Xuất khẩu bán dẫn của Hàn Quốc tiếp tục lập kỷ lục trong tháng 9, nhưng đà tăng không lan tỏa đồng đều trong toàn ngành. Nhu cầu đầu tư hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI) đang tập trung vào bộ nhớ dung lượng lớn dùng cho máy chủ và SSD doanh nghiệp, qua đó kéo cả giá bán lẫn sản lượng đi lên. Trong khi đó, DRAM phổ thông vẫn tăng xuất khẩu, nhưng tốc độ tăng đã chậm hơn rõ rệt so với nhóm sản phẩm có giá trị gia tăng cao.

Theo số liệu xu hướng xuất nhập khẩu tháng 9 do Bộ Công Thương Hàn Quốc công bố, bán dẫn tiếp tục là động lực chính của xuất khẩu. Kim ngạch xuất khẩu bán dẫn tăng 262,8% so với cùng kỳ năm trước, trong khi các mặt hàng còn lại, không bao gồm bán dẫn, chỉ tăng 23%. Thành tích này góp phần lớn đưa tổng kim ngạch xuất khẩu và thặng dư thương mại trong tháng 9 lên mức cao kỷ lục theo tháng.

Shinhan Investment nhận định tỷ trọng của bán dẫn trong tổng kim ngạch xuất khẩu đang tiến sát mốc một nửa. Dù kỳ nghỉ Chuseok rơi vào tháng 9 làm giảm số ngày sản xuất, xuất khẩu vẫn duy trì đà tăng mạnh. Bộ Công Thương Hàn Quốc cho biết nhu cầu bộ nhớ tiếp tục đi lên, giúp khối lượng xuất khẩu tăng và xu hướng tăng của giá hợp đồng cố định được duy trì.

Động lực chính hiện nay đến từ nhu cầu bộ nhớ cho máy chủ AI. Trong tháng 9, xuất khẩu máy tính tăng 435,3% so với cùng kỳ. Bộ Công Thương Hàn Quốc cho rằng sự phổ biến của agentic AI cùng nhu cầu mở rộng hạ tầng AI là nguyên nhân chính thúc đẩy xu hướng này.

Xét theo thị trường, xuất khẩu sang Mỹ tăng ở cả nhóm sản phẩm dầu mỏ và máy móc, song bán dẫn vẫn là mặt hàng tăng mạnh nhất. Tại Trung Quốc và ASEAN, bán dẫn cũng tiếp tục là nhóm hàng xuất khẩu lớn nhất. Theo Shinhan Investment, dù đà tăng của đồng won gây áp lực lên năng lực cạnh tranh, giá bộ nhớ đi lên và nhu cầu máy chủ mở rộng vẫn đang nâng đỡ xuất khẩu.

Tuy nhiên, ngay trong mảng bộ nhớ, kết quả xuất khẩu đang phân hóa rõ theo từng dòng sản phẩm. Hanwha Investment cho biết trong tháng 9, nhóm bộ nhớ dung lượng lớn có giá trị gia tăng cao ghi nhận cả đơn giá lẫn khối lượng xuất khẩu đều cải thiện so với tháng trước. Với DRAM phổ thông, sản lượng xuất khẩu tăng nhưng đơn giá hầu như đi ngang.

Điều đó cho thấy DRAM phổ thông không suy giảm về xuất khẩu, nhưng khó theo kịp nhóm sản phẩm được hưởng lợi trực tiếp từ đà tăng giá. Trong tổng kim ngạch xuất khẩu tháng 9, đơn giá xuất khẩu tăng 44,1% so với cùng kỳ, cao hơn mức tăng 27,3% của sản lượng xuất khẩu. Nói cách khác, kết quả xuất khẩu phụ thuộc đáng kể vào việc danh mục sản phẩm có nằm trong nhóm được hưởng lợi từ xu hướng tăng giá hay không.

Diễn biến giá hợp đồng cố định của các sản phẩm phổ thông cũng cho thấy sự khác biệt giữa DRAM và NAND flash. Theo Bộ Công Thương Hàn Quốc, giá hợp đồng cố định của DDR5 16Gb tăng liên tục từ sau tháng 5 và đạt 48 USD vào tháng 9. Trong khi đó, NAND flash 128Gb tăng trong tháng 6 và tháng 7, sau đó đà tăng chững lại; đến tháng 9, giá chỉ nhích thêm 0,1 USD so với tháng trước.

Xu hướng này trái ngược với đà tăng mạnh của xuất khẩu SSD doanh nghiệp sử dụng NAND flash. Cách giải thích được đưa ra là ngay trong nhóm NAND flash, giá đang phân hóa giữa sản phẩm dùng cho máy chủ và sản phẩm không phục vụ máy chủ.

Một số ý kiến cho rằng sự phân hóa trong xuất khẩu bán dẫn có thể tạo ra cảm giác sai lệch đối với các chỉ báo kinh tế trong quý IV. Ngày 28/9, Liên đoàn Công nghiệp và Thương mại Hàn Quốc (KCCI) công bố chỉ số triển vọng kinh doanh (BSI) quý IV của khối sản xuất, trong đó ngành bán dẫn đạt 139 điểm, mức cao nhất kể từ khi bắt đầu thống kê. Chỉ số vượt mốc 100 cho thấy số doanh nghiệp đánh giá triển vọng tích cực nhiều hơn số doanh nghiệp có cái nhìn bi quan so với quý trước.

Dù vậy, BSI của ngành bán dẫn là số liệu gộp giữa bộ nhớ giá trị gia tăng cao và bộ nhớ phổ thông trong cùng một ngành, nên chưa phản ánh rõ chênh lệch giữa các nhóm sản phẩm. Hanwha Investment nhận định nếu tính cả hiệu ứng nền thấp, tốc độ tăng xuất khẩu bán dẫn khó có thể tăng thêm trong thời gian tới. Trong khi đó, BSI của toàn ngành sản xuất chỉ ở mức 86, thấp hơn mốc 100.

Điều này cho thấy ngay cả khi bán dẫn tiếp tục kéo chỉ số chung đi lên trong quý IV, phần lớn ngành sản xuất vẫn dự báo suy giảm. Sự lệch pha này thể hiện rõ hơn ở các ngành trực tiếp mua và sử dụng bộ nhớ. BSI của ngành điện tử - viễn thông đã giảm so với quý trước, xuống còn 80 điểm.

Theo KCCI, nguyên nhân là chi phí đầu vào tăng mạnh do giá nguyên vật liệu và linh kiện như bộ nhớ, CCL và đồng đi lên, cùng với chi phí logistics gia tăng. Ở cuộc khảo sát quý trước, điện tử - viễn thông từng là ngành tăng mạnh nhất nhờ mở rộng đầu tư hạ tầng AI.

Nói cách khác, đà tăng giá bộ nhớ được phản ánh thành kim ngạch xuất khẩu ở ngành bán dẫn, nhưng lại trở thành gánh nặng chi phí đối với ngành điện tử - viễn thông. Trong khảo sát quý IV, 6/10 doanh nghiệp sản xuất dự báo lợi nhuận hoạt động năm nay sẽ không đạt mục tiêu, và trở ngại lớn nhất là chi phí sản xuất tăng.

Đánh giá chung cho thấy mức kỷ lục của xuất khẩu bán dẫn và chỉ số BSI hiện chủ yếu được tạo ra bởi nhóm sản phẩm giá trị gia tăng cao dùng cho máy chủ AI. Trong khi đó, bộ nhớ phổ thông và các ngành sử dụng bộ nhớ đang đi theo một quỹ đạo khác trong quý IV. Một đại diện trong ngành nhận định: “Nhìn bề ngoài, bán dẫn khiến cả ngành sản xuất Hàn Quốc có vẻ như đang bùng nổ”. Tuy nhiên, người này cho biết các doanh nghiệp bộ nhớ truyền thống, doanh nghiệp linh kiện và nhà sản xuất thiết bị hoàn chỉnh vẫn bị mắc kẹt trong cấu trúc chi phí cao, lợi nhuận thấp, nên đang giữ quan điểm thận trọng với quý IV.