AI đang nổi lên như một biến số mới trong các cuộc tranh luận về lộ trình hậu lượng tử của Bitcoin, sau khi Anthropic công bố kết quả nghiên cứu cho thấy mô hình AI có thể đẩy nhanh đáng kể quá trình phân tích mật mã.

Theo U.Today ngày 28/7 (giờ địa phương), một mô hình AI tiên tiến của Anthropic đã tìm ra phương pháp tấn công mới nhằm vào một thuật toán mã hóa đã được cố ý làm suy yếu. Diễn biến này làm dấy lên câu hỏi liệu AI có thể làm xói mòn cơ sở toán học của các hệ mật mã hậu lượng tử trước cả khi máy tính lượng tử trở thành mối đe dọa thực sự hay không.

Tâm điểm của cuộc tranh luận là mô hình “Claude Mythos Preview” của Anthropic. Theo công ty, mô hình này đã phát hiện một phương pháp tấn công mới nhắm vào phiên bản bị làm yếu của Advanced Encryption Standard (AES) - một hệ mật mã được sử dụng rộng rãi trên toàn cầu. Anthropic cho biết phương pháp do AI tạo ra giúp tăng tốc quá trình bẻ khóa phiên bản đã bị làm yếu thêm 200 đến 1.000 lần.

Nhóm nghiên cứu đánh giá kết quả này cho thấy các mô hình AI hàng đầu đã có thể thực hiện những nghiên cứu mật mã mang tính mới mẻ. Anthropic cũng cho biết mô hình trên đã thiết kế một phương thức tấn công cải tiến nhằm vào HAWK, một hệ chữ ký mật mã hậu lượng tử.

Từ đó, Bitcoin tiếp tục trở thành tâm điểm chú ý. Đồng tiền số này hiện sử dụng ECDSA để xác thực giao dịch, và giới nghiên cứu mật mã từ lâu đã cảnh báo rằng ECDSA có thể bị phá vỡ khi xuất hiện máy tính lượng tử đủ mạnh. Vì vậy, các nhà phát triển Bitcoin đã tính đến khả năng chuyển sang hệ chữ ký hậu lượng tử, trong đó các phương án dựa trên mạng tinh thể được xem là ứng viên đáng chú ý.

Tuy nhiên, nghiên cứu lần này không có nghĩa Bitcoin hay an ninh Internet nói chung đang đối mặt với mối đe dọa tức thời. Nhóm nghiên cứu nhấn mạnh mục tiêu bị tấn công không phải là hệ mật mã đang được triển khai trong thực tế, mà là một cơ chế được cố ý làm suy yếu để phục vụ nghiên cứu. Anthropic cũng khẳng định AES hiện đại vẫn an toàn.

Điều thị trường và giới công nghệ đang theo dõi là AI có thể đẩy nhanh nghiên cứu mật mã đến mức nào. Peter Van Valkenburgh, Giám đốc điều hành Coin Center, nhận định rằng ngay cả khi Bitcoin nâng cấp sang hệ chữ ký hậu lượng tử dựa trên mạng tinh thể, vẫn có thể xuất hiện kịch bản các mô hình ngôn ngữ lớn ngày càng tinh vi phá vỡ cấu trúc toán học này trước khi máy tính lượng tử kịp đe dọa ECDSA.

Theo bài viết, nhận định trên không nhằm mô tả một rủi ro đã hiện hữu, mà cho thấy các mô hình bảo mật trong tương lai không thể chỉ tách riêng “mối đe dọa lượng tử” để đánh giá. Nói cách khác, quá trình chuyển đổi an ninh của Bitcoin có thể sẽ không chỉ là bài toán ứng phó với máy tính lượng tử.

Nếu các hệ thống AI tiếp tục tăng tốc khám phá toán học và phân tích mật mã, các nhà phát triển Bitcoin và những mạng blockchain khác có thể sẽ phải đồng thời đánh giá cả năng lực giải mã của máy tính lượng tử lẫn khả năng phân tích mật mã dựa trên AI khi xây dựng chiến lược bảo mật hậu lượng tử.

Trong bối cảnh đó, các cuộc thảo luận về thế hệ chữ ký tiếp theo của Bitcoin được dự báo sẽ trở nên phức tạp hơn. Lý do là giới phát triển sẽ phải cân nhắc song song hai biến số: thời điểm máy tính lượng tử có thể đe dọa hệ chữ ký hiện tại của Bitcoin và tốc độ AI có thể tìm ra điểm yếu trong các hệ mật mã tương lai. Mạng lưới hiện chưa đối mặt rủi ro ngay lập tức, nhưng tiêu chí cho quá trình chuyển đổi sang hậu lượng tử có thể đang thay đổi.

Peter Van Valkenburgh mô tả đây là một kịch bản mang tính nghịch lý: Bitcoin có thể nâng cấp sang hệ chữ ký hậu lượng tử dựa trên mạng tinh thể, nhưng rồi các LLM hàng đầu lại phá được nền tảng toán học của hệ này trước khi máy tính lượng tử kịp phá ECDSA. Theo ông, kết quả của Anthropic cho thấy tốc độ tiến bộ toán học do AI thúc đẩy có thể trở thành một biến số đáng chú ý, tương tự như mối đe dọa từ năng lực tính toán của máy tính lượng tử.