Sam Altman cho rằng giới toán học đang nhanh chóng chuyển từ hoài nghi sang chấp nhận AI như một công cụ nghiên cứu, dù tranh cãi về cách công bố kết quả và trách nhiệm kiểm chứng trong học thuật vẫn tiếp diễn.

Theo Business Insider ngày 22/10/2026 (giờ địa phương), CEO OpenAI đã đưa ra nhận định này trong một buổi nói chuyện gần đây tại Đại học Stanford. Altman nói phản ứng của giới toán học đối với AI đã đi từ nghi ngờ, phản đối đến chấp nhận chỉ trong thời gian rất ngắn.

Ông kể rằng khi OpenAI bắt đầu tập trung vào việc giải các bài toán khó, cộng đồng toán học đã bị sốc. Ngay trong ngày đầu tiên, đã xuất hiện những ý kiến cho rằng “toán học đã kết thúc”, thậm chí có người khuyên các nghiên cứu sinh nên chuyển sang lĩnh vực khác.

Theo Altman, chỉ khoảng ba ngày sau, phản ứng chuyển sang thái độ phản đối OpenAI, với quan điểm cho rằng việc công ty này tham gia sâu vào toán học là điều “khủng khiếp”.

Tuy nhiên, chỉ ít ngày sau đó, bầu không khí lại thay đổi. Altman cho biết nhiều nhà toán học bắt đầu nhìn nhận AI như một công cụ có thể giúp họ xây dựng sự nghiệp nghiên cứu theo cách mới và đạt được nhiều kết quả hơn.

Ông nói AI đang dần trở thành công cụ khó tách rời trong nghiên cứu toán học, bao gồm cả việc hỗ trợ kiểm tra các chứng minh.

Dù vậy, những lo ngại trong giới học thuật vẫn chưa biến mất. Hồi tháng 9, OpenAI công bố đã giải được bài toán “tồn tại và trơn” của phương trình Navier–Stokes, một trong những bài toán nổi tiếng và hóc búa của toán học.

Sau thông báo này, tranh cãi bùng lên xoay quanh quy trình tạo ra kết quả nghiên cứu, cách công bố và tác động của nó đối với giới học thuật.

Một điểm gây tranh cãi khác là liệu lời giải của OpenAI có sử dụng kết quả từ nhóm nghiên cứu tại Đại học New York và Anthropic hay không. OpenAI khẳng định họ không xem lịch sử trò chuyện của các nhà nghiên cứu này, đồng thời cho biết các bản ghi liên quan không ảnh hưởng đến mô hình.

Một số ý kiến trong giới học thuật cũng chỉ ra gánh nặng mới: con người vẫn phải trực tiếp hiểu và kiểm chứng các kết quả do AI tạo ra.

Tranh cãi cũng lan sang các hoạt động học thuật. “Mathathon”, cuộc thi do sinh viên bậc cử nhân của Caltech lên kế hoạch tổ chức, được thiết kế như sân chơi để người tham gia dùng AI thách thức các bài toán khó.

Tuy nhiên, sau khi hơn 700 học giả và sinh viên phản đối vì lo ngại cuộc thi có thể tạo ra hàng loạt kết quả AI được làm vội và chưa được kiểm chứng đầy đủ, OpenAI đã rút tài trợ. Ban tổ chức sau đó bổ sung các yêu cầu về kiểm chứng, và cuộc thi dự kiến diễn ra vào tháng 11.

Lo ngại về tốc độ thay đổi quá nhanh trong phương thức nghiên cứu cũng đang gia tăng. Trong tháng 10, nhà toán học Terrence Tao của UCLA nói “thời kỳ lãng mạn” của toán học đã kết thúc, sau khi OpenAI công bố giải thêm hơn 700 bài toán.

Theo ông, toán học đang chuyển từ mô hình truyền thống, nơi các nhà nghiên cứu xuất sắc tự mình giải các bài toán khó, sang mô hình mà con người dành nhiều thời gian hơn để kiểm chứng kết quả do AI tạo ra. Trong quá trình đó, một số giá trị cũng có thể bị mai một.

Dù vậy, Altman nhấn mạnh cú sốc mà AI gây ra với việc làm sẽ không dẫn đến “ngày tận thế việc làm”. Ông cho rằng ngay cả khi doanh nghiệp tái cơ cấu nhân sự theo tiến trình ứng dụng AI, điều đó không đồng nghĩa bản thân việc làm sẽ biến mất.

Ông cũng thừa nhận tốc độ thay đổi trong toán học hiện nhanh hơn đáng kể so với nhiều ngành công nghiệp hay lĩnh vực học thuật khác. Theo Altman, đây là lần đầu tiên ông chứng kiến một lĩnh vực đi qua chuỗi phản ứng từ sốc, phản đối đến chấp nhận với tốc độ nhanh như vậy.

Cuộc tranh luận trong giới toán học hiện không còn chỉ xoay quanh năng lực giải toán của AI, mà đã mở rộng sang vai trò của nhà nghiên cứu và trách nhiệm kiểm chứng kết quả. Khi AI ngày càng được sử dụng như một công cụ nghiên cứu mới, câu hỏi cốt lõi là làm thế nào để vẫn duy trì được vai trò của con người trong việc thấu hiểu và xác minh các thành quả khoa học.