Xuất khẩu bán dẫn tăng vọt đang tạo thêm dư địa tài khóa cho Chính phủ Hàn Quốc, đồng thời mở ra cuộc tranh luận mới tại Quốc hội về cách phân bổ ngân sách giữa các lĩnh vực. Tâm điểm của kỳ họp thường kỳ vào tháng 9 dự kiến sẽ là gói hỗ trợ dành cho bán dẫn và AI, cùng các vấn đề liên quan đến thuế, hạ tầng và thời giờ làm việc.

Theo dự toán ngân sách năm 2027 được Nội các thông qua vào ngày 1, tổng chi ngân sách của Hàn Quốc đạt 820,9 nghìn tỷ won, tăng 12,8% so với ngân sách chính thức năm 2026. Đây cũng là dự toán đầu tiên do chính quyền đương nhiệm phụ trách toàn bộ quá trình xây dựng.

Tổng thu ngân sách được dự kiến ở mức 880,8 nghìn tỷ won, tăng 30,4%. Trong đó, thuế quốc gia tăng từ 390,2 nghìn tỷ won lên 584,4 nghìn tỷ won, tương đương tăng thêm 194,2 nghìn tỷ won. Bộ Kinh tế và Tài chính cho biết đà tăng chủ yếu đến từ thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế thu nhập cá nhân, nhờ kết quả tích cực của ngành bán dẫn.

Động lực lớn nhất phía sau sự cải thiện nguồn thu là xuất khẩu chip. Theo Bộ Thương mại, Công nghiệp và Năng lượng, tính đến tháng 8 năm nay, xuất khẩu bán dẫn của Hàn Quốc đạt 281,2 tỷ USD, chiếm 40,6% tổng kim ngạch xuất khẩu, gấp khoảng 2,7 lần cùng kỳ năm trước.

Phần tăng thu này sẽ được phản ánh trở lại trong ngân sách hỗ trợ bán dẫn và trí tuệ nhân tạo. Ngân sách cho nhóm “3 siêu dự án + AI”, bao gồm bán dẫn, Physical AI và trung tâm dữ liệu AI, tăng 97,2%, từ 10,8 nghìn tỷ won lên 21,3 nghìn tỷ won.

Chính phủ cũng lên kế hoạch lập “tài khoản đặc biệt cho bán dẫn” từ năm 2027 để tách riêng nguồn lực hỗ trợ ngành. Quy mô toàn bộ quỹ này là 2,6 nghìn tỷ won, trong đó phần do Bộ Thương mại, Công nghiệp và Năng lượng quản lý là 2,1 nghìn tỷ won.

Riêng ngân sách của Bộ Thương mại, Công nghiệp và Năng lượng được nâng lên 13,257 nghìn tỷ won, tăng 40,5% so với năm trước. Nếu tính cả lĩnh vực năng lượng, đây là mức cao nhất kể từ khi bộ này được thành lập.

Tại kỳ họp thường kỳ sắp tới, ba chủ đề lớn liên quan đến bán dẫn được dự báo sẽ gây tranh luận mạnh là ưu đãi thuế, đầu tư hạ tầng và thời giờ làm việc.

Về phân bổ vốn, trọng tâm đang nghiêng về địa phương và hạ tầng. Bộ Thương mại, Công nghiệp và Năng lượng dự kiến phân bổ mới 1,5 nghìn tỷ won cho dự án hình thành cụm bán dẫn ở khu vực tây nam. Khoản này tương đương 71% tài khoản đặc biệt bán dẫn do bộ quản lý và là dự án mới có quy mô lớn nhất trong đợt lập dự toán lần này.

Tại khu vực thủ đô, 100 tỷ won được dành cho hạ tầng nhằm đẩy nhanh tiến độ đưa các nhà máy tại Yongin và Pyeongtaek vào vận hành. Ở chiều ngược lại, ngân sách nghiên cứu và phát triển bán dẫn lại giảm 5,2%, từ 5,2155 nghìn tỷ won xuống 4,944 nghìn tỷ won. Diễn biến này cho thấy trọng tâm hỗ trợ đang dịch chuyển từ phát triển công nghệ sang xây nền tảng sản xuất và phân bổ theo vùng.

Ở mảng thuế, điểm mới là cơ chế tín dụng thuế cho hoạt động sản xuất trong nước. Trước đó, ưu đãi thuế cho đầu tư cơ sở và R&D bán dẫn, còn được gọi là “luật K-Chips”, đã được Quốc hội thông qua vào tháng 2 năm ngoái. Theo đó, mức khấu trừ đối với các tập đoàn lớn được nâng lên 20% và thời hạn ưu đãi cho R&D bán dẫn được gia hạn thêm 7 năm.

Trong gói cải cách thuế lần này, chính phủ bổ sung cơ chế mới: doanh nghiệp sản xuất và bán hàng trong nước ở 6 lĩnh vực, gồm điện mặt trời, pin thứ cấp, bán dẫn, vật liệu cốt lõi và linh kiện robot AI, sẽ được khấu trừ thuế theo sản lượng đến năm 2036. Chính sách này cho thấy trọng tâm hỗ trợ đang được mở rộng từ giai đoạn đầu tư sang giai đoạn sản xuất.

Một nội dung gây tranh cãi khác là mức hỗ trợ từ ngân sách trung ương cho hạ tầng của siêu cụm Yongin. Chính phủ và đảng cầm quyền muốn nâng mạnh tỷ lệ hỗ trợ ngân sách đối với các hạng mục thiết yếu như điện và nước, nhằm đẩy nhanh tiến độ vận hành cụm.

Trong khi đó, phe đối lập và các cơ quan phụ trách tài khóa cho rằng việc dùng ngân sách để hỗ trợ cả hạ tầng cho dây chuyền sản xuất của các tập đoàn lớn đang có lãi là thiếu công bằng nếu so với ngành chế tạo nói chung và các khu công nghiệp địa phương. Chi phí xây dựng lưới truyền tải đưa điện từ Honam và khu vực bờ đông về Yongin, cùng cơ chế bồi thường cho địa phương, cũng được xem là những điểm còn nhiều bất đồng trong quá trình thẩm định.

Một dự luật đặc biệt về “siêu đặc khu”, với mục tiêu gom cả nguồn lực hỗ trợ lẫn quy định liên quan, cũng đang được đưa lên nhóm ưu tiên hàng đầu của kỳ họp. Dự luật này thiết kế gói hỗ trợ tổng hợp về tài khóa, tài chính, thuế và hạ tầng, đồng thời rút ngắn thủ tục cấp phép và đánh giá tác động môi trường. Đảng Dân chủ Hàn Quốc coi đây là ưu tiên lập pháp số một.

Trong bài phát biểu của lãnh đạo các nhóm nghị sĩ ngày 7, ông Kim Min-seok, lãnh đạo Đảng Dân chủ Hàn Quốc, mô tả ba siêu dự án là chương trình “phục hồi khu vực, lan từ Honam sang Chungcheong và Yeongnam”, qua đó phát tín hiệu sẽ thúc đẩy thông qua dự luật.

Điểm nhạy cảm nhất của dự luật là đề xuất ngoại lệ đối với trần 52 giờ làm việc mỗi tuần, còn gọi là white-collar exemption. Theo đề xuất này, nếu có sự đồng ý của người lao động, nhóm quản lý và nhân sự R&D thuộc 3% thu nhập cao nhất sẽ không bị áp trần 52 giờ mỗi tuần. Thay cho tiền làm thêm giờ, làm đêm và làm việc ngày nghỉ, họ sẽ nhận một khoản phụ cấp riêng.

Bộ Thương mại, Công nghiệp và Năng lượng ủng hộ đề xuất trên với lý do thiết kế chip và phát triển quy trình sản xuất đòi hỏi cường độ tập trung cao trong từng giai đoạn. Tuy nhiên, Bộ Việc làm và Lao động cùng giới lao động vẫn thận trọng do lo ngại nguy cơ làm việc quá giờ. Phủ Tổng thống cũng cho biết điều kiện tiên quyết là phải có sự đồng thuận của giới lao động và các địa phương, và hiện vẫn đang cân nhắc.

Đảng Dân chủ Hàn Quốc được cho là sẽ trình dự luật dưới hình thức nghị sĩ đề xuất tại Ủy ban Chính sách Nhà nước, thay vì đưa qua ủy ban phụ trách công nghiệp và doanh nghiệp vừa và nhỏ do một thành viên của Đảng Quyền lực Nhân dân làm chủ tịch, nhằm đẩy nhanh tiến độ xử lý ngay trong tháng này.

Trong khi đó, khung hỗ trợ thường xuyên cho ngành bán dẫn đã được thiết lập. Luật đặc biệt về tăng cường năng lực cạnh tranh và hỗ trợ ngành bán dẫn, có hiệu lực từ ngày 11 tháng trước, quy định việc thành lập ủy ban đặc biệt trực thuộc tổng thống, xây dựng kế hoạch cơ bản theo chu kỳ 5 năm và đặt nền tảng pháp lý cho việc vận hành tài khoản đặc biệt bán dẫn đến năm 2036.

Vì vậy, tranh luận tại kỳ họp Quốc hội lần này về ngân sách và thuế sẽ là bước quyết định quy mô cũng như điều kiện phân bổ dòng vốn trong khuôn khổ đó.

Tuy nhiên, điểm then chốt là toàn bộ các cuộc thảo luận hiện nay đang dựa trên kỳ vọng nguồn thu tiếp tục khả quan. Cơ quan Nghiên cứu Ngân sách Quốc hội đánh giá đà tăng trưởng lần này giúp cải thiện thu ngân sách và kéo giảm tỷ lệ nợ công, qua đó giảm bớt gánh nặng tài khóa.

Dù vậy, cơ quan này cũng lưu ý rằng tăng trưởng hiện vẫn tập trung vào một số doanh nghiệp xuất khẩu lớn, nên cần thêm thời gian và chính sách hỗ trợ để thành quả lan tỏa ra toàn bộ nền kinh tế. Trong bối cảnh nguồn thu từ bán dẫn lại được ưu tiên quay trở lại chính ngành này, mức độ và cách thức phân bổ mà hai phe có thể đạt đồng thuận sẽ là tâm điểm theo dõi tại kỳ họp tới.