Các công ty đào Bitcoin đang tăng tốc rời mảng khai thác để chuyển sang hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI) và tính toán hiệu năng cao (HPC). Trong bối cảnh biên lợi nhuận khai thác suy giảm còn nhu cầu trung tâm dữ liệu AI tăng mạnh, nhiều doanh nghiệp chọn tận dụng quỹ điện và mặt bằng sẵn có để tái cơ cấu mô hình kinh doanh.

Theo Cryptopolitan ngày 15/9/2026 giờ địa phương, trong nhóm công ty đào Bitcoin niêm yết đã xuất hiện những trường hợp gần như dừng hẳn hoạt động khai thác. Một số doanh nghiệp thậm chí chấp nhận trả phí phạt để hủy hợp đồng mua máy đào thế hệ mới, qua đó chuyển hướng sang AI và HPC.

Một trường hợp đáng chú ý là Keel, công ty trước đây được biết đến với tên Bitfarms. Ngày 29/6, Keel dừng toàn bộ hoạt động tại các cơ sở Panther Creek, Scrubgrass và Sharon. Trước đó, vào tháng 4, công ty cũng đã ngừng vận hành cơ sở Moses Lake.

Theo báo cáo khai thác quý II/2026 của CoinShares, Keel có thể không ghi nhận doanh thu từ khai thác trong quý III. Đây được xem là trường hợp đầu tiên trong nhóm doanh nghiệp đào Bitcoin niêm yết có hashrate thực tế gần như về 0.

Việc dừng khai thác cũng kéo theo chi phí lớn. Keel ghi nhận biên lợi nhuận gộp theo quý âm 285%, chủ yếu do tác động từ khấu hao nhanh thiết bị. Công ty đã bán 1.085 BTC với giá trung bình 69.100 USD mỗi BTC, thu về khoảng 75 triệu USD, đồng thời dự kiến thanh lý nốt 1.861 BTC còn lại trước cuối năm.

Core Scientific cũng chấp nhận tổn thất để thu hẹp mảng khai thác. Công ty được cho là đã chi 41,9 triệu USD để chấm dứt hợp đồng với bộ phận Proto của Block liên quan đến dòng chip đào 3 nm thế hệ mới, tương đương quy mô khoảng 15 EH/s.

Biên lợi nhuận gộp từ mảng tự đào của Core Scientific đã giảm 56%. Ban lãnh đạo công ty cho biết hiện chỉ duy trì phần thiết bị còn lại ở mức đáp ứng các cam kết về điện, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi công năng các cơ sở hiện có.

Cipher Digital cũng thông báo với nhà đầu tư rằng sẽ không đầu tư thêm vào thiết bị đào. Công ty dự kiến rút khỏi hoạt động khai thác vào cuối năm 2027.

Làn sóng chuyển đổi từ cơ sở đào Bitcoin sang hạ tầng AI cũng đang tăng tốc. Ngày 1/9, Hyperscale Data đã ngắt điện tại cơ sở ở Dowagiac, bang Michigan, nơi trước đó dùng để đào Bitcoin, nhằm chuẩn bị tiếp nhận khách thuê colocation cho AI.

Hợp đồng 20 MW mà Hyperscale Data ký với một công ty neo-cloud tại California được ước tính có giá trị hơn 1,2 tỷ USD trong 10 năm. Nếu khách hàng thực hiện thêm quyền chọn 32 MW, tổng giá trị hợp đồng có thể tăng lên tối đa 3 tỷ USD. CEO William Horne cho biết việc dừng đào Bitcoin sẽ giúp công ty tập trung toàn bộ điện năng và hạ tầng tại địa điểm này cho khách hàng mới.

Xu hướng thu hẹp hoạt động của các doanh nghiệp đào cũng bắt đầu phản ánh lên hashrate của mạng lưới Bitcoin. Theo Hashrate Index, hashrate trung bình theo tháng giảm từ khoảng 1.066 EH/s trong quý I xuống 1.004 EH/s trong quý II, rồi còn 940 EH/s trong quý III. Tính riêng từ quý II sang quý III, mức giảm vào khoảng 6,3% và thấp hơn khoảng 12% so với đỉnh thiết lập vào tháng 12/2025.

Nguyên nhân trực tiếp là hiệu quả khai thác đi xuống. CoinShares cho biết trong quý II/2026, chi phí tiền mặt bình quân gia quyền để đào 1 BTC của các công ty niêm yết vào khoảng 75.500 USD, trong khi giá Bitcoin chốt quý chỉ ở mức 58.400 USD.

Tình trạng này cũng từng xuất hiện trong quý IV năm ngoái. Khi đó, chi phí đào vào khoảng 79.995 USD, trong khi giá Bitcoin chỉ dao động quanh 68.000-70.000 USD. Biên lợi nhuận bị thu hẹp đã khiến các công ty niêm yết đẩy mạnh bán lượng Bitcoin nắm giữ, với hơn 15.000 BTC được tung ra thị trường sau khi tồn kho chạm đỉnh.

Trái lại, thị trường hạ tầng AI và HPC đang hút mạnh dòng vốn. Tổng giá trị các hợp đồng AI và HPC đã được công bố trong ngành hiện vượt 70 tỷ USD. IREN ký hợp đồng trị giá 9,7 tỷ USD với Microsoft, TeraWulf đạt thỏa thuận khoảng 19 tỷ USD với Anthropic, còn Core Scientific được cho là đã đảm bảo doanh thu hợp đồng dự kiến hơn 14 tỷ USD sau khi chuyển hướng sang AI và HPC.

Trong ngành, một số ý kiến cho rằng đây là thay đổi mang tính cấu trúc thay vì chỉ là một nhịp suy giảm theo chu kỳ. Ethan Vera, Giám đốc vận hành của Luxor, nhận định xu hướng hiện nay là “một thay đổi mang tính cấu trúc, không phải đáy chu kỳ”. Theo ông, thị trường đang định giá lại các doanh nghiệp này, không còn xem họ đơn thuần là công ty đào Bitcoin mà là đơn vị sở hữu tài sản điện năng và hạ tầng AI.

Peter Schiff, người lâu nay vẫn chỉ trích Bitcoin, cũng cho rằng AI chưa chắc là tín hiệu tích cực với đồng tiền số này. Theo ông, AI đang cạnh tranh trực tiếp với Bitcoin về vốn, điện năng và không gian trung tâm dữ liệu.

Một số dự báo cũng cho rằng khi một địa điểm trung tâm dữ liệu đã được chuyển đổi sang AI hoặc HPC, khả năng quay lại làm cơ sở đào Bitcoin sẽ rất thấp. Wolfie Zhao của The Energy Mag nhận định rằng khi hạ tầng điện quy mô nhiều gigawatt đã được cải tạo để phục vụ colocation cho AI và HPC, việc hoàn nguyên về mục đích khai thác trước đây sẽ không dễ dàng.

Ông dự báo hashrate của các công ty niêm yết sẽ tiếp tục thu hẹp theo từng quý. Môi trường pháp lý cũng tạo thêm áp lực cho quá trình chuyển đổi. CoinShares thống kê có ít nhất 225 biện pháp tại 30 bang của Mỹ nhằm hạn chế hoặc tạm hoãn phát triển trung tâm dữ liệu, trong đó 151 biện pháp vẫn còn hiệu lực. Riêng bang New York, ngày 14/7 đã ban hành lệnh tạm dừng phát triển trung tâm dữ liệu ở cấp bang lần đầu tiên.

Dù vậy, không phải doanh nghiệp nào cũng rời bỏ hoàn toàn mảng khai thác. Bitdeer chọn chiến lược song song giữa AI và đào Bitcoin. Giám đốc chiến lược Harris Bassett cho biết công ty vẫn duy trì hoạt động khai thác, tách biệt với hợp đồng compute kéo dài 16 năm đã ký với Anthropic. Theo mô hình “hai mục tiêu”, phần điện năng và công suất trung tâm dữ liệu không thuộc các hợp đồng AI và HPC sẽ tiếp tục được dùng để đào Bitcoin nhằm tối ưu tỷ lệ sử dụng.

Diễn biến định giá trên thị trường cũng cho thấy sự phân hóa rõ rệt. Các công ty đào Bitcoin có hợp đồng AI và HPC đang được giao dịch ở mức bội số doanh thu dự phóng trung bình 12,9 lần, cao hơn đáng kể so với mức 3,7 lần của nhóm không có hợp đồng liên quan.

Lợi thế cạnh tranh của ngành đào Bitcoin vì vậy đang dịch chuyển từ mở rộng hashrate sang khả năng khai thác hiệu quả nguồn điện và hạ tầng trung tâm dữ liệu. Nếu xu hướng này tiếp diễn, nhiều công ty đào Bitcoin có thể sẽ không còn được nhìn nhận là doanh nghiệp khai thác thuần túy, mà trở thành nhà cung cấp hạ tầng AI dựa trên nền tảng điện năng và trung tâm dữ liệu sẵn có.