Cổ phiếu phần mềm tại Mỹ tuần này biến động mạnh khi nhà đầu tư ngày càng lo ngại trí tuệ nhân tạo có thể làm suy yếu giá trị của các sản phẩm phần mềm truyền thống và gây áp lực lên mô hình doanh thu SaaS. CNBC ngày 7/8 (giờ địa phương) cho biết tranh luận mang tên “SaaSpocalypse” đang nóng trở lại, sau khi Airtable được bán với mức định giá thấp hơn rất nhiều so với thời kỳ đỉnh cao, trong khi loạt cổ phiếu như HubSpot, Datadog và Figma đồng loạt giảm sâu sau báo cáo kết quả kinh doanh.

Diễn biến tại Airtable là ví dụ rõ nhất cho tâm lý bất an của thị trường. Bending Spoons, công ty chuyên thâu tóm phần mềm đến từ Italy, đã đồng ý mua lại startup quản lý quy trình làm việc này với giá dưới 1,3 tỷ USD. Trong khi đó, vào năm 2021, Airtable từng được định giá khoảng 12 tỷ USD.

Áp lực cũng lan rộng trên sàn chứng khoán. Cổ phiếu HubSpot giảm 19% trong hai phiên sau khi công bố kết quả kinh doanh, đánh dấu đợt giảm mạnh nhất trong 10 năm; tính trong 12 tháng, mã này đã mất hơn 50% giá trị. Datadog cũng lao dốc 19% trong phiên 7/8, mức giảm sâu nhất kể từ khi niêm yết năm 2019.

Datadog cho biết khách hàng AI lớn nhất của hãng đã cắt giảm mức sử dụng từ tháng 6. Một số nhà phân tích cho rằng khách hàng này có thể là OpenAI. Dù vậy, cổ phiếu Datadog vẫn tăng 72% từ đầu năm đến nay.

Trên Phố Wall, ngày càng nhiều ý kiến cho rằng các công cụ như OpenAI Codex hay Claude Code của Anthropic có thể làm suy yếu nền tảng doanh thu của các công ty phần mềm. Matt Hedberg, chuyên gia của RBC Capital Markets, nhận định doanh nghiệp hiện có thể tự phát triển một số tính năng nhờ các tác nhân lập trình, từ đó tạo thêm áp lực lên khả năng gia hạn hợp đồng phần mềm.

Theo ông, trong quý I, tâm lý thị trường đã xấu đi đến mức nhiều khách hàng thậm chí hạn chế tiếp xúc với các nhà cung cấp phần mềm.

Tác động của làn sóng này cũng đã lan sang thị trường vốn. Từ đầu năm đến nay, chưa xuất hiện thương vụ IPO SaaS đáng chú ý nào. Số liệu của PitchBook cho thấy 86% giá trị các giao dịch trên thị trường chưa niêm yết trong nửa đầu năm 2026 tập trung vào các công ty AI.

Tuy nhiên, không phải mọi cổ phiếu phần mềm đều giảm. Trong phiên 8/8, Twilio và Atlassian cùng tăng hơn 20% sau khi công bố kết quả kinh doanh quý, còn Cloudflare tăng 5,6%. Riêng Atlassian ghi nhận biên lợi nhuận cao nhất kể từ năm 2021; cổ phiếu công ty bật tăng 35% chỉ trong một phiên, mạnh nhất kể từ khi niêm yết năm 2015.

CEO Box, Aaron Levie viết trên X rằng kết quả kinh doanh quý của Atlassian vượt xa dự báo thị trường. Theo ông, trong 6 tháng qua, các tác nhân AI có thể là tin xấu đối với một số phân khúc phần mềm, nhưng nhiều nhà đầu tư đã diễn giải quá mức. Về phía Atlassian, CEO Mike Cannon-Brookes cho biết bộ phận R&D của công ty đã nỗ lực để mang đến cho khách hàng chất lượng, mức giá và tốc độ triển khai tốt nhất.

Salesforce cũng không tránh khỏi áp lực. CEO Marc Benioff đã nhiều lần trấn an nhà đầu tư rằng các phần mềm bán hàng, marketing và dịch vụ khách hàng hiện nay sẽ không dễ bị thay thế bởi AI tạo mã. Dù vậy, từ cuối năm 2024, định giá của Salesforce đã giảm hơn 40%.

Rishi Jaluria, cũng từ RBC, cho rằng cú tăng mạnh của Atlassian có thể một phần đến từ hoạt động mua vào để đóng vị thế bán khống. Theo ông, khi những tín hiệu trái chiều xuất hiện ở các doanh nghiệp vốn bị thị trường nghi ngờ về triển vọng tăng trưởng, hiện tượng short squeeze có thể xảy ra.