Phân tích mới cho thấy dinh dưỡng của người mẹ trong thai kỳ không chỉ tác động đến sự phát triển xương của thai nhi mà còn có thể ảnh hưởng lâu dài đến hệ miễn dịch và quá trình hình thành hệ vi sinh đường ruột của trẻ.

Do thai nhi không thể tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng để tự tổng hợp vitamin D, nồng độ vitamin D của thai nhi phụ thuộc trực tiếp vào người mẹ. Tuy nhiên, ước tính khoảng 1/4 phụ nữ mang thai và cho con bú bị thiếu vitamin D, cho thấy nhu cầu theo dõi và quản lý phù hợp đối với vi chất này.

Kim Seok-jin, Giám đốc Good Bacteria Research Institute, gần đây đã giới thiệu một video phân tích tác động của vitamin D ở mẹ đối với sự hình thành hệ miễn dịch của thai nhi và trẻ nhỏ, đồng thời đưa ra một số khuyến nghị thực hành.

Theo ông Kim, nếu người mẹ có nồng độ vitamin D thấp trong ba tháng đầu thai kỳ, quá trình hình thành nhau thai có thể bị ảnh hưởng, làm tăng phản ứng viêm và nguy cơ sinh non. Ông cũng cho biết vitamin D đóng vai trò trong cơ chế tín hiệu liên quan đến tế bào gốc tạo máu, nhóm tế bào tạo ra các tế bào miễn dịch.

Khi thiếu vitamin D trong thai kỳ, các tế bào gốc tạo máu có thể không nhận đủ tín hiệu cần thiết, từ đó làm thay đổi quá trình hình thành tế bào miễn dịch. Ảnh hưởng này có thể để lại dấu ấn trong cấu trúc tế bào miễn dịch ngay cả khi đứa trẻ trưởng thành. Một nghiên cứu quy mô lớn cũng ghi nhận trẻ sinh ra từ những bà mẹ được bổ sung đủ vitamin D trong thai kỳ có xu hướng giảm nguy cơ hen suyễn hoặc thở khò khè tái phát trong thời thơ ấu.

Vitamin D cũng được cho là có liên quan đến quá trình hình thành hệ vi sinh đường ruột ban đầu từ mẹ sang con. Nghiên cứu đoàn hệ công bố năm 2024 cho thấy trẻ sinh ra từ các bà mẹ thiếu vitamin D trong thai kỳ có độ đa dạng hệ vi sinh có lợi trong đường ruột thấp hơn rõ rệt ở mốc 6 tháng tuổi. Vitamin D được xem là yếu tố giúp củng cố hàng rào niêm mạc ruột và tạo nền tảng cho lợi khuẩn phát triển.

Sau sinh, giai đoạn nuôi con bằng sữa mẹ cũng cần được lưu ý. Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng gần như hoàn chỉnh, nhưng hàm lượng vitamin D lại rất thấp và không đáp ứng mức khuyến nghị hằng ngày cho trẻ. Vì vậy, nhiều hiệp hội nhi khoa trên thế giới khuyến nghị bổ sung vitamin D riêng cho trẻ bú mẹ ngay sau khi chào đời.

Người mẹ có thể bổ sung vitamin D để tăng nồng độ vi chất này trong sữa. Tuy nhiên, việc có cần bổ sung trực tiếp cho trẻ hay không, cũng như liều lượng phù hợp, cần được trao đổi với bác sĩ nhi khoa.

Ông Kim nhấn mạnh rằng sức khỏe không chỉ do gene quyết định mà còn chịu ảnh hưởng từ môi trường do cha mẹ tạo ra, trong đó vitamin D là một trong những yếu tố quan trọng. Từ đó, ông đưa ra một số nguyên tắc thực hành dành cho phụ nữ trước và sau sinh.

Cụ thể, từ giai đoạn chuẩn bị mang thai, phụ nữ nên kiểm tra nồng độ vitamin D trong máu. Nếu bị thiếu, cần trao đổi với bác sĩ sản khoa để sử dụng thực phẩm bổ sung phù hợp. Sau sinh và trong thời gian cho con bú, người mẹ nên duy trì nồng độ vitamin D ổn định nhằm hỗ trợ quá trình hồi phục và cải thiện chất lượng sữa. Bên cạnh đó, có thể duy trì thói quen đi bộ, tắm nắng cùng con khoảng 15-20 phút mỗi ngày.

Ông cũng lưu ý rằng liều lượng và cách sử dụng sản phẩm bổ sung cần được quyết định sau khi tham vấn nhân viên y tế, dựa trên tình trạng cụ thể của mẹ và bé.