đô thị hoặc tại các điểm dừng nghỉ trên cao tốc.

Trong khi đó, thị trường sạc xe điện đã thay đổi nhanh. Số lượng xe điện tăng mạnh kéo theo nhu cầu sạc nhanh trên các tuyến đường dài ngày càng lớn. Dữ liệu của Tổng công ty Đường cao tốc Hàn Quốc cho thấy lượng sạc xe điện tại các trạm dừng nghỉ trong kỳ nghỉ Chuseok đã tăng 4,2 lần trong vòng hai năm.

Theo ngành, xe điện lưu thông trên cao tốc gần như không có nhiều lựa chọn sạc ngoài các trạm dừng nghỉ, trong khi nhu cầu thường dồn vào khung 12h đến 15h. Các phản ánh về tình trạng khó sạc tại trạm dừng nghỉ vào dịp lễ hoặc cuối tuần cũng đang gia tăng.

Ngay cả khi muốn lắp thêm trụ sạc, nhiều đơn vị vẫn vướng từ khâu cấp điện. Phần lớn trạm dừng nghỉ trên cao tốc được xây dựng trước khi xe điện trở nên phổ biến. Tại khu vực phía nam tỉnh Gyeonggi, dư địa của lưới điện vốn đã hạn chế, lại chịu thêm áp lực từ nhu cầu điện của các trung tâm dữ liệu. Vì vậy, nhiều trạm dừng nghỉ phải chờ từ 3 đến 5 năm mới có thể được cấp thêm công suất.

Thậm chí đã xuất hiện trường hợp một điểm dừng nghỉ được giao quyền vận hành dịch vụ sạc nhưng không được cấp thêm điện, buộc phải đàm phán chuyển sang địa điểm khác.

Theo đánh giá của ngành, nếu được phép sử dụng ESS tại trạm sạc, nút thắt này có thể được giải quyết phần nào. Trạm sạc có thể nạp điện từ lưới vào ESS trong thời gian thấp điểm và xả điện vào giờ cao điểm, qua đó phục vụ được nhiều xe hơn mà không cần tăng ngay công suất cấp điện.

Các doanh nghiệp cũng cho rằng việc tích điện vào ban đêm hoặc vào thời điểm nhu cầu thấp có thể giúp giảm nguy cơ quá tải lưới và hạn chế rủi ro gián đoạn vận hành. Theo giới trong ngành, chỉ cần được cấp điện ở mức thấp hơn nhưng có thể lưu trữ khi không sử dụng, các trạm sạc đã có thể thay thế một phần nhu cầu mở rộng công suất.

Về lâu dài, ngay cả khi các bộ sạc siêu nhanh công suất 480-600 kW trở lên được triển khai trên diện rộng, mô hình kết hợp ESS vẫn có thể hấp thụ phần nhu cầu công suất tăng vọt khi nhiều xe sạc cùng lúc.

Tại Trung Quốc, mô hình gắn ESS cỡ nhỏ cho từng bộ sạc để nâng công suất đầu ra cao hơn mức điện cấp vào đã được đưa vào vận hành. Theo ngành, điện mặt trời dư thừa vào ban ngày cũng có thể được lưu lại trong ESS để chuyển sang phục vụ nhu cầu sạc.

Dù vậy, trong chính sách hiện nay của chính phủ Hàn Quốc, vai trò của ESS đến nay vẫn chủ yếu gắn với năng lượng tái tạo. Bản sửa đổi của Luật năng lượng phân tán được thông qua ngày 15/9 và có hiệu lực từ 16/12 quy định các dự án điện tái tạo có sự tham gia của cư dân, với công suất thiết bị từ 1 MW trở xuống, sẽ được ưu tiên đấu nối vào lưới phân phối so với các chủ thể khác.

Luật này cũng có quy định về hoạt động lưu trữ điện bằng ESS rồi bán ra, nhưng chưa có điều khoản cụ thể về việc sử dụng ESS tại trạm sạc xe điện.

Trong các dự án quy mô lớn do chính phủ công bố, ESS cũng được đưa vào như một phương án cấp điện cho cụm bán dẫn tại khu vực Honam, cùng với năng lượng tái tạo tại chỗ, điện đồng phát và các nhà máy điện dùng LNG. Tuy nhiên, phương án dùng ESS để hấp thụ nhu cầu sạc xe điện gia tăng vẫn chưa được phản ánh trong chính sách.

Hiện các doanh nghiệp trong ngành đang đệ trình đề xuất cho phép kết hợp ESS với bộ sạc để lưu điện từ lưới và bán lại dưới hình thức dịch vụ sạc. Theo doanh nghiệp, phản hồi phổ biến từ phía cơ quan chức năng là nên thử nghiệm trước theo cơ chế sandbox, nhưng cách làm này bị đánh giá là chưa đủ.

Lý do là các thử nghiệm theo sandbox hiếm khi dẫn đến sửa đổi cơ chế trên diện rộng, trong khi lại tốn thời gian, chi phí và khó bảo đảm kết quả.

Do khung pháp lý hiện đã có quy định về hoạt động lưu trữ điện rồi bán ra, ngành cho rằng hoàn toàn có thể mở rộng sang mô hình lưu điện từ lưới để sử dụng cho trạm sạc xe điện. Một đại diện doanh nghiệp cho biết ESS dùng pin lithium sắt phosphate (LFP) có thể giảm rủi ro cháy nổ, qua đó phù hợp để lắp cùng trạm sạc.