Tổng thống Mỹ Donald Trump yêu cầu mở đàm phán với các đối tác thương mại về việc điều chỉnh nhập khẩu robot và máy móc công nghiệp, sau khi xem nhóm hàng này là mối đe dọa đối với an ninh quốc gia. Nếu không đạt được thỏa thuận trong vòng 180 ngày, Mỹ có thể áp thêm thuế quan, hạn ngạch và các loại phí khác.

Theo Ars Technica ngày 29/10 (giờ địa phương), nội dung trên được ông Trump nêu trong tuyên bố công bố ngày 28/10. Văn bản cho biết Washington sẽ ưu tiên đàm phán trước khi triển khai các biện pháp thương mại mạnh tay hơn.

Động thái lần này nhắm vào robot công nghiệp, máy móc công nghiệp và các linh kiện liên quan đang được sử dụng rộng rãi trong hoạt động sản xuất tại Mỹ. Các hãng xe như General Motors (GM), Ford, Tesla, cùng các doanh nghiệp hàng không vũ trụ và quốc phòng như Boeing, Lockheed Martin, có thể chịu tác động trực tiếp do phụ thuộc đáng kể vào thiết bị robot từ nhà cung cấp nước ngoài.

Trong tuyên bố, ông Trump cho rằng robot và máy móc công nghiệp là yếu tố “thiết yếu” đối với việc sản xuất các hệ thống vũ khí của Mỹ, đồng thời giữ vai trò vận hành các hạ tầng trọng yếu của nền kinh tế. Kèm theo văn bản là kết quả điều tra do Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick thực hiện, trong đó nhận định hàng nhập khẩu thuộc nhóm này làm suy yếu nền tảng công nghiệp của Mỹ và đe dọa năng lực cạnh tranh dài hạn trong những lĩnh vực ngày càng quan trọng với an ninh quốc gia.

Bộ Thương mại Mỹ cũng cảnh báo rủi ro về an ninh và an toàn. Theo cơ quan này, robot và máy móc nhập khẩu có thể tạo ra các lỗ hổng an ninh mạng nghiêm trọng, kéo theo hậu quả lớn. Vì vậy, vấn đề này không còn chỉ là câu chuyện thương mại, mà đã mở rộng sang an ninh chuỗi cung ứng.

Trước đó, vào tháng 7/2026, chính quyền Trump đã thông qua Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) để cấm một số mẫu robot mới sản xuất ở nước ngoài. Khi đó, các sản phẩm bị siết gồm robot hút bụi, robot bốn chân và robot hình người, trong khi robot công nghiệp dạng cánh tay và robot cố định phổ biến tại nhà máy ô tô và kho logistics được miễn trừ. Tuyên bố mới cho thấy phạm vi xem xét đang được mở rộng sang cả nhóm robot công nghiệp trước đây chưa nằm trong diện kiểm soát.

Theo kế hoạch, Mỹ và các đối tác thương mại phải đạt được thỏa thuận mới về điều chỉnh nhập khẩu robot, máy móc công nghiệp và linh kiện trong vòng 180 ngày kể từ khi tuyên bố có hiệu lực. Nếu đàm phán thất bại, tổng thống có thể áp thêm thuế quan, hạn ngạch, các nghĩa vụ bổ sung và nhiều loại phí khác. Chi phí phát sinh trên thực tế sẽ dồn lên các doanh nghiệp Mỹ nhập khẩu robot, qua đó làm tăng áp lực vận hành tại các cơ sở sản xuất.

Áp lực này càng lớn do đặc thù của ngành sản xuất Mỹ. Theo Liên đoàn Robot Quốc tế (IFR), trong năm 2025, Mỹ lắp đặt mới khoảng 38.500 robot công nghiệp, trở thành thị trường lớn thứ hai thế giới. Tuy nhiên, ở phân khúc robot cánh tay công nghiệp cỡ lớn, nguồn cung thay thế trong nước gần như không đáng kể. Các doanh nghiệp ô tô và hàng không vũ trụ hiện chủ yếu sử dụng sản phẩm của bốn nhà cung cấp lớn là Fanuc, ABB, Yaskawa và Kuka, có trụ sở tại Nhật Bản, Thụy Sĩ và Đức.

Amazon cũng không nằm ngoài xu hướng này. Dù đẩy mạnh phát triển và sản xuất robot nội bộ, công ty vẫn sử dụng một số thiết bị nhập khẩu, trong đó có robot cánh tay của Fanuc. Điều này cho thấy các doanh nghiệp Mỹ khó thể nhanh chóng cắt giảm phụ thuộc vào nguồn cung nước ngoài, ngay cả khi năng lực sản xuất trong nước đang được cải thiện.

Ngay trong tuyên bố của mình, ông Trump cũng thừa nhận thực tế đó. Văn bản nêu rõ các công ty robot của Mỹ hiện chưa thể sản xuất đủ robot công nghiệp để đáp ứng nhu cầu liên quan đến an ninh quốc gia, trong khi nước này vẫn phải nhập khẩu phần lớn robot, máy móc công nghiệp và linh kiện. Điều đó đồng nghĩa việc siết nhập khẩu có thể kéo theo nguy cơ thiếu hụt nguồn cung trong nước.

Vấn đề được theo dõi tiếp theo là Mỹ sẽ tiến tới lệnh cấm nhập khẩu hay dừng ở biện pháp thuế quan. Tuyên bố lần này cho thấy chính quyền Trump đang ưu tiên phương án áp thuế hơn là phong tỏa hoàn toàn hàng nhập khẩu. Tuy vậy, ngay cả khi ban hành lệnh cấm trên danh nghĩa, Washington vẫn có thể cho phép sử dụng robot nước ngoài thông qua cơ chế phê duyệt ngoại lệ, như trường hợp Intel. Vì thế, kết quả đàm phán trong 180 ngày tới, cùng các quy định miễn trừ và ngoại lệ dành cho doanh nghiệp sản xuất Mỹ, sẽ là yếu tố quyết định.