Tổng thống Nga Vladimir Putin kêu gọi các nước châu Phi tham gia hệ thống thanh toán số xuyên biên giới, bao gồm cả tiền mã hóa, trong bối cảnh Moscow tìm cách giảm phụ thuộc vào hệ thống tài chính phương Tây và mở rộng dư địa thanh toán đối ngoại.

Theo Cryptopolitan, phát biểu ngày 29/10 tại một triển lãm công nghệ cao ở Moscow trước lãnh đạo các nước châu Phi, ông Putin cho rằng châu lục này không có lý do gì để đứng ngoài xu hướng phát triển tiền số đang diễn ra tại nhiều nền kinh tế, trong đó có Mỹ và Nga. Các phái đoàn châu Phi có mặt tại Moscow để tham dự Hội nghị thượng đỉnh Nga - châu Phi và Diễn đàn Kinh tế - Nhân đạo.

Ông Putin nhấn mạnh đây là hệ thống thanh toán độc lập, do từng quốc gia tự chủ vận hành, qua đó giúp tăng cường chủ quyền tài chính. Theo ông, các giao dịch theo mô hình này sẽ không thể bị ngăn chặn.

Nga đang đẩy mạnh sử dụng tiền mã hóa trong thanh toán đối ngoại khi các lệnh trừng phạt của phương Tây làm suy giảm khả năng tiếp cận các mạng lưới tài chính quốc tế hiện hành. Sau khi xung đột tại Ukraine bùng phát, hoạt động thanh toán với đối tác nước ngoài của Nga gặp nhiều trở ngại, buộc giới chức nước này nới lỏng dần lập trường thận trọng trước đây đối với tài sản số.

Tháng 5/2025, Ngân hàng Trung ương Nga cho phép cung cấp cho nhà đầu tư đủ điều kiện các sản phẩm phái sinh gắn với giá tiền mã hóa như Bitcoin. Tuy nhiên, các sản phẩm này không kèm chuyển giao tiền mã hóa thực.

Đến tháng 7/2026, lưỡng viện Quốc hội Nga thông qua dự luật “Tiền số và quyền số”, trước khi ông Putin ký ban hành vào tháng 8. Luật có hiệu lực từ ngày 1/9.

Khung pháp lý mới hợp thức hóa hoạt động đầu tư và giao dịch tiền mã hóa, nhưng về nguyên tắc vẫn cấm dùng tiền mã hóa để thanh toán hàng hóa, dịch vụ trong nước. Thay vào đó, luật tạo cơ sở pháp lý để các doanh nghiệp ngoại thương đáp ứng điều kiện quản lý nhất định được thanh toán với đối tác nước ngoài bằng tiền mã hóa. Trước đó, các giao dịch dạng này chỉ được phép với một số chủ thể trong khuôn khổ thử nghiệm giới hạn dưới sự giám sát của ngân hàng trung ương.

Song song với tiền mã hóa, Nga cũng thúc đẩy ruble số, một dạng tiền kỹ thuật số do ngân hàng trung ương phát hành (CBDC). Từ tháng 9/2026, nước này bắt đầu triển khai theo lộ trình và đang xem xét khả năng sử dụng đồng tiền này cho thanh toán xuyên biên giới.

Bộ Tài chính Nga ước tính trước khi luật mới có hiệu lực, thanh toán ngoại thương bằng tiền mã hóa chiếm khoảng 1-3% tổng quy mô giao dịch của Nga, trên tổng giá trị giao dịch khoảng 600 tỷ USD. Chủ tịch Ủy ban Thị trường Tài chính của Quốc hội Nga, Anatoly Aksakov, cho biết giới chức kỳ vọng khuôn khổ pháp lý mới sẽ giúp mở rộng việc doanh nghiệp sử dụng tiền mã hóa.

Phát biểu mới nhất của ông Putin cho thấy Nga đang tăng tốc thúc đẩy tiền mã hóa và tiền số như một phương án thay thế cho thanh toán đối ngoại, trong lúc tiếp tục tìm kiếm hợp tác tài chính sâu hơn với các nước châu Phi.