Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã làm dấy lên tranh cãi khi đề cập đến khả năng sử dụng blockchain và tiền mã hóa như một phương án giảm tác động của các lệnh trừng phạt tài chính quốc tế.

Theo Cointelegraph ngày 25/10 (giờ địa phương), trong bối cảnh Israel chuẩn bị bước vào tổng tuyển cử, ông Netanyahu cho biết nước này đang xem xét các công nghệ liên quan nhằm hạn chế cú sốc đối với nền kinh tế nếu bị áp đặt trừng phạt.

Trong cuộc phỏng vấn với kênh kinh tế Channel 10 của Israel ngày 24/10, ông Netanyahu nhắc đến blockchain như một công cụ tiềm năng để ứng phó với các biện pháp trừng phạt nhằm vào hệ thống ngân hàng. Ông gọi đây là “phương án thay thế cho trừng phạt” và là một “công cụ chiến lược quốc gia”. Phát biểu được đưa ra ngay trước bầu cử đã khiến blockchain và tiền mã hóa trở thành chủ đề tranh luận tại Israel.

Theo bài viết, phát ngôn của ông Netanyahu xuất hiện trong bối cảnh sức ép trừng phạt từ phương Tây gia tăng. Một số nước đã công bố các biện pháp trừng phạt liên quan đến hàng hóa từ các khu định cư của Israel ở Bờ Tây. Tháng trước, cũng đã xuất hiện lo ngại rằng các biện pháp này có thể được mở rộng sang lãnh thổ Israel. Vì vậy, phát biểu của Thủ tướng được xem là thông điệp về cách xử lý rủi ro trừng phạt tài chính dưới góc độ an ninh kinh tế.

Ngay sau đó, giới chính trị và cơ quan tiền tệ Israel đồng loạt phản ứng. Các ứng viên cạnh tranh với ông Netanyahu trong cuộc tổng tuyển cử ngày 27/10 đã chỉ trích gay gắt ý tưởng này. Lãnh đạo đảng Yashar, ông Gadi Eizenkot, viết trên X, mạng xã hội trước đây là Twitter, rằng “tầm nhìn BibiCoin là mối đe dọa đối với an ninh quốc gia”. “BibiCoin” không phải một đồng tiền mã hóa đã được phát hành, mà là cách phe đối lập dùng để mỉa mai chính sách tài chính của Thủ tướng và cảnh báo rủi ro khi coi tiền mã hóa là công cụ lách trừng phạt.

Ngân hàng Trung ương Israel cũng nhanh chóng đưa ra lập trường. Cơ quan này cho biết tiền mã hóa “không thể được sử dụng như công cụ để lách các lệnh trừng phạt”, hàm ý rằng tài sản số khó có thể thay thế hệ thống ngân hàng, thị trường vốn và hạ tầng thanh toán đối ngoại hiện nay.

Giới chuyên môn trong ngành cũng đưa ra đánh giá tương tự. Ông Ben Samocha, nhà sáng lập trang tin tiền mã hóa CryptoJungle của Israel, cho rằng các giải pháp dựa trên blockchain và tiền mã hóa không phải công cụ để né trừng phạt. Dẫn trường hợp các biện pháp của Bộ Tài chính Mỹ nhằm vào Iran, ông nói hoạt động phân tích blockchain có thể truy vết dòng tiền bất hợp pháp, chặn các điểm chuyển đổi sang tiền pháp định và thậm chí hỗ trợ phong tỏa tài sản. Theo ông, cấu trúc của nền kinh tế Israel cũng không phù hợp để sử dụng tiền mã hóa như một cách né lệnh trừng phạt.

Truyền thông địa phương và các nhóm trong xã hội dân sự cũng bày tỏ phản đối. Những người tham gia biểu tình chống chính phủ tại Tel Aviv cho biết họ lo ngại trước ý tưởng xây dựng một mô hình kinh tế dựa trên tiền mã hóa. Nhiều bài bình luận nhận định tài sản số có thể giúp dịch chuyển giá trị ra khỏi một số kênh tài chính truyền thống, nhưng không thể thay thế hệ thống tài chính quốc gia. Các ý kiến này cũng cho rằng tiền mã hóa không thể buộc doanh nghiệp nước ngoài vi phạm lệnh trừng phạt đối với Israel, đồng thời không thể thay thế tín dụng ngân hàng hay vai trò của thị trường vốn quốc tế.

Vụ việc cho thấy tranh luận tại Israel đã vượt ra ngoài phạm vi ứng dụng công nghệ đơn thuần, chuyển sang câu hỏi liệu blockchain và tiền mã hóa có thể trở thành công cụ phòng vệ kinh tế quốc gia hay không. Trong khi ông Netanyahu đưa tài sản số vào chương trình nghị sự về an ninh kinh tế trước bầu cử, Ngân hàng Trung ương Israel và giới trong ngành vẫn hoài nghi về hiệu quả thực tế của phương án này do khả năng bị truy vết và những giới hạn của tài chính phi truyền thống.