Bitcoin đang trở thành tâm điểm tranh luận trong cộng đồng xoay quanh việc có nên hạn chế giao dịch các coin mang rủi ro mật mã để chuẩn bị cho kỷ nguyên máy tính lượng tử hay không. Vấn đề không chỉ nằm ở việc áp dụng công nghệ mã hóa mới, mà còn liên quan đến cách bảo vệ quyền sở hữu tài sản và duy trì an toàn cho mạng lưới.

Theo Bitcoin Magazine ngày 16/9 (giờ địa phương), các cơ chế chữ ký ECDSA và Schnorr hiện được sử dụng trên Bitcoin có thể đối mặt rủi ro khi xuất hiện máy tính lượng tử đủ mạnh. Nhóm bị xem là dễ tổn thương gồm các đầu ra P2PK cũ đã lộ khóa công khai, các đầu ra Taproot và những địa chỉ đã tái sử dụng khóa công khai.

Rủi ro sẽ trở nên nghiêm trọng nếu máy tính lượng tử được đưa vào tấn công trên thực tế. Khi đó, kẻ tấn công có thể suy ra khóa riêng từ khóa công khai để đánh cắp BTC. Theo phân tích được dẫn lại, ngay cả khi người dùng chuyển sang cơ chế kháng lượng tử, vẫn có ít nhất 2,6 triệu BTC có thể bị phơi bày rủi ro. Trong số này, các đầu ra P2PK cũ được ước tính chiếm khoảng 1,7 triệu BTC.

Từ đó, một số nhà phát triển cho rằng chỉ bổ sung địa chỉ kháng lượng tử là chưa đủ. Nếu các coin dễ tổn thương vẫn tồn tại, chúng có thể bị chiếm đoạt rồi bán ra thị trường. Một lượng lớn coin dịch chuyển cùng lúc không chỉ có thể tác động đến giá, mà còn làm lung lay niềm tin vào mạng lưới Bitcoin.

Ở chiều ngược lại, phe phản đối cho rằng việc áp dụng biện pháp “đóng băng” bắt buộc đối với số coin hiện có có thể làm xói mòn nguyên tắc cốt lõi của Bitcoin. Theo lập luận này, việc biến những coin vẫn có thể giao dịch bằng chữ ký hợp lệ thành tài sản không thể sử dụng sau một mốc thời gian nhất định chẳng khác nào hạn chế quyền sở hữu. Ngoài ra, cũng rất khó phân biệt giữa coin được nắm giữ dài hạn, tài sản đang trong quá trình thừa kế, ví lâu không hoạt động và những coin thực sự có nguy cơ bị tấn công bằng máy tính lượng tử.

Một trong các phương án được nhắc đến là BIP-361. Đề xuất này nêu ý tưởng rằng sau khi triển khai địa chỉ kháng lượng tử, mạng lưới sẽ hạn chế việc chuyển coin mới sang các địa chỉ dễ tổn thương. Sau một giai đoạn ân hạn, hoạt động chi tiêu đối với các coin phụ thuộc vào chữ ký ECDSA và Schnorr có thể bị chặn.

Dù vậy, một số ý kiến cho rằng Bitcoin cần lộ trình chuẩn bị đủ dài thay vì triển khai ngay. Mật mã kháng lượng tử có thể làm tăng kích thước khóa và chữ ký so với hiện nay, kéo theo chi phí giao dịch on-chain cao hơn. Bên cạnh đó, cũng cần tính đến khả năng các thuật toán mới lại phải được thay thế trong tương lai. Một số phân tích cho rằng quá trình chuyển toàn bộ UTXO sang cơ chế kháng lượng tử có thể kéo dài nhiều năm.

Ngoài hai thái cực là “đóng băng” bắt buộc hoặc giữ nguyên hiện trạng, một số phương án dung hòa cũng được đưa ra. Trong đó có đề xuất chỉ hạn chế các đầu ra dễ tổn thương mới phát sinh, khóa coin trong một khoảng thời gian nhất định, hoặc giới hạn lượng chi tiêu từ các đầu ra P2PK cũ theo từng khối.

Trọng tâm của cuộc tranh luận không hẳn là máy tính lượng tử sẽ đe dọa Bitcoin vào thời điểm nào, mà là cộng đồng cần thống nhất trước các quy tắc ứng phó ra sao. Hiện xu hướng ý kiến vẫn nghiêng về việc chưa vội áp dụng một đề xuất cụ thể, thay vào đó là giảm tái sử dụng địa chỉ, tiếp tục nghiên cứu chữ ký kháng lượng tử và cơ chế khôi phục, đồng thời chuẩn bị cho một lộ trình chuyển đổi dài hạn.