Unitree, công ty robot hình người của Trung Quốc, đang thu hút mạnh sự chú ý sau đợt IPO quy mô lớn. Tuy nhiên, điều thị trường quan tâm không chỉ là sức nóng của thương vụ niêm yết, mà còn là khả năng biến các màn trình diễn công nghệ thành doanh thu thực trong nhà máy và chuỗi logistics.

Theo CNBC ngày 14/8 giờ địa phương, Unitree chốt giá IPO ở mức 150,8 nhân dân tệ một cổ phiếu, qua đó huy động khoảng 900 triệu USD. Doanh nghiệp được định giá khoảng 61 tỷ nhân dân tệ và dự kiến niêm yết trên STAR Market thuộc Sở Giao dịch Chứng khoán Thượng Hải vào cuối tháng này. Nếu hoàn tất, đây sẽ là công ty robot hình người đầu tiên lên sàn tại thị trường chứng khoán đại lục Trung Quốc.

Đợt chào bán ghi nhận lực cầu rất lớn. Lượng đăng ký mua trực tuyến cao gấp hơn 5.000 lần số cổ phần chào bán, trong khi tỷ lệ phân bổ cho nhà đầu tư cá nhân giảm xuống còn 0,018%. Startup AI DeepSeek cũng tham gia với tư cách nhà đầu tư chiến lược.

Dù vậy, mối quan tâm lớn hơn của thị trường nằm ở giai đoạn hậu niêm yết. Robot của Unitree gây chú ý với các màn biểu diễn như võ thuật hay tự đứng dậy sau khi ngã, nhưng vẫn còn xa mới đạt tới mức có thể triển khai lặp lại trong môi trường công nghiệp hoặc gia đình. Hao Hong, đồng Tổng giám đốc của Lotus Asset Management, nhận định robot hình người là công nghệ hấp dẫn, song nhấn mạnh ông “chưa từng thấy robot thực sự làm việc nhà”.

Ngay trong bản cáo bạch, Unitree cũng thừa nhận quá trình thương mại hóa trên quy mô lớn có thể diễn ra chậm hơn kỳ vọng. Công ty cho biết độ chính xác và độ bền của bàn tay robot hiện vẫn chưa đạt mức đáp ứng vận hành thương mại liên tục. Dominique Prost, chuyên gia phân tích tại VP Bank, cũng cho rằng các mẫu robot hình người cao cấp hiện mới chỉ xử lý được số lượng tác vụ hạn chế, trong khi thời lượng hoạt động trước mỗi lần sạc vẫn ngắn.

Dù còn nhiều dấu hỏi, dòng tiền vẫn chảy mạnh vào thị trường robot Trung Quốc. Trong ngày 14/8, hợp đồng perpetual trước niêm yết gắn với Unitree trên Hyperliquid từng được giao dịch ở mức cao gấp khoảng bốn lần giá IPO.

Lợi thế lớn của ngành robot hình người Trung Quốc nằm ở giá bán. Theo Wood Mackenzie, giá trung bình của robot hình người trong giai đoạn 2020-2025 đã giảm 93%, xuống còn khoảng 58.000 USD. Mẫu G1 chủ lực của Unitree hiện được bán với giá khoảng 16.000 USD.

Triển vọng thị trường cũng đang được đánh giá tích cực. Wood Mackenzie dự báo đến năm 2035, số robot hình người được triển khai trên toàn cầu sẽ tăng trung bình hơn 90% mỗi năm và vượt mốc 10 triệu thiết bị. Riêng trong năm ngoái, Trung Quốc chiếm khoảng 90% tổng số robot hình người được triển khai trên toàn cầu.

Tuy nhiên, kết quả kinh doanh của Unitree cho thấy khoảng cách đáng kể giữa kỳ vọng và thực tế. Doanh thu năm ngoái tăng hơn bốn lần, nhưng lợi nhuận điều chỉnh trong quý I năm nay giảm hơn 52% do chi phí R&D và marketing tăng mạnh. Trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 9/2025, khoảng 3/4 doanh thu từ robot hình người của công ty đến từ mảng nghiên cứu và giáo dục.

Mức định giá 9 tỷ USD cũng tạo thêm áp lực. Jeff Ko, trưởng bộ phận phân tích tại CoinEx, đánh giá tích cực việc Unitree ghi nhận tăng trưởng doanh thu thực, nhưng cho rằng mức định giá cao hơn 200 lần lợi nhuận năm ngoái cho thấy kỳ vọng đầu cơ vẫn ở mức rất lớn.

Căng thẳng công nghệ giữa Trung Quốc và Mỹ là một biến số khác. Nếu Mỹ tiếp tục siết quy định với robot hình người và robot bốn chân sản xuất ở nước ngoài, mảng kinh doanh quốc tế của Unitree có thể chịu sức ép. Năm ngoái, khoảng 13% doanh thu của công ty đến từ thị trường Mỹ, khiến tác động từ các hạn chế xuất khẩu khó có thể xem nhẹ.

Cuối cùng, bài kiểm tra quan trọng nhất với Unitree không nằm ở các màn nhào lộn hay biểu diễn kỹ thuật. Điều thị trường cần thấy là robot của công ty có thể thay con người ở mức nào trong nhà máy và logistics, đồng thời tạo ra giá trị kinh tế thực sự ra sao cho doanh nghiệp. Sau thành công của thương vụ IPO, Unitree giờ phải tự trả lời câu hỏi cốt lõi của thị trường: robot có thực sự kiếm được tiền hay không.