Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Mỹ (CFTC) cho rằng hệ thống quản lý tài chính cần sớm được điều chỉnh để theo kịp sự phát triển của AI, trong bối cảnh các tác nhân AI đã có thể nắm giữ tài sản, tự thực hiện giao dịch và tham gia ngày càng sâu vào thị trường.

Theo Cointelegraph, phát biểu tại Frontier Forum đầu tiên ở Washington, DC ngày 29/10 (giờ địa phương), ông Michael Selick, Chủ tịch CFTC, nói khung pháp lý hiện hành được xây dựng trên giả định rằng chủ thể giao dịch là con người. Tuy nhiên, giả định này không còn phù hợp khi AI agent bắt đầu có khả năng hoạt động tài chính một cách độc lập.

Để minh họa, ông Selick nêu ví dụ về một chiếc tủ lạnh có thể tự stake Ethereum để tạo lợi nhuận, sau đó dùng khoản tiền đó để tự động mua thực phẩm, thậm chí tự phát hành memecoin. Theo ông, câu hỏi đặt ra với cơ quan quản lý là sẽ giám sát những hoạt động như vậy bằng cách nào.

Ông Selick cho biết nội dung thảo luận tại diễn đàn tập trung vào việc công nghệ đang thay đổi nhanh thị trường tài chính ra sao. Ông đồng thời nhấn mạnh AI không còn là khái niệm xa vời, mà là một công nghệ mang tính thực tiễn, tương tự máy in, động cơ hơi nước hay Internet.

Theo người đứng đầu CFTC, vấn đề lớn nhất nằm ở trách nhiệm pháp lý. Ông đặt câu hỏi ai sẽ chịu trách nhiệm nếu một AI agent vượt ngoài tầm kiểm soát, đồng thời cho rằng cơ quan quản lý có thể sẽ phải xây dựng một cơ chế “xác minh agent” riêng, khác với quy trình xác minh khách hàng hiện nay, nhằm xác định tác nhân đó đang giao dịch thay cho ai.

Ông cũng đề cập cả cơ hội lẫn rủi ro do AI mang lại. Ở chiều tích cực, AI có thể mở rộng các công cụ quản trị rủi ro vốn trước đây chủ yếu dành cho các tổ chức lớn sang nhà đầu tư cá nhân và doanh nghiệp nhỏ.

Dù vậy, ông cảnh báo mức độ tự chủ ngày càng cao của AI có thể khiến thị trường phản ứng ngoài dự tính. Nếu nhiều tác nhân AI cùng sử dụng các mô hình tương tự và đưa ra quyết định giống nhau, thị trường có thể nghiêng mạnh về một chiều.

Ngoài ra, giao dịch tự động với tốc độ rất cao cũng có thể khiến việc giám sát thị trường và quản trị rủi ro trở nên khó khăn hơn.

Những lo ngại này không chỉ xuất hiện tại CFTC. Năm ngoái, Ủy ban Chính sách Tài chính thuộc Ngân hàng Trung ương Anh từng cảnh báo việc sử dụng rộng rãi các mô hình giống nhau có thể khuếch đại các cú sốc trên thị trường.

Ông Yat Siu, Chủ tịch Animoca Brands, cũng đưa ra nhận định tương tự. Theo ông, nếu nhiều người cùng hỏi AI về một nội dung giao dịch, họ có thể nhận được các câu trả lời gần như giống hệt nhau.

Trên thực tế, hạ tầng giao dịch tiền số đang nhanh chóng triển khai các công cụ giao dịch tự chủ. Tháng 2, Coinbase công bố “agentic wallet”, cho phép AI agent thực hiện chi tiêu và giao dịch trong phạm vi do người dùng thiết lập.

Đến tháng 3, Binance cũng giới thiệu các tính năng dành cho AI agent, trước mắt hỗ trợ cung cấp dữ liệu thị trường cùng khả năng đặt và quản lý lệnh giao ngay.

Mức độ chấp nhận AI của nhóm nhà đầu tư trẻ được xem là một trong những yếu tố thúc đẩy cuộc tranh luận về quy định. Khảo sát do eToro công bố hồi tháng 9 cho thấy 79% nhà đầu tư thuộc thế hệ millennial tại Mỹ và 77% nhà đầu tư Gen Z cho biết đã sử dụng hoặc có kế hoạch sử dụng AI để chọn mã đầu tư hoặc điều chỉnh danh mục.

Trong bối cảnh đó, các tiêu chuẩn quản lý áp dụng với dịch vụ tài chính tự động hóa có thể tác động trực tiếp đến việc bảo vệ nhà đầu tư cá nhân cũng như ổn định thị trường.

Theo CFTC, vấn đề không chỉ dừng ở thị trường tiền số. Khi các chức năng như nắm giữ tài sản, thực thi lệnh và quản trị rủi ro dần được giao cho AI agent, cơ quan quản lý sẽ phải xác định lại đối tượng cần đăng ký, cơ chế quy trách nhiệm, phương thức giám sát và quy trình xác minh.

Khi AI tiến từ vai trò công cụ hỗ trợ sang một tác nhân có thể tự hành động, áp lực cập nhật khung pháp lý cho thị trường tài chính được dự báo sẽ ngày càng lớn.