Làn sóng AI đang thúc đẩy nhu cầu mở rộng trung tâm dữ liệu, nhưng ngành này tại Anh, Ireland và Bắc Âu lại đối mặt rủi ro thiếu hụt nhân sự do một bộ phận lớn lao động sắp đến tuổi nghỉ hưu. Trong bối cảnh đó, bài toán của doanh nghiệp không chỉ là điện năng hay phần cứng, mà còn là tìm đủ người để xây dựng và vận hành hạ tầng.

Theo TechRadar ngày 29/10 (giờ địa phương), khảo sát của Onnec với 300 lãnh đạo cấp cao trong ngành trung tâm dữ liệu cho thấy khoảng 6.340 lao động tại Anh, Ireland và Bắc Âu được dự báo sẽ nghỉ hưu trong giai đoạn 2031-2036. Con số này tương đương 18-28% lực lượng lao động của ngành tại các khu vực nói trên.

Bắc Âu là khu vực có tỷ lệ nghỉ hưu cao nhất, ở mức 28%. Ireland đứng ở mức 24,43%, còn Anh là 18,74%. Để bù đắp khoảng trống nhân sự, Anh được cho là sẽ phải tuyển thay thế 4.554 vị trí, trong khi Ireland và Bắc Âu lần lượt cần bổ sung 813 và 974 người.

Đáng chú ý, làn sóng nghỉ hưu này diễn ra đúng lúc nhu cầu nhân lực trong ngành tăng mạnh. Sự bùng nổ của AI tạo sinh đang kéo theo nhu cầu xây dựng và vận hành trung tâm dữ liệu đi lên, trong khi nguồn cung lao động lành nghề có nguy cơ thu hẹp. Nếu tình trạng thiếu người xảy ra, không chỉ các dự án mới bị ảnh hưởng mà hoạt động ổn định của các cơ sở hiện hữu cũng chịu áp lực.

Matt Salter, người phụ trách mảng trung tâm dữ liệu toàn cầu tại Onnec, cho rằng trung tâm dữ liệu không phải loại hạ tầng chỉ cần điện là có thể vận hành, mà phụ thuộc rất lớn vào kỹ năng và kinh nghiệm của con người. Theo ông, sự chú ý của thị trường hiện chủ yếu dồn vào GPU và công suất điện, nhưng trên thực tế vẫn cần đội ngũ kỹ thuật để lắp đặt, vận hành và xử lý sự cố. Các nhà khai thác hiện cũng đã gặp khó trong việc tuyển đủ người.

Ông Salter đánh giá nguy cơ gần 1/4 lực lượng lao động nghỉ hưu trong vòng 10 năm tới là một rủi ro lớn đối với ngành. Đặc biệt, việc các kỹ sư lành nghề rời đi không chỉ làm giảm quân số mà còn có thể kéo theo khoảng trống lớn về kinh nghiệm thực địa.

Trung tâm dữ liệu đòi hỏi việc vận hành và kiểm soát chặt chẽ hàng loạt thiết bị, hệ thống cáp và hạ tầng điện. Khi xảy ra sự cố, khả năng phản ứng nhanh tại hiện trường là yếu tố then chốt. Vì vậy, khi những nhân sự dày dạn kinh nghiệm và có kỹ năng xử lý tình huống nghỉ việc, ngành sẽ rất khó bù đắp ngay trong thời gian ngắn.

Theo Salter, các kỹ sư đã làm việc lâu năm trong môi trường trung tâm dữ liệu là lực lượng nòng cốt, trực tiếp xử lý hệ thống tại từng rack và ứng phó với các tình huống khẩn cấp, kể cả vào ban đêm. Ông cảnh báo nếu tốc độ đào tạo đội ngũ kế cận chậm hơn tốc độ nghỉ hưu, ngành có thể không có đủ nhân lực để triển khai các cơ sở mới đúng tiến độ và an toàn.

Từ đó, ngày càng có nhiều ý kiến cho rằng ngành trung tâm dữ liệu cần xây dựng cơ chế không chỉ để tuyển người mới, mà còn để chuyển giao kỹ năng và kinh nghiệm hiện trường cho thế hệ tiếp theo. Salter nhấn mạnh doanh nghiệp cần sớm đầu tư vào mô hình học nghề, mentoring và lộ trình phát triển nghề nghiệp rõ ràng, do nguồn nhân lực cho lĩnh vực này không thể được đào tạo trong thời gian ngắn.

Mục tiêu là tạo ra một cấu trúc đủ bài bản để các kỹ sư giàu kinh nghiệm có thể trực tiếp đào tạo và bàn giao tri thức trước khi rời vị trí.

Về dài hạn, ngành trung tâm dữ liệu đang phải xử lý đồng thời hai bài toán: mở rộng hạ tầng để đáp ứng nhu cầu AI và chuẩn bị kế hoạch kế nhiệm nhân sự. Ngay cả khi bảo đảm được điện năng và GPU, các kế hoạch đầu tư và mở rộng vẫn có thể chậm lại nếu thiếu đội ngũ lắp đặt và vận hành. Năng lực cạnh tranh của ngành trong thời gian tới vì thế sẽ không chỉ phụ thuộc vào quy mô hạ tầng, mà còn ở khả năng thu hút, duy trì và đào tạo nhân sự lành nghề.