Axiom Biosciences, công ty công nghệ sinh học của Mỹ, dự kiến chọn Hong Kong làm nơi IPO đầu tiên thay vì niêm yết ngay tại Mỹ. Động thái này thu hút chú ý khi đi ngược thông lệ của nhiều doanh nghiệp biotech Mỹ vốn ưu tiên Nasdaq hoặc Sở Giao dịch Chứng khoán New York, đồng thời phản ánh xu hướng dịch chuyển của dòng vốn và hoạt động phát triển lâm sàng sang châu Á.

Theo CNBC ngày 21/7 giờ địa phương, Axiom Biosciences có trụ sở tại San Diego đang thúc đẩy kế hoạch niêm yết tại Hong Kong vào năm 2027. Công ty cũng cân nhắc niêm yết bổ sung tại Mỹ vào năm 2029.

Axiom Biosciences phát triển thuốc trong các lĩnh vực y học tái tạo và y học di truyền. Công ty kỳ vọng việc niêm yết tại Hong Kong sẽ giúp tiếp cận nhóm nhà đầu tư chuyên về công nghệ sinh học, đồng thời mở rộng hợp tác với các đối tác thử nghiệm lâm sàng và thương mại hóa tại châu Á.

CEO Lemo Mumiaye-Kazar cho rằng Mỹ vẫn dẫn đầu thế giới về nghiên cứu khoa học, nhưng thị trường vốn quy mô lớn dành cho các công ty công nghệ sinh học chưa phát triển tương xứng với nhu cầu của ngành.

Theo ông, chi phí phát triển thuốc tăng mạnh khi doanh nghiệp bước vào giai đoạn lâm sàng muộn, trong khi nguồn vốn từ các quỹ đầu tư mạo hiểm quy mô lớn đang thu hẹp. Vì vậy, với những công ty không thu hút được nhà đầu tư lớn từ sớm, huy động vốn qua thị trường đại chúng ngày càng trở nên quan trọng.

Axiom Biosciences cũng đánh giá cao cơ chế niêm yết tại Hong Kong. Theo Mumiaye-Kazar, các tiêu chuẩn niêm yết tương đối khắt khe là dấu hiệu cho thấy hệ sinh thái công nghệ sinh học tại đây đã trưởng thành. Bên cạnh đó, diễn biến giá cổ phiếu của nhóm doanh nghiệp công nghệ sinh học niêm yết tại Hong Kong gần đây cũng tích cực hơn so với các công ty cùng ngành tại Mỹ.

Thị trường vốn cho doanh nghiệp công nghệ sinh học tại Hong Kong đang tăng trưởng nhanh. Nhờ làn sóng niêm yết của các công ty công nghệ sinh học Trung Quốc, chỉ số Hang Seng Biotech Index đã tăng hơn 75% kể từ tháng 1/2025. Trong cùng giai đoạn, ICE Biotechnology Index và Nasdaq Biotechnology Index, hai chỉ số theo dõi nhóm công nghệ sinh học của Mỹ, chỉ tăng khoảng 40-50%.

Tuy vậy, một số ý kiến trong ngành cho rằng sức cạnh tranh của thị trường vốn Mỹ vẫn rất mạnh. Danny Shang, đối tác sáng lập quỹ đầu tư tư nhân chuyên về khoa học sự sống Pontus Capital, nhận định Mỹ sở hữu thị trường vốn cho ngành công nghệ sinh học có độ sâu lớn và mức độ thể chế hóa hàng đầu thế giới. Theo ông, nhiều doanh nghiệp có năng lực cạnh tranh toàn cầu vẫn ưu tiên huy động vốn tại Mỹ.

Ông cũng cho biết các trường hợp doanh nghiệp công nghệ sinh học thuần Mỹ chọn Hong Kong làm nơi IPO đầu tiên vẫn còn hiếm. Dù vậy, Hong Kong đã phát triển thành một trung tâm tài chính lớn của ngành công nghệ sinh học với hơn 70 công ty niêm yết, đồng thời liên tục cải thiện thể chế, như đơn giản hóa thủ tục lên sàn, để thu hút thêm sự quan tâm từ các doanh nghiệp toàn cầu.

Một yếu tố khác khiến Hong Kong hấp dẫn là mặt bằng định giá thấp hơn Nasdaq. George Woo, đối tác tại hãng luật quốc tế DLA Piper, cho rằng mức định giá này đang thu hút nhà đầu tư nước ngoài đặt cược vào dư địa tăng giá trong tương lai.

Chiến lược của Axiom Biosciences cũng gắn với kế hoạch phát triển lâm sàng tập trung vào châu Á. Công ty hiện đồng phát triển một loại thuốc điều trị chấn thương não nặng ở trẻ sơ sinh với doanh nghiệp công nghệ sinh học Medino của Hàn Quốc. Liệu pháp này đã được FDA cấp hai chỉ định liên quan đến bệnh hiếm ở trẻ em.

Tại Hàn Quốc, công ty đã hoàn tất thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 1 trên 9 trẻ sơ sinh và đang xem xét mở rộng chỉ định sang bệnh nhân người lớn bị đột quỵ.

Mumiaye-Kazar nhấn mạnh rằng ở mảng chấn thương não nặng, nơi hiện chưa có liệu pháp tái tạo, tốc độ phát triển lâm sàng là yếu tố then chốt. Theo ông, châu Á là môi trường phù hợp để đẩy nhanh tiến độ này.

Quyết định của Axiom Biosciences được đưa ra trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ sinh học giữa Mỹ và Trung Quốc ngày càng gia tăng. Trung Quốc đang thúc đẩy công nghệ sinh học như một ngành chiến lược quốc gia thông qua việc tăng đầu tư vào nghiên cứu nền tảng, cải cách quy định và thu hút nhân tài quốc tế.

Nước này được đánh giá đang nhanh chóng nâng cao năng lực cạnh tranh toàn cầu nhờ chi phí sản xuất thấp, nguồn nhân lực nghiên cứu dồi dào, dữ liệu bệnh nhân quy mô lớn và khả năng phát triển thuốc mới dựa trên trí tuệ nhân tạo.

Dù vậy, Mỹ vẫn giữ lợi thế về khoa học cơ bản và công nghệ nền tảng. Khảo sát Cure Innovation Index công bố hồi tháng 6 cho thấy Trung Quốc có thế mạnh về phát triển lâm sàng và chuỗi cung ứng, nhưng vẫn kém Mỹ về năng lực nghiên cứu y sinh và khả năng thương mại hóa.

Theo giới quan sát, Mỹ có ưu thế ở giai đoạn “0 lên 1”, tức tạo ra các phát hiện khoa học mới, trong khi Trung Quốc đang tăng tốc ở giai đoạn “1 lên 100”, tức nhanh chóng thương mại hóa các thành quả đó.

Trong khi đó, chính phủ Mỹ gần đây cũng đẩy mạnh các biện pháp kiềm chế ngành công nghệ sinh học Trung Quốc. Bộ Thương mại Mỹ đã áp đặt hạn chế xuất khẩu đối với các tổ chức thuộc hệ sinh thái của công ty giải mã gene BGI Group, còn Bộ Quốc phòng Mỹ đưa WuXi AppTec vào danh sách doanh nghiệp liên quan quân đội Trung Quốc. WuXi AppTec hiện đã khởi kiện để phản đối quyết định này.

Theo đánh giá của thị trường, thương vụ niêm yết tại Hong Kong của Axiom Biosciences không chỉ đơn thuần là thay đổi địa điểm lên sàn. Đây có thể trở thành một trường hợp mang tính biểu tượng cho xu hướng trung tâm huy động vốn và phát triển lâm sàng của ngành công nghệ sinh học đang dần dịch chuyển sang châu Á.