Ngày 29/10, Malaysia cho biết đã thu giữ 30 máy chủ AI tại Sân bay Quốc tế Kuala Lumpur, trong bối cảnh dấy lên nghi vấn nước này bị lợi dụng làm điểm trung chuyển để né các biện pháp kiểm soát xuất khẩu chip tiên tiến của Mỹ.

Theo Gigazine của Nhật Bản, hải quan Malaysia đã kiểm tra một kho hàng trong khu thương mại tự do tại Sân bay Quốc tế Kuala Lumpur vào ngày 15/10 và phát hiện 30 máy chủ AI trị giá 49,5 triệu ringgit.

Lô hàng được cho là xuất phát từ một nước châu Á và dự kiến tái xuất sang một quốc gia châu Á khác. Tuy nhiên, hồ sơ thông quan lại khai báo đây là linh kiện điện tử thông thường, thay vì máy chủ AI thuộc diện kiểm soát, đồng thời không có giấy phép thương mại cần thiết.

Cơ quan chức năng Malaysia đang xem xét khả năng có một đường dây đứng sau hoạt động né quy định kiểm soát xuất khẩu, dựa trên tuyến vận chuyển và các dấu hiệu khai báo sai. Nhà chức trách cũng yêu cầu một doanh nghiệp trong nước tham gia khâu trung chuyển phối hợp điều tra, nhưng chưa công bố nhà sản xuất chip, nơi xuất phát hay điểm đến cuối cùng của lô hàng.

Vụ việc được cho là có liên quan đến một sự cố tương tự xảy ra hồi tháng 6. Khi đó, hải quan tại chính sân bay này đã thu giữ 72 máy chủ AI được khai báo là linh kiện máy tính, với tổng trị giá khoảng 52,92 triệu ringgit. Hải quan Malaysia cho biết từ đầu năm đến nay đã ghi nhận ít nhất 5 vụ bị nghi liên quan đến cùng một đường dây, với tổng giá trị hàng bị thu giữ vượt 100 triệu ringgit.

Từ tháng 7 năm ngoái, Malaysia đã áp dụng yêu cầu giấy phép thương mại chiến lược đối với hoạt động xuất khẩu, trung chuyển và quá cảnh các chip AI hiệu năng cao có xuất xứ từ Mỹ. Động thái này nhằm ngăn nước này bị lợi dụng làm điểm trung chuyển để né các hạn chế xuất khẩu chip tiên tiến của Mỹ sang Trung Quốc.

Viện nghiên cứu AI Epoch AI cũng chỉ ra chênh lệch trong số liệu thương mại. Trong giai đoạn từ tháng 4/2024 đến tháng 6/2025, Trung Quốc khai báo nhập khẩu lượng máy chủ có xuất xứ từ Malaysia trị giá khoảng 3,75 tỷ USD, trong khi Malaysia chỉ ghi nhận xuất khẩu sang Trung Quốc khoảng 600 triệu USD.

Theo Epoch AI, mức chênh lệch này cho thấy khả năng tồn tại các giao dịch vòng nhằm né quy định với quy mô lớn. Dù vậy, tổ chức này lưu ý rằng chỉ dựa vào khác biệt thống kê vẫn chưa thể kết luận quy mô buôn lậu thực tế, cũng như chưa thể khẳng định điểm đến cuối cùng của lô hàng trong vụ việc lần này là Trung Quốc.