Tesla được cho là sẽ công bố Model S và Model X theo hướng mã nguồn mở, nhưng giới quan sát vẫn hoài nghi về phạm vi công bố thực tế. Tiền lệ từ Roadster đời đầu cho thấy các tài liệu được đưa ra trước đây còn khá hạn chế, thiếu nhiều dữ liệu thiết kế và mã nguồn cốt lõi.

Theo Electrek, ngày 24/7 theo giờ địa phương, Elon Musk gần đây đã nhắc tới kế hoạch mở nguồn đối với Model S và Model X, đồng thời viện dẫn trường hợp Roadster đời đầu từng được công bố vào năm 2023.

Tuy nhiên, lần công bố đó từng bị đánh giá là còn rất xa so với khái niệm mã nguồn mở theo nghĩa đầy đủ. Tháng 11/2023, Musk nói Tesla đã công bố toàn bộ dữ liệu thiết kế và kỹ thuật của Roadster, kèm thông điệp rằng “những gì chúng tôi có, giờ bạn cũng sẽ có”. Dù vậy, tài liệu thực tế chỉ gồm 8 tệp trên GitHub và 5 bộ tài liệu chỉ có thể xem sau khi đăng nhập.

Trên GitHub, Tesla đăng 5 tệp cơ sở dữ liệu CAN cho Roadster 1.5 và 2.0, một tệp ISO của phần mềm chẩn đoán và hai tài liệu hướng dẫn dạng PDF. Trong đó, các tệp CAN DB đã xuất hiện từ tháng 12/2022, còn tệp ISO và PDF được bổ sung vào tháng 11/2023. Kể từ đó đến nay, gần 2,5 năm không có thêm bản cập nhật nào.

Điểm đáng chú ý hơn là gói tài liệu này thiếu hầu hết công nghệ cốt lõi. Tesla không công bố tệp thiết kế CAD, bản vẽ cơ khí, danh mục vật tư (BOM), thiết kế motor, thiết kế bộ pin, sơ đồ mạch điện tử công suất hay mã nguồn firmware. Ngay cả phần mềm chẩn đoán cũng chỉ được cung cấp dưới dạng tệp thực thi, không có mã nguồn đi kèm.

Hạn chế này bộc lộ rõ trong các dự án phục dựng. Công ty phần cứng mở Antmicro cho biết khi triển khai dự án mô phỏng hệ thống điện tử của Roadster, họ có trong tay tệp Gerber phục vụ sản xuất và dữ liệu bố trí linh kiện. Tuy nhiên, do không có tệp thiết kế PCB gốc, nhóm buộc phải tái tạo phần lớn thiết kế mạch.

Điều khoản sử dụng tài liệu cũng gây tranh cãi. Trên GitHub, Tesla cho biết tài liệu được phân phối theo “điều kiện cho tài liệu R&D công bố Roadster”, nhưng nội dung thực tế chủ yếu mang tính miễn trừ trách nhiệm. Hãng nhấn mạnh đây không phải tài liệu bảo dưỡng hay sửa chữa chính thức, đồng thời không bảo đảm độ chính xác và tính đầy đủ của dữ liệu. Tesla cũng nêu rõ các linh kiện được tạo ra dựa trên bộ tài liệu này sẽ không được công nhận là phụ tùng chính hãng.

Trong khi đó, bộ điều khoản nói trên không bao gồm các quyền thường thấy trong giấy phép mã nguồn mở, như sao chép, chỉnh sửa, tái phân phối hay cấp quyền sử dụng bằng sáng chế. Theo đánh giá của Electrek, cách làm hiện tại gần với việc công khai một phần tài liệu hơn là công bố theo chuẩn mã nguồn mở phổ biến.

Vì vậy, sự chú ý của thị trường hiện dồn vào việc Tesla có tiếp tục áp dụng cách tiếp cận tương tự với Model S và Model X hay không. Hãng đã quyết định dừng bán hai mẫu xe này từ tháng 1 năm nay và kết thúc sản xuất vào tháng 4. Trước đó, Roadster cũng chỉ được công bố ở phạm vi hạn chế sau một thời gian dài ngừng bán.

Nếu lặp lại tiền lệ này, Model S và Model X nhiều khả năng chỉ được công bố phần mềm chẩn đoán, một số cơ sở dữ liệu CAN và các tệp đầu ra phục vụ sản xuất. Trong khi đó, những tài liệu then chốt liên quan đến hệ thống tự lái, cụm truyền động và thiết kế bộ pin có thể tiếp tục bị loại khỏi phạm vi mở nguồn.

Ở khía cạnh phần mềm, đây vẫn là một ẩn số riêng. Model S và Model X vận hành trên nền tảng Linux, và từ năm 2018, Tesla đã công bố một phần mã nguồn của nhân Linux cùng Buildroot.

Dù vậy, Software Freedom Conservancy (SFC) từng cho rằng phạm vi công bố khi đó vẫn chưa đáp ứng đầy đủ các nghĩa vụ theo giấy phép mã nguồn mở. Vì thế, giới quan sát đang theo dõi liệu đợt công bố liên quan đến Model S và Model X có giúp giải quyết phần nào tranh cãi này hay không.

Theo các chuyên gia, để tạo ra ý nghĩa ở tầm ngành, phạm vi công bố lần này sẽ phải rộng hơn đáng kể so với trước đây. Nếu Tesla đưa ra cả tệp CAD, mã nguồn firmware và một giấy phép mã nguồn mở chính thức, động thái này có thể được xem là bước công bố công nghệ ở quy mô nền tảng đối với xe thương mại. Ngược lại, nếu chỉ dừng ở mức như Roadster, tác động nhiều khả năng sẽ chỉ mang tính biểu tượng.